Bartel Wielki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bartel Wielki
Fragment stawku wiejskiego
Fragment stawku wiejskiego
Państwo  Polska
Województwo pomorskie
Powiat starogardzki
Gmina Kaliska
Wysokość 142 - 158 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 130
Strefa numeracyjna (+48) 58
Tablice rejestracyjne GST
SIMC 0162010
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
Bartel Wielki
Bartel Wielki
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bartel Wielki
Bartel Wielki
Ziemia 53°54′47″N 18°08′44″E/53,913056 18,145556Na mapach: 53°54′47″N 18°08′44″E/53,913056 18,145556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bartel Wielkiwieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie starogardzkim, w gminie Kaliska[1], na Pojezierzu Starogardzkim.

Domniemywa się, że nazwa wsi wywodzi się od imienia Bartel[2] notowanego już w dokumentach z 1428 r. Potwierdzeniem istnienia takowego imienia, jest informacja zawarta w lustracji Prus Królewskich z 1624 r. która podaje, że na terenach starostwa człuchowskiego w 1624 r. mieszkał młynarz Bartel Jeskie[3]. Inną możliwość na pochodzenie nazwy wsi Bartel Wielki, podaje Józef Milewski[4] wywodząc ją od słów barć[5], bartnik[6].

Nazwa Bartel Wielki jest jedyną taką nazwą wsi w Polsce

Bartel Wielki jest wsią sołecką położoną wśród wielkiego kompleksu leśnego. Zabudowa wsi jest rozproszona i rozciąga się na przestrzeni około 2 kilometrów, równolegle do biegnącej drogi asfaltowej. Na dzień 31 grudnia 2007 roku, wieś Bartel Wielki zamieszkiwało 140 osób w 28 zabudowaniach gospodarskich, zajmujących łącznie z okolicznymi lasami, powierzchnię 3216 ha[7].

W ramach Pomorskiego Programu Odnowy Wsi, budynek zlikwidowanej szkoły w Bartlu Wielkim został odremontowany i przekształcony w Ośrodek Rozwoju i Integracji Sołectwa. Z tych samych środków postawiono obok drewniany obiekt na styl wigwamu, gdzie wewnątrz przy murowanym kominku, może pomieścić się naraz około 50 osób. We wsi Bartel Wielki odbywa się corocznie Festyn Rodzinny organizowany przez Radę Sołecką.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa gdańskiego.

11 maja 1946 5 Wileńska Brygada AK rozbiła grupę operacyjną KBW i UB pod Bartlem Wielkim[8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kończąc informacje o historii wsi, warto przytoczyć za Józefem Milewskim legendę związaną z Bartlem Wielkim, a w zasadzie z drzewem rosnącym przy budynku byłego Nadleśnictwa[9].

Żył kiedyś we wsi wieśniak z piękną młodą córka, którą opiekowała się macocha. Ta postanowiła wydać ją za mąż za bogatego młodzieńca, za którego jednak dziewczyna wyjść nie chciała, bo w skrytości kochała innego. Macocha podejrzewając romans, śledziła cały czas dziewczynę, aż pewnego razu przyłapała młodych w gorącym uścisku. Ci, chcąc uniknąć jej gniewu, zamienili się w podwójne drzewo i do dziś stoją przytuleni.

Przypisy

  1. Rejestr GUS
  2. [Kreja Bogusław, Nazwy miejscowe Kociewia i okolicy, Gdańsk 1988]
  3. [Lustracja województw Prus Królewskich 1624, wyd. Stanisław Hoszowski, Gdańsk 1962]
  4. [Milewski Józef,Dzieje wsi powiatu starogardzkiego, Gdańsk 1968 r.]
  5. Barć
  6. Bartnik
  7. {Z dziejów gminy Kaliska, Krzysztofa Kowalkowskiego, str. 163-178, ISBN 978-83-7591-134-3]
  8. Rajd ku czci żołnierzy V Brygady Wileńskiej AK 26.06.2011
  9. [Milewski Józef, Kaliska. Informator o gminie i województwie gdańskim, Kaliska 1992]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzysztof Kowalkowski - "Z dziejów GMINY KALISKA oraz wsi do niej należących", Wyd. Region, Gdynia 2010 - ISBN 978-83-7591-134-3
  • Fikus Dariusz - Pseudonim "Łupaszka" Wydawnictwo Most Warszawa, 1988
  • Milewski Józef - "Dzieje wsi powiatu starogardzkiego", Gdańsk 1968

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]