Bawełna kosmata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bawełna kosmata
Gossypium hirsutum BotGard1105openFruit.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd ślazowce
Rodzina ślazowate
Rodzaj bawełna
Nazwa systematyczna
Gossypium hirsutum L.
Sp. pl. ed. 2, 2:975. 1763
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiat bawełny zwyczajnej

Bawełna kosmata, bawełna zwyczajna (Gossypium hirsutum) — gatunek krzewów z rodziny ślazowatych. Pochodzi z Ameryki Środkowej, gdzie był uprawiany. W wyniku rozwoju tkactwa w XVIII i XIX wieku oraz wynalezienia maszyn przędzalniczych wzrosło zapotrzebowanie na ten surowiec i zwiększył się areał upraw tej rośliny. Do dziś bawełna kosmata jest jednym z ważnych surowców w przemyśle przędzalniczym i jest uprawiana wszędzie, gdzie pozwalają na to warunki klimatyczne.

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Posiada wiele synonimów nazwy łacińskiej[2]: Gossypium hirsutum subsp. latifolium (Murray) Roberty, Gossypium hirsutum var. marie-galante (G. Watt) J. B. Hutch., G. hirsutum var. punctatum (Schumach.) Roberty, G. jamaicense Macfad, G. lanceolatum Tod., G. mexicanum Tod., G. morrillii O. F. Cook & J. Hubb., G. palmeri G. Watt, G. punctatum Schumach., G. purpurascens Poir., G. religiosum L., G. schottii G. Watt, G. taitense Parl., G. tridens O. F. Cook & J. Hubb. W języku polskim prawidłowa jest nazwa bawełna kosmata będąca tłumaczeniem prawidłowej nazwy łacińskiej (G. hirsutum L.).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Liście
3-7 klapowe.
Kwiaty
Barwy kremowej.
Owoce
Torebka zawierająca wiele nasion pokrytych włoskami długości 10-60 mm.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Z włosków okrywających nasiona tej rośliny otrzymuje się tzw. włókno techniczne, które używane jest m.in. do wyrobu różnych tkanin bawełnianych, jak też używane jako domieszka do innych tkanin. Z nasion uzyskuje się także olej, który następnie jest używany do wyrobu margaryny. Odpady służą jako cenna karma dla zwierząt.

Bawełna kosmata jest wykorzystywana przy wyrobie różnego rodzaju sznurów i taśm. Poprzez specjalną obróbkę odtłuszczania włókien bawełny za pomocą kwasu azotowego z kwasem siarkowym otrzymuje się tzw. bawełnę strzelniczą. Służy ona do wyrobu prochu bezdymnego.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-02-19].
  2. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-09-11].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Rośliny użytkowe Wiedza Powszechna, Warszawa, 1966