Bartne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bartne
Cerkiew greckokatolicka
Cerkiew greckokatolicka
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat gorlicki
Gmina Sękowa
Sołectwo Bartne
Liczba ludności (2009) 200
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 38-307 Sękowa
Tablice rejestracyjne KGR
SIMC 0464739
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Bartne
Bartne
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bartne
Bartne
Ziemia 49°34′06″N 21°19′32″E/49,568333 21,325556Na mapach: 49°34′06″N 21°19′32″E/49,568333 21,325556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bartne (łemkow. Бортне, Bortne) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Sękowa.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Bartne wzmiankowane w 1629. Według miejscowych przekazów, wieś została założona przez kamieniarzy z pobliskiej Jasionki, którzy na zboczach pobliskich gór pozyskiwali materiał. Nazwa wsi (Bartne/Bortne) pochodzi od połączenia słów "bór tnę". Z Bartnego/Bortnego pochodził Stefan Szkurat, który przyjął później bardziej szlachecko-brzmiące nazwisko "Bortniański" – był to ojciec znakomitego kompozytora Dmytra Bortniańskiego. W XIX wieku wieś rozsławiły warsztaty kamieniarskie - pochodzące stąd krzyże przydrożne oraz nagrobki spotkać można w odległych miejscowościach; kamienne koło młyńskie z datą 1905 znajduje się w Bydgoszczy. W latach 1870-1892 we wsi pełnił posługę kapłańską łemkowski ksiądz i pisarz Wołodymyr Chylak, który stworzył tu swoje najważniejsze utwory, m.in. nowelę Szybienicznyj Wierch. W czasie I wojny światowej toczyły się tu walki Operacji Gorlickiej, o czym świadczy cmentarz z tego okresu. Jest tu spichlerz – kamienny, wzniesiony w I połowie XIX w., (w ruinie od około 1950, wewnątrz zbiory kamieniarskie) oraz przydrożne krzyże kamienne.

Cerkwie[edytuj | edytuj kod]

Cerkiew greckokatolicka pod wezwaniem Świętych Kosmy i Damiana – wybudowana około 1842, trójdzielna, konstrukcji zrębowej, pokryta gontem z XVIII-wieczną wieżą konstrukcji słupowo-ramowej, zwieńczona kopulastym hełmem i pozorną latarnią, otoczona drewnianym ogrodzeniem. Obecnie wewnątrz mieści się filia Muzeum Dwory Karwacjanów i Gładyszów w Gorlicach, w której eksponowane są elementy sakralnej sztuki łemkowskiej, m.in. kompletny ikonostas z XVIII w., ołtarz boczny z 1797, XVIII-wieczne ikony: Matka Boża z Dzieciątkiem i Chrystus oraz obrazy pochodzące z cerkwi okolicznych wsi.

Jest to jedna z cenniejszych cerkwi w tej części Beskidu Niskego. Klucze do obiektu udostępnia właściciel domu nr 25.

Cerkiew prawosławna pod wezwaniem Świętych Kosmy i Damiana – wybudowana w 1928 na wzór cerkwi w Krzywej, lecz o połowę mniejsza: jednonawowa, konstrukcji zrębowej, bezwieżowa, oszalowana, pokryta blachą. Wewnątrz skromne wyposażenie. Z pierwotnego ikonostasu przywiezionego z Poczajowa zachowały się carskie wrota i Ostatnia Wieczerza. Na uwagę zasługują owalne ikony proroków pochodzące z nieistniejącej cerkwi w Świerzowej Ruskiej[1]. Obok cerkwi – pomnik Dmytra Bortniańskiego.

Cerkiew prawosławna jest siedzibą miejscowej parafii.

Warto tu zwiedzić[edytuj | edytuj kod]

  • Spichlerz kamienny z I połowy XIX w. ze zbiorami kamieniarki
  • Cmentarz ofiar cholery z 1873.
  • Cmentarz z I wojny światowej
  • Krzyże kamienne wystawione po 1918.
  • Ośrodek kamieniarstwa ludowego
  • Chyże łemkowskie - domostwa łączące pod jednym dachem część mieszkalną oraz oborę ze stodołą.

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Paweł Kutaś"Szlak Architektury Drewnianej w Małopolsce", Zakrzów 2013, ISBN 978-83-60941-50-8, ss.52-53

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]