Bazylika św. Chryzogona w Rzymie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bazylika św. Chryzogona
Basilica di San Crisogono in Trastevere
Kościół tytularny
Bazylika św. Chryzogona – fasada
Bazylika św. Chryzogona – fasada
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
44e Piazza Sonnino
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia św. Chryzogona na Zatybrzu
Bazylika mniejsza od
Wezwanie św. Chryzogon
Wspomnienie liturgiczne 24 listopada
Położenie na mapie Rzymu
Mapa lokalizacyjna Rzymu
Bazylika św. Chryzogona
Bazylika św. Chryzogona
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Bazylika św. Chryzogona
Bazylika św. Chryzogona
Ziemia 41°53′21″N 12°28′24″E/41,889167 12,473333Na mapach: 41°53′21″N 12°28′24″E/41,889167 12,473333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Bazylika św. Chryzogona w Rzymie, zwana również Bazylika św. Chryzogona na Zatybrzu (wł. Basilica di San Crisogono in Trastevere lub też San Crisogono) – rzymskokatolicki kościół tytularny w Rzymie.

Świątynia ta jest kościołem parafialnym oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej. Budowla ta była wznoszona i przebudowywana na przestrzeni V i VIII wieku, we wnętrzu na szczególną uwagę zasługują 24 antyczne kolumny, jak również Cosmati oraz kościół dolny. Świątynia była kościołem narodowym Sardynii i Korsyki.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Kościół znajduje się (na lewej stronie Tybru) w XIII. Rione Rzymu – Trastevere, około 200 metrów na południe od mostu Garibaldiego. Fasada główna znajduje się przy Piazza Sidney Sonnino, nawa północna przylega do Piazza San Giovanni de Matha.

Patron[edytuj | edytuj kod]

Patronem świątyni jest św. Chryzogon – kapłan rzymski, który poniósł śmierć męczeńską za wiarę chrześcijańską w IV wieku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec IV lub w V wieku rzekomy dom mieszkalny Chryzogona został przekształcony na pierwszy kościół. W 499 po raz pierwszy zostaje wspominany tytuł Titulus Chrysogonus. Papież Grzegorz III na początku VIII wieku powiększył kościół i założył klasztor benedyktynów, który następnie przyłączył do kościoła. W 1120 kardynał Giovanni da Crema kazał zbudować dzwonnicę. W latach 1123/1124[1] lub w 1129[2] został wbudowany na zlecenie papieża Kaliksta II i papieża Honoriusza II obecny budynek w miejscu starego kościoła. Ostateczny barokowy wystrój kościoła został nadany mu w 1623 przez Giovanniego Battistę Soria na zlecenie kardynała Scipione Borghese Caffarelli. Ostatnia renowacja świątyni została przeprowadzona w 1866.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Kościół zbudowany jest w formie bazyliki, trójnawowy z niższymi nawami bocznymi (do nawy głównej), bez kopuły. Transept jest stosunkowo krótki, jednak świątynia ma dość szeroką absydę. Kościół ma romańską dzwonnicę[1].

Dzisiejsza fasada została wykonana w 1626 roku według projektów architekta Giovanniego Battistę Soria. Jest ona zdominowana przez portyk składający się z czterech kolumn i opartych na nich architrawach oraz dwóch wejść bocznych zwieńczonych łukami i pilasterami po bokach. Choć niniejszy portyk powstał w XVII wieku, to jego cztery kolumny pochodzą z XII wieku, tj. z przebudowy kościoła w 1129[3]. Wspomniany architraw wieńczą kamienne orły i smoki (zwierzęta heraldyczne z herbu Scipione Borghese) oraz wazy.

Wnętrze bazyliki zdobi 22 starożytnych granitowych kolumn z barokową odmianą jońskich kapitelów, oddzielające nawy kościoła. Kolumny te wieńczy architraw, powyżej którego znajduje się clerestorium z XII wieku. Dwie starożytne kolumny z porfiru wspierające łuk triumfalny, są największymi tego rodzaju w Rzymie[2].

Podłogi w kościele są zdobione cosmatiami z XIII wieku. Bogato zdobiony, kasetonowy strop pochodzi z pierwszego kwartału XVII wieku, z czasów przebudowy Soira. Przedstawione są na nim m.in. ręce kardynała Scipione Borghese Caffarelli, a także kopia obrazu „Triumf świętego Chryzogona” (San Crisogono in Gloria), kopii obrazu autorstwa Guercino.

Absyda zawiera mozaiki z XIII wieku przedstawiające Marię Dziewicę z Dzieciątkiem Jezus na tronie pomiędzy św. Sebastianem i św. Chryzogonem, przypisywane szkole Pietro Cavalliniego. Ołtarz główny z XII wieku z relikwiami świętego Chryzogona. Kaplica Najświętszego Sakramentu (po prawej stronie ołtarza głównego) została wybudowana wg projektów Giovanniego Lorenzo Berniniego. W kaplicy po lewej stronie ołtarza głównego znajdują się relikwie Jana z Mathy założyciela zakonu Trynitarzy.

W lewej nawie bazyliki znajdują się schody prowadzące do tzw. dolnego kościoła, odsłoniętego podczas trzech prac wykopaliskowych z lat 1907, 1914 i 1923-1924. Widoczne są tam plany układu kościołów z V i i VIII wieku oraz fragmenty malowideł ściennych z różnych epok od VIII do XI wieku. Są tam m.in. freski przedstawiające świętych Benedykta, Pantaleona, Sylwestra i Katarzyny Aleksandryjskiej z połowy XI wieku. Zleceniodawca tych dzieł nie jest znany, jednak podobieństwo stylu do reform gregoriańskich z Montecassino, pozwalają przypuszczać, iż mógł być to kardynał prezbiter kościoła San Crisogono – Frederick z Lotaryngii, jak również jeden z jego następców z tytułem kardynała San Crisogono[4].

Kardynałowie prezbiterzy[edytuj | edytuj kod]


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Johann M. Wiesel, „Rom. Ein Kunst- und Reiseführer”, Stuttgart 1966.
  • Manfred Wundram, „Reclams Kunstführer, Italien. Band V. Rom und Latium”, Stuttgart 1981. ISBN 3-15-008679-5
  • Marrco Bussagli, „Rom – Kunst & Architektur”, Köln 1999. ISBN 3-8290-2258-1
  • Serena Romano, „Storie di San Bendetto e altri santi sulla parete destra della navata (La decorazione pittorica della basilica inferiore di San Crisogono)”, Mailand 2006 ISBN 88-16-60374-7
  • Józef Dużyk, „W świątyniach Rzymu”, Poznań 1996 ISBN 83-7015-277-5

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Johann M. Wiesel,”Rom. Ein Kunst- und Reiseführer”, s. 178.
  2. 2,0 2,1 Manfred Wundram, „Reclams Kunstführer, Italien. Band V. Rom und Latium”, s. 160.
  3. Marco Bussagli, „Rom – Kunst & Architektur”, s. 229.
  4. Serena Romano, „Storie di San Bendetto e altri santi sulla parete destra della navata”, 2006, s. 86-87.
  5. S. Crisogono (Cardinal Titular Church) na Catolic-Hierarchy, Lista kardynałów od 1479 (ang.). [dostęp 2011-11-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]