Bazyli Martysz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Bazyli Martysz
święty kapłan męczennik
Bazyli Martysz.png
Protoprezbiter WP pułkownik Bazyli Martysz
Data urodzenia 21 lutego 1874
Szychowice
Data śmierci 4 maja 1945
Teratyn
Kościół/
wyznanie
Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Data kanonizacji 7-8 czerwca 2003
Chełm
przez Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny
Wspomnienie pierwsza niedziela czerwca
Patron Prawosławny Ordynariat Wojska Polskiego
Szczególne miejsca kultu Warszawa
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons

Bazyli Martysz, Bazyli Aleksandrowicz Martysz, Wasyl Martysz (ur. 21 lutego 1874[1] w Teratynie, zm. 4 maja 1945 tamże) – prawosławny duchowny, protoprezbiter, naczelny kapelan wyznania prawosławnego Wojska Polskiego, święty prawosławny, jeden z męczenników chełmskich i podlaskich.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Był synem Aleksandra Martysza i jego żony Katarzyny zd. Korolczuk. Jego ojciec pracował w Łukowie jako sędzia, następnie zaś przyjął święcenia diakońskie i kapłańskie i został proboszczem parafii w Molczycach[2]. Bazyli był jednym z pięciorga dzieci. W wieku kilkunastu lat wyjechał z ojcem na kilka miesięcy na Alaskę, gdyż Aleksander Martysz pełnił w jednej z miejscowych parafii prawosławnych posługę hipodiakona[2].

Bazyli Martysz ukończył niższą szkołę duchowną w Chełmie, a następnie seminarium duchowne w tym samym mieście. Nie przyjął święceń kapłańskich natychmiast po ukończeniu szkoły, lecz podjął pracę katechety w Suwałkach, a następnie w Łukowie i Sosnowcu. Na kapłana został wyświęcony dopiero po ślubie z Olgą Nowik[2]. Po przyjęciu święceń na własną prośbę podjął służbę duszpasterską w eparchii Aleutów i Alaski; w 1900 wyjechał na Alaskę, gdzie obsługiwał początkowo parafię w Afognak, a następnie w Kodiak[2]. W 1905 ks. Martysz został przeniesiony do parafii w Pensylwanii, zaś w 1906 – do Kanady (prowadził misję w Toronto)[2]. Po powrocie do Polski w 1912 związał się z Sosnowcem; nauczał tam religii prawosławnej.

W 1919 został przyjęty do Wojska Polskiego i mianowany naczelnym kapelanem wyznania prawosławnego (III Referat Wyznania Prawosławnego Sekcji Religijno-Wyznaniowej Ministerstwa Spraw Wojskowych). W marcu 1920 został mianowany szefem Głównego Urzędu Duszpasterskiego wyznania prawosławnego w Sekcji Wyznań Niekatolickich i Opieki nad Grobami Wojennymi MSWojsk.

W 1922 zweryfikowany został w stopniu protoprezbitera ze starszeństwem z 1 czerwca 1919. W 1927, po kolejnej reorganizacji służby duszpasterstwa wyznań niekatolickich, wyznaczony został na stanowisko szefa Wydziału Wyznania Prawosławnego w Biurze Wyznań Niekatolickich MSWojsk. Dwa lata później zajmowane przez niego stanowisko przemianowane zostało na – szef Głównego Urzędu Duszpasterskiego Prawosławnego. Z dniem 31 maja 1934 przeniesiony został w stan spoczynku[3]. Obowiązki naczelnego kapelana wyznania prawosławnego przejął dziekan ks. Szymon Fedorońko, zamordowany przez NKWD w Katyniu w 1940.

Był współpracownikiem metropolitów warszawskich Jerzego i Dionizego. Uczestniczył w przygotowaniach do uzyskania autokefalii przez Kościół prawosławny w Polsce. Po przejściu na emeryturę w 1936 powrócił do rodzinnego Teratyna w powiecie hrubieszowskim.

4 maja 1945 został zamordowany przez oddział Narodowych Sił Zbrojnych. Informację tę podała prawosławna publicystka Ałła Matreńczyk w oparciu o dokument NSZ z Archiwum Państwowego w Lublinie, bez podania dokładnych informacji o samym dokumencie[2]. Szereg prawosławnych źródeł, o charakterze żywotów świętych, informuje jedynie o zamordowaniu duchownego i podkreśla brutalność sprawców, nie wskazując, kim dokładnie byli[4][5][6][7].

Pierwotnie pochowany na cmentarzu w Teratynie; jesienią 1968 jego szczątki przewieziono do Warszawy i pochowano na prawosławnym cmentarzu wolskim. Na początku 2003 dokonano ekshumacji relikwii świętego i przeniesiono je do prawosławnej cerkwi pw. św. Jana Klimaka w Warszawie.

Rodzina[edytuj | edytuj kod]

Dziećmi Bazylego Martysza byli m.in.:

Sobór Męczenników Chełmskich i Podlaskich[edytuj | edytuj kod]

20 marca 2003 Święty Sobór Biskupów Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego podjął uchwałę o zaliczeniu Bazylego Martysza do Soboru Chełmskich i Podlaskich Męczenników XX w. (św. kapłan-męczennik Bazyli). Uroczystości kanonizacyjne odbyły się w dniach 7-8 czerwca 2003 w Chełmie w grupie męczenników chełmskich i podlaskich[2].

Bazyli Martysz jest m.in. patronem Prawosławnego Ordynariatu WP.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. W Dzienniku Personalnym M.S.Wojsk. Nr 11 z 07.06.1934 r. ukazało się sprostowanie daty urodzenia Bazylego Martysza z 20 lutego 1877 r. na 21 lutego 1874 r.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 A. Matreńczyk: Św. Bazyli Martysz - duchowy opiekun prawosławnych żołnierzy. W: red. A. Radziukiewicz: Nieść pokój, kochać ludzi. Arcybiskup generał dywizji Miron (Chodakowski) 1957-2010. Warszawa: Wojskowe Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne "SWAT", 2011, s. 27-33. ISBN 978-83-90030536-5-0.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. nr 11 z 07.06.1934 r.
  4. Nikomu nic złego nie zrobiłem
  5. św. męcz. Bazyli
  6. Święty kapłan-męczennik Bazyli (Martysz)
  7. Patron
  8. Biography for Xenia Grey
  9. filmpolski.pl: PRZERWANA GRA
  10. Bogusław Kaczyński, Xenia Grey - księżna Chicago, Fundacja Orfeo, Warszawa, 1993, ISBN 83-86041-00-5
  11. filmpolski.pl: WINA IKARA
  12. [1], [2], [3]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]