Batalion Parasol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Odznaka Batalionu Parasol
Żołnierze z batalionu „Parasol” po wyjściu z kanału na ul. Wareckiej (Śródmieście-Północ). Pośrodku stoi Maria Stypułkowska-Chojecka „Kama”. Po prawej Krzysztof Palester „Krzych”.
Tablica upamiętniająca żołnierzy batalionu, którzy wzięli udział w akcji „Stamm”
Kamień pamiątkowy przy ul. Wolskiej 40 w miejscu walk o pałacyk Michlera podczas powstania warszawskiego w sierpniu 1944

Batalion „Parasol”harcerski batalion Armii Krajowej biorący udział w powstaniu warszawskim, składający się przede wszystkim z członków Szarych Szeregów.

Historia batalionu[edytuj | edytuj kod]

Późną wiosną 1943 r. cichociemny kpt. Adam Borys „Pług” otrzymał rozkaz zorganizowania oddziału dywersyjnego. Zwrócił się do kierownictwa Szarych Szeregów z prośbą o przekazanie mu do dyspozycji 75 harcerzy. Na przełomie lipca i sierpnia (przyjmuje się datę 1 sierpnia) 1943 roku jednostkę utworzono. W wyniku reorganizacji Grup Szturmowych Szarych Szeregów oddział przejął zadania Organizacji Specjalnych Akcji Bojowych, czyli przede wszystkim wykonywanie wyroków śmierci wydanych przez Polskie Państwo Podziemne na głównych zbrodniarzy hitlerowskich [1]. Pierwotnie oddział nosił kryptonim „Agat” (od Anty-Gestapo), a po 2 stycznia 1944, kiedy to został aresztowany Tadeusz Kostrzewski „Niemira” (uczestnik prawie wszystkich akcji „Agatu”), zmieniono kryptonim oddziału na „Pegaz”, co było skrótem słów „przeciw Gestapo”. W wyniku kolejnej reorganizacji i aresztowania łączniczki w maju 1944 przyjęto nazwę „Parasol” (dowódcą pozostał awansowany do stopnia majora Adam Borys).

Pierwszy wyrok został wykonany 7 września 1943 roku na komendancie Pawiaka, Franzu Bürcklu. Akcja zakończyła się pełnym powodzeniem.

Do najważniejszych zadań bojowych przeprowadzonych przez żołnierzy Parasola zalicza się Akcję Kutschera (1 lutego 1944 roku). Było to starannie zaplanowane przedsięwzięcie, mimo tego w trakcie realizacji zginęło czterech ludzi z Batalionu: „Lot”, „Cichy”, „Sokół” i „Juno”.

Podczas powstania warszawskiego batalion „Parasol” wszedł, obok batalionu „Zośka”, w skład zgrupowania Kedywu KG AK – „Radosław”. W momencie mobilizacji (1 sierpnia 1944) zadaniem Kedywu na Woli była osłona znajdującej się tam Komendy Głównej AK. W chwili koncentracji batalion liczył 280 ludzi, z czego 172 ze składu konspiracyjnego i 50 ochotników, którzy napłynęli do oddziału w pierwszych godzinach powstania. 3 sierpnia 1944 stan batalionu powiększył się do 541 osób, by 8 sierpnia osiągnąć stan 574 żołnierzy, z czego 369 z konspiracyjnego składu. Łącznie z tego składu nie dołączyło 80 ludzi, którzy brali udział w walkach w ramach innych oddziałów AK[1].

Za walki w powstaniu warszawskim Naczelny Wódz odznaczył batalion Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari (OWVM klasy V).

Tradycje batalionu kontynuuje Zespół Bojowy C Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca.

Straty Batalionu „Parasol” w powstaniu warszawskim[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z obliczeniami Piotra Stachiewicza straty poniesione przez batalionu „Parasol” w powstaniu warszawskim przedstawiały się następująco:[2]

Dzielnica Polegli  %
Wola 54 19,2
Stare Miasto 118 41,8
Czerniaków 91 32,3
Mokotów 2 0,7
inne dzielnice 17 6,0
Razem 282 100

Żołnierze Batalionu Parasol (m.in.)[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Instytucje i organizacje, które noszą imię Batalionu AK Parasol[edytuj | edytuj kod]

  • Grupa Rekonstrukcji Historycznej Parasol
  • Społeczne Liceum Ogólnokształcące nr 4 im. Batalionu AK Parasol w Warszawie (od 26 września 2007)
  • Nazwę tą przyjęły drużyny harcerskie:
    • Szczep 208 WDHiZ im. Batalionu „Parasol”
    • 1 Dęblińska Drużyna Harcerzy „Parasol”
    • 1 Gorzowska Drużyna Harcerska „Parasol”
    • 9 Krośnieńka Drużyna Starszoharcerska Gryf im. Batalionu „Parasol”
    • 12 Szczecińska Drużyna Harcerska im. Batalionu „Parasol”
    • 13 Drużyna Harcerska im. Batalionu „Parasol” w Kobylnicy
    • 13 Elbląska Drużyna Harcerska „Agat” im. Batalionu Parasol
    • 13 Jeleniogórska Drużyna Harcerzy im. Batalionu „Parasol” Czarna 13
    • 25 Wrocławska Żeglarska Drużyna Harcerzy im. Harcerskiego Batalionu Szturmowego „Parasol”
    • 27 Piotrkowska Drużyna Wędrownicza im. Batalionu „Parasol”
    • 30 Wejherowska Drużyna Harcerzy im. Harcerskiego Batalionu AK „Parasol”
    • 31 Pabianicka Drużyna Harcerska im. Batalionu „Parasol”
    • 32 Brwinowska Drużyna Harcerek „Blask” im. Dziewcząt z „Parasola”
    • 32 Mazowiecka Drużna Harcerzy „Orkan” im. Batalionu „Parasol”
    • 32 Poznańska Drużyna Harcerska „Czarna Puszcza” im. Batalionu „Parasol”
    • 37 Kaliska Drużyna Harcerska „Parasol”.
    • 43 Lubelska Drużyna Harcerska „Parasol”
    • 44 Błaszkowska Drużyna Harcerska „Parasol” im. pchor. Jerzego Bratka-Kozłowskiego ps.”Kastor”
    • 55 Gdańska Drużyna Harcerzy im. Batalionu „Parasol”
    • 66 Elbląska Drużyna Harcerska „Cienie” im. Batalionu „Parasol”
    • 100 Warszawska Drużyna Harcerek „Parasolki”
    • 265 Warszawska Lotnicza Drużyna Harcerzy „Skrzydła” im. Batalionu „Parasol”
    • 40 Bieruńska Harcerska Drużyna Spadochronowa im. Batalionu „Parasol”
    • 5 Zabierzowski Szczep „Kolumbowie” im. Batalionu „Parasol”
    • MKS "Parasol Wrocław" - młodzieżowy klub piłkarski

Przypisy

  1. Piotr Stachiewicz: „Parasol”. Dzieje oddziału do zadań specjalnych Kierownictwa Dywersji Komendy Głównej Armii Krajowej. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1984, s. 478–479. ISBN 83-211-0273-5.
  2. Piotr Stachiewicz: op.cit. s. 636.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons