Batalion Kiliński

Pluton honorowy batalionu "Kiliński" w czasie pogrzebu na ulicy Zgoda w Warszawie 1944

1. Drużyna 2 pluton 7 kompania batalionu "Kiliński"

Na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie

Batalion Kiliński - batalion Armii Krajowej powstały w styczniu 1940.

Początkowo nosił nazwę "Vistula", 21 marca 1943 przemianowaną na "Batalion im. Jana Kilińskiego". Walczył w powstaniu warszawskim w rejonie Śródmieścia i częściowo na Woli. Przed powstaniem batalion został podzielony na dwa zgrupowania:

• Zgrupowanie IX pod dowództwem rtm. Henryka Roycewicza "Leliwy" składało się z 1, 2, 3, 6 kompanii, oraz podporządkowanych 41 i 42 kompanii WSOP;
• Zgrupowanie X pod dowództwem por. Leona Gajdowskiego ostoi, w skład którego wchodziły 4, 5 i 7 kompania oraz podporządkowanych mu 43 i 44 kompanie WSOP.

Udział w Powstaniu

Oddziały IX zgrupowania batalionu uczestniczyły w zdobyciu Prudentialu i opanowania placu Napoleona (dziś Powstańców Warszawy) (1 sierpnia), gmachu Poczty Głównej (2 sierpnia), gmachu PAST-y (20 sierpnia). Od 5 sierpnia samodzielnie prowadził walki o ten budynek. Żołnierze batalionu Kiliński zajęli także pomieszczenia "Cafe Clubu" (25 sierpnia), biorąc do niewoli 12 jeńców, oraz zdobywając broń i amunicję. Po wykonaniu zadań wyjściowych, dowódca obwodu skierował 2 oraz 3 kompanię do utrzymania linii obrony wzdłuż ulic Świętokrzyskiej, Nowego Światu, Wareckiej, Al. Jerozolimskich, Brackiej, Marszałkowskiej oraz Złotej. Kompanie 1, 6 i 9 obsadziły rejon ulic Bagno, Królewskiej, Marszałkowskiej, Granicznej, Grzybowskiej i Dzielnej. Po zdobyciu PASTY, oddziały brały udział we wsparciu przebicia się oddziałów Starego Miasta. Po 31 sierpnia oddziały przeszły do odwodu. W pierwszych tygodniach września batalion przeszedł na odcinek Powiśla w rejonie ul. Nowy Świat.

Zgrupowanie X walczyło 1 sierpnia o zdobycie szkoły przy ul. Żelaznej 88 i szpital św. Zofii. Po niemieckim ataku na Wolę 5 sierpnia, oddziały cofnęły się na linie obrony wzdłuż ulic Wroniej, Towarowej, Ogrodowej i Chłodnej, gdzie zgrupowanie się rozpadło. Od 12 sierpnia, 7 kompania, 41 kompania WSOP oraz pluton z 4 kompanii weszły w skład nowego batalionu szturmowego "Rum".

Część 4 kompanii "Watra" (plutony 169 i 170) - 6 sierpnia wycofała się na Stare Miasto, gdzie wzięła udział w walkach jako kompania "Osa", a po przejściu do Śródmieścia weszła w skład Batalionu "Stefan".

15 września, dokonano reorganizacji batalionu i z dotychczasowych żołnierzy 2, 3, 5 i 6 kompanii utworzono zbiorczą kompanię "Kiliński". Kompania ta weszła w skład Batalionu Osłonowego (Asystencyjnego), który od 3 do 9 października 1944 pełnił funkcje porządkowe w Warszawie na mocy układu kapitulacyjnego.

8 kompania (Oddział "Kolegium C") została podporządkowana bezpośrednio dowódcy obwodu. Kompanie 1, 4, 7 i 9 zostały odkomenderowane do innych zgrupowań (Batalion "Rum").

Jednymi z łączniczek oddziału były: aktorka Alina Janowska i Anna Laskowiczówna. W batalionie walczyli m.in. Stanisław Marczak-Oborski i Eugeniusz Grasberg.

Dowódcy

• kpt. Edward Sernicki;
• mjr Władysław Królikiewicz;
• kpt./mjr Gustaw Billewicz (zm. 11 września 1944);
• kpt. Józef Hoffman;
• rtm. Henryk Leliwa-Roycewicz;
• ppor. Władysław Ianelli (ps. "Jarząbek");
• kpt. Stanisław Silkiewicz.

Skład batalionu

• 1 kompania "Wigry", plutony - 162,163,164; dowódca por. Józef Fręchowicz "Józef"
• 2 kompania Szarych Szeregów,plutony 165,166,167; dwódca ppor. Franciszek Szafranek "Frasza";
• 3 kompania "Szare Szeregi Junior", plutony - (dwa plutony i oddział przeciwpancerny); dwódca Tadeusz Usarzewski "Tadeusz"
• 4 kompania "Watra", plutony 169, 170, 171 i 171A; dowódca ppor.Feliks Borecki "Watra";
• 5 kompania "Wysocki-Phillips", plutony 172 i 173; dowódca por. Kazimierz Szczap "Batura";
• 6 kompania "Wawer" (dwa plutony); dowódca kpr pchor. Zbigniew Jarkiewicz "Krzeczkowski";
• 7 kompania "Iskra", (trzy plutony); dowódca ppor. Sitarz.

3 sierpnia do batalionu jako 8 kompanię przyłączono Oddział Kedywu "Kolegium C" (cztery plutony, 41 żołnierzy), dowódca por.Edward Paszkowski "Wiktor". 4 sierpnia włączono 41 kompanię WSOP - jako 9 kompanię.

Galeria zdjęć

• 

  Budynek PAST-y ostrzeliwany z barykady na ulicy Zielnej przez Powstańców z baonu "Kiliński".

• 

  Powstańcy z baonu "Kiliński" na barykadzie na ul. Zielnej obserwują płonący gmach PAST-y przy ul. Zielnej 37/39.

• 

  Powstańcy z batalionu "Kiliński" po zdobyciu PAST-y przy ulicy Zielnej 20 sierpnia 1944: z rmk-em stoi kpr. podchor. Edward Mortko (ps. "Tumry"), obok niego po prawej - kpr. podchor. Bernard Zieliński (ps. "Połabski"), w tle za nimi - po lewej Zbigniew Maliński (ps. "Sławicz", zm. 24 września), po prawej - st. strz. Kazimierz Zagórski (ps. "Barbara").

• 

  3 kompania batalionu "Kiliński" w budynku Gimnazjum Św. Wojciecha na ulicy Górskiego 2 (ul. Hortensja) w Śródmieściu.

• 

  3 kompania batalionu "Kiliński" w budynku Gimnazjum Św. Wojciecha

• 

  3 kompania batalionu "Kiliński" czyta prasę lub pocztę w budynku Gimnazjum Św. Wojciecha. Pierwszy z lewej to kpr.pchr. Zbigniew Dębski "Prawdzic".