Bazyli Martysz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Bazyli Martysz
święty kapłan męczennik
Bazyli Martysz.png
Protoprezbiter WP Bazyli Martysz
Data urodzenia 21 lutego 1874
Szychowice
Data śmierci 4 maja 1945
Teratyn
Kościół/
wyznanie
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Data kanonizacji 7-8 czerwca 2003
Chełm
przez Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Wspomnienie pierwsza niedziela czerwca
Patron Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego
Szczególne miejsca kultu Warszawa

Bazyli Martysz, Bazyli Aleksandrowicz Martysz, Wasyl Martysz (ur. 21 lutego 1874[1] w Teratynie, zm. 4 maja 1945 tamże) – prawosławny duchowny, protoprezbiter, naczelny kapelan wyznania prawosławnego Wojska Polskiego, święty prawosławny, jeden z męczenników chełmskich i podlaskich.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był synem Aleksandra Martysza i jego żony Katarzyny zd. Korolczuk. Jego ojciec pracował w Łukowie jako sędzia, następnie zaś przyjął święcenia diakońskie i kapłańskie i został proboszczem parafii w Molczycach[2]. Bazyli był jednym z pięciorga dzieci. W wieku kilkunastu lat wyjechał z ojcem na kilka miesięcy na Alaskę, gdyż Aleksander Martysz pełnił w jednej z miejscowych parafii prawosławnych posługę hipodiakona[2].

Bazyli Martysz ukończył niższą szkołę duchowną w Chełmie, a następnie seminarium duchowne w tym samym mieście. Nie przyjął święceń kapłańskich natychmiast po ukończeniu szkoły, lecz podjął pracę katechety w Suwałkach, a następnie w Łukowie i Sosnowcu. Na kapłana został wyświęcony dopiero po ślubie z Olgą Nowik[2]. Po przyjęciu święceń na własną prośbę podjął służbę duszpasterską w eparchii Aleutów i Alaski; w 1900 wyjechał na Alaskę, gdzie obsługiwał początkowo parafię w Afognak, a następnie w Kodiak[2]. W 1905 ks. Martysz został przeniesiony do parafii w Pensylwanii, zaś w 1906 – do Kanady (prowadził misję w Toronto)[2]. Po powrocie do Polski w 1912 związał się z Sosnowcem; nauczał tam religii prawosławnej.

25 września 1919 roku został przyjęty do Wojska Polskiego „w charakterze kapelana prawosławnego w randze IX z przydziałem do Sekcji Religijno-Wyznaniowej Departamentu I Ministerstwa Spraw Wojskowych[3]. W marcu 1920 roku został mianowany szefem Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi Ministerstwa Spraw Wojskowych.

W 1922 roku zweryfikowany został w stopniu protoprezbitera ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku. W 1927 roku, po kolejnej reorganizacji służby duszpasterstwa wyznań niekatolickich, wyznaczony został na stanowisko szefa Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie[4]. Dwa lata później zajmowane przez niego stanowisko przemianowane zostało na – szef Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego[5]. Z dniem 31 maja 1934 roku przeniesiony został w stan spoczynku[6]. Obowiązki naczelnego kapelana wyznania prawosławnego przejął dziekan ksiądz Szymon Fedorońko, zamordowany przez NKWD w Katyniu w 1940 roku.

Był współpracownikiem metropolitów warszawskich Jerzego i Dionizego. Uczestniczył w przygotowaniach do uzyskania autokefalii przez Kościół prawosławny w Polsce. Po przejściu na emeryturę w 1936 powrócił do rodzinnego Teratyna w powiecie hrubieszowskim.

4 maja 1945 roku został zamordowany przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem Zbigniewa Góry "Jacka". Informację tę podała prawosławna publicystka Ałła Matreńczyk w oparciu o dokument NSZ z Archiwum Państwowego w Lublinie, bez podania dokładnych informacji o samym dokumencie[2]. Prawdopodobnie chodzi o meldunek "Jacka" przejęty przez Sowietów i przetłumaczony na język rosyjski, o następującej treści: "4 maja [19]45 r., o 3.50, wykonano egzekucję na Ukraińcu [ks.] Bazylim Martyszu. Przy okazji przywieziono ziarno na karmę dla koni"[7]. Szereg prawosławnych źródeł, o charakterze żywotów świętych, informuje jedynie o zamordowaniu duchownego i podkreśla brutalność sprawców, nie wskazując, kim dokładnie byli[8][9][10][11].

Pierwotnie pochowany na cmentarzu w Teratynie. Jesienią 1968 roku jego szczątki zostały przewiezione do Warszawy i pochowane na prawosławnym cmentarzu wolskim. Na początku 2003 roku dokonano ekshumacji relikwii świętego i przeniesiono je do prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Dziećmi Bazylego Martysza byli m.in.:

Sobór Męczenników Chełmskich i Podlaskich[edytuj | edytuj kod]

20 marca 2003 Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu Bazylego Martysza do Soboru Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w. (św. kapłan-męczennik Bazyli). Uroczystości kanonizacyjne odbyły się w dniach 7-8 czerwca 2003 w Chełmie w grupie męczenników chełmskich i podlaskich[2].

Bazyli Martysz jest m.in. patronem Prawosławnego Ordynariatu WP.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W Dzienniku Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 11 z 7 czerwca 1934 roku ukazało się sprostowanie daty urodzenia Bazylego Martysza z 20 lutego 1877 roku na 21 lutego 1874 roku.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 A. Matreńczyk: Św. Bazyli Martysz - duchowy opiekun prawosławnych żołnierzy. W: red. A. Radziukiewicz: Nieść pokój, kochać ludzi. Arcybiskup generał dywizji Miron (Chodakowski) 1957-2010. Warszawa: Wojskowe Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne "SWAT", 2011, s. 27-33. ISBN 978-83-90030536-5-0.
  3. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 93 z 25 października 1919 roku, poz. 3545.
  4. Rocznik Oficerski 1928, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1928, s. 842.
  5. Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932, s. 411, 901.
  6. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. nr 11 z 07.06.1934 r.
  7. Archiwum Państwowe w Lublinie, Narodowe siły Zbrojne Okręg III - Lublin, 35/1074/0/1/12, k. 34. Dokument można obejrzeć on-line w przeglądarce szukajwarchiwach http://www.szukajwarchiwach.pl/35/1074/0#tabJednostki
  8. Nikomu nic złego nie zrobiłem
  9. św. męcz. Bazyli
  10. Święty kapłan-męczennik Bazyli (Martysz)
  11. Patron
  12. Biography for Xenia Grey
  13. filmpolski.pl: PRZERWANA GRA
  14. Bogusław Kaczyński, Xenia Grey - księżna Chicago, Fundacja Orfeo, Warszawa, 1993, ISBN 83-86041-00-5
  15. filmpolski.pl: WINA IKARA
  16. [1], [2], [3]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]