Batory (dynastia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Batory
Báthory
Herb BatoryBáthory
Kraj Siedmiogród, Polska, Litwa
Tytuły król Polski
wielki książę Litewski
władcy Siedmiogrodu
Ostatni przedstawiciel Polska: Stefan Batory
Rok założenia ok. XIII wiek
Gałęzie Ecsed
Somlyó
Simolin

Batory (węg. Báthory) – dynastia książąt Siedmiogrodu na przełomie XVI i XVII wieku Jej najbardziej znanymi przedstawicielami byli król Polski Stefan Batory oraz hrabina Elżbieta Batory.

Ród ten wywodził się ze szlachty węgierskiej. W XIII wieku w nagrodę za zasługi wojenne przedstawiciele rodu otrzymali od króla Władysława IV majątek Bátor, od którego przyjęli potem nazwisko. Wkrótce wyodrębniły się najważniejsze gałęzie rodu, Somlyó (z której wywodzili się potem książęta Siedmiogrodu) i Ecsed (z której pochodziło wielu dostojników państwowych i kościelnych na Węgrzech), a także Simolin i Szaniszlófi.

Ważnym okresem w historii rodu był XV wiek, kiedy jego znaczenie bardzo wzrosło. Stefan III z gałęzi Ecsed był palatynem Węgier (zginął w 1444 w bitwie pod Warną, gdzie był chorążym wojsk Władysława Warneńczyka). Spośród jego synów, Stefan V (zm. 1493) został wojewodą siedmiogrodzkim, a Mikołaj III (zm. 1506) biskupem Sremu i Vác, był także doradcą króla Macieja Korwina. Z kolei wnuk Stefana III, Stefan VII (zm. 1530) został w 1519 palatynem Węgier. Walczył m.in. w bitwie pod Mohaczem, która spowodowała upadek królestwa węgierskiego.

Po klęsce pod Mohaczem Węgry podzieliły się między stronników różnych pretendentów do tronu. Ten podział dotknął także Batorych – Stefan VII opowiedział się za Ferdynandem Habsburgiem i po ucieczce spod Mohacza zorganizował jego elekcję na króla Węgier, natomiast przedstawiciele linii Somlyó poparli Jana Zapolyę. W efekcie brat Stefana VII, Andrzej IV otrzymał od Ferdynanda godność bana Belgradu, a jego syn Bonawentura był gubernatorem Siedmiogrodu w okresie, gdy opanował go Ferdynand. Z kolei Stefan VIII z linii Somlyó został mianowany przez Zapolyę wojewodą Siedmiogrodu. Jego synem był Stefan IX, który został wojewodą, potem księciem siedmiogrodzkim, a następnie królem Polski. Taki wzrost znaczenia przedstawiciela rodu spowodował, że członkowie linii Ecsed również odwrócili się od Habsburgów – Jerzy VI (syn Andrzeja IV) poślubił siostrę króla Stefana, Annę, łącząc obie gałęzie rodu. Owocem tego małżeństwa była córka Elżbieta, znana z legendy o kąpaniu się w krwi młodych kobiet w celu zachowania młodości.

Wybór Stefana Batorego na króla Polski spowodował przekazanie Siedmiogrodu w ręce innych przedstawicieli rodziny. Początkowo Transylwanią władał starszy brat Stefana, Krzysztof (zm. 1581), później książętami Siedmiogrodu byli też Zygmunt (syn Krzysztofa, zm. 1613), Andrzej (kuzyn Zygmunta, także biskup warmiński, kardynał) oraz Gabriel (bratanek Andrzeja). Bratanica Gabriela Zofia (zm. 1680) poślubiła księcia siedmiogrodzkiego Jerzego II Rakoczego.

Linie Ecsed i Somlyó wygasły ostatecznie w XVII w., dłużej przetrwali jedynie przedstawiciele rodu Batorych noszący nazwisko Simolin, którzy przenieśli się do Prus i Kurlandii, służąc m.in. jako rosyjscy dyplomaci. W XIX w. przedstawiciele tej rodziny powrócili do nazwiska rodowego przyjmując tytuł hrabiów Batory.

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

Mikołaj
 
 
Andrzej Batory
zm. 1250
 
 
Berek Batory
1276-1320
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Łukasz Batory
zm. 1330
Andrzej Batory
zm.1345
biskup Várad
Mikołaj Batory
zm. 1363
Jan Batory
1312-1350
założyciel linii na Somlyó
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Piotr Batory
założyciel linii na Ecsed
Benedykt Batory
zm. 1347
Władysław Batory
zm. 1379
 
Anna Meggyesi
zm. 1355
 
 
 
 
 
 
Jan Batory
zm. 1416
 
Katarzyna Petőfi
de Szántó
1393-1417
Stanisław Batory
1355-1395
 
Anna Szikszói
zm. 1381
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stefan Batory
zm. 1444
sędzia królewski
 
Barbara Buthkai Benedykt Batory Tomasz Batory
zm. 1446
 
Krystyna Jakcs
1449-1484
Orsola Thuróczy
zm. 1411
 
Stefan Batory
G1393-1453
 
Dorota Várdai
1428-1452
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stefan V Batory
zm. 1530
palatyn Węgier
 
Zofia Mazowiecka
1497-1543
Barbara Batory
 
Imre Perényi
zm. 1519
Jerzy Batory
zm. 1526
 
Katarzyna Buzlai
ne Gergellak
Andrzej Batory
zm. 1534
ban Macso
 
Katarzyna Rozgonyi
1511-1533
Mikołaj Batory
1445-1498
 
Barbara Kézméri
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Klara Batory Anna Thurzó
 
Bonawentura Andrzej Batory
zm. 1566
 
Katarzyna Mindszenti Jerzy Batory
zm. 1570
 
Anna Batory
zm. 1570
 
 
Stefan Batory
1477-1534
 
Katarzyna Telegdi
1492-1547
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stefan Batory
1555-1605
 
Fruzsina Drugeth
ne Homonna
Elżbieta Batory
1560-1614
 
Ferenc Nádasdy
1555-1604
Zofia Batory
 
András Figedy Klara Batory
 
Mihály Várdai Andrzej Batory
zm. 1563
 
Małgorzata Majláth
zm. 1594
Katarzyna Daniczka
 
Krzysztof Batory
1530-1581
książę Siedmiogrodu
 
Elżbieta
Bocskai
1530-1581
Stefan Batory
1533-1586
król Polski
 
Anna Jagiellonka
1523-1596
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Zuzanna Bebek
 
Stefan Batory
1553-1601
namiestnik Krasnego
 
Anna Kostka Gabriel Batory
1555-1586
 
Anna Bebek Anna Batory
 
Klemens Dóczy Katarzyna Batory Baltazar Batory
1560-1594
regent Siedmiogrodu
 
Zuzanna Kendy Andrzej Batory
1563-1599
biskup warmiński
kardynał
Baltazar
Batory

1555-1577
Mikołaj Batory Gryzelda
Batory

1569-1590
 
Jan Zamoyski
1542-1605
hetman wielki koronny
Zygmunt Batory
1572-1613
książę Siedmiogrodu
 
Maria Krystyna
Habsburg
1574-1621
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stefan Batory
1582-1583
Andrzej Batory
1584-1585
Zuzanna Batory
zm. 1585
Zygmunt Batory
zm. 1587
Gabriel Batory
1589-1613
książę Siedmiogrodu
 
Anna Horváth
ne Palocsa
Mikołaj
zm. 1593
Dénes Bánffy
ne Losonc
zm. 1612
 
Anna Batory
1594-1636
 
Zygmunt Jósika
ne Branyicska
Andrzej Batory
1597-1634
 
Anna
Zakrzewska
córka
zm. przed 1594
 
 
 
 
 
 
 
Zofia Batory
1629-1680
 
Jerzy II Rakoczy
1621-1660
książę Siedmiogrodu
 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons