Bazylika św. Apolinarego przy Termach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bazylika św. Apolinarego przy Termach
Basilica di Sant'Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine
Kościół tytularny
Fasada bazyliki św. Apolinarego w Rzymie
Fasada bazyliki św. Apolinarego w Rzymie
Państwo  Włochy
Miejscowość Rzym
49 Piazza Sant'Apollinare
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Diecezja rzymska
Bazylika mniejsza od 1517
Wezwanie św. Apolinarego
Wspomnienie liturgiczne 4 października
Położenie na mapie Rzymu
Mapa lokalizacyjna Rzymu
Bazylika św. Apolinarego przy Termach
Bazylika św. Apolinarego przy Termach
Położenie na mapie Włoch
Mapa lokalizacyjna Włoch
Bazylika św. Apolinarego przy Termach
Bazylika św. Apolinarego przy Termach
Ziemia 41°54′03,2″N 12°28′25,0″E/41,900889 12,473611Na mapach: 41°54′03,2″N 12°28′25,0″E/41,900889 12,473611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Bazylika św. Apolinarego przy Termach (wł. Sant' Apollinare alle Terme Neroniane-Alessandrine, łac. Sancti Apollinaris ad Thermas Neronianas-Alexandrinas ) – kościół tytularny, bazylika mniejsza w Rzymie, przy placu o tej samej nazwie (wł.: Piazza Sant'Apollinare) w rzymskim rejonie Ponte, w pobliżu Placu Navona i Palazzo Altemps.

Kościół ten jest jedną ze stacji Drogi Krzyżowej w ostatni czwartek w wielkiego postu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Choć po raz pierwszy kościół był wzmiankowany w 780 w spisie papieża Hadriana I, to pierwsza świątynia powstała zapewne już w VII w. i być może osiedli przy niej bazylianie, uciekający z Konstantynopola przed prześladowaniami w dobie ikonoklazmu. W późnym średniowieczu była obsługiwana przez kolegium kanoników. W latach 1574-1773 bazylika należała do zakonu jezuitów, którzy w sąsiednim dawnym kardynalskim Pałacu św. Apolinarego (wł.:Palazzo dell'Apollinare) prowadzili założone z inicjatywy św. Ignacego Loyoli Kolegium Niemieckie, wkrótce przekształcone w Kolegium Niemiecko-Węgierskie.

Na zlecenie papieża Benedykta XIV w latach 1741-1742 architekt Ferdinando Fuga wzniósł nową świątynię. Po kasacie Towarzystwa Jezusowego, w 1773 r. kościół objęli Księża Misjonarze (Lazaryści) i prowadzili diecezjalne seminarium duchownełac. Seminarium Romanum. Papież Benedykt XV umieścił w pałacu Papieski Instytut św. Apolinarego, do którego uczęszczali m.in. przyszli papieże Pius XII i Jan XXIII, wielu alumnów uzyskało godność kardynalską.

Po dalszych zmianach funkcji dawnego pałacu, od 1990 bazylika należy do prałatury personalnej Opus Dei jako kościół akademicki Uniwersytetu św. Krzyża. W 2008 zakończono restaurację wnętrza.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze świątyni


Bazylika św. Apolinarego jest budowlą późnobarokową, o skromnej bezwieżowej fasadzie. Wnętrze jest jednonawowe, z dwoma szeregami bocznych kaplic, i z kopułą wznoszącą się między nawą a prezbiterium. Z tego czasu pochodzi jednolite wyposażenie, m.in. ołtarz główny (autorstwa Bernardina Ludovisiego) i figura św. Franciszka Ksawerego (autorstwa Pierre'a Le Grosa). Srebrny krucyfiks i świeczniki ołtarzowe są dziełem Luigiego Valadiera. Malowidło Chwała św. Apolinarego na sklepieniu wykonał Stefano Pozzi.

W osobnej kaplicy przy wejściu jest czczony wizerunek Madonny z Dzieciątkiem ze śś. Piotrem i Pawłem. Jest to renesansowy fresk, ukryty przed zniszczeniem podczas najazdu francuskiego w 1494 (lub Sacco di Roma w 1527), którego powtórne odsłonięcie wskutek trzęsienia ziemi w 1645 lub w 1647 uznano za cudowne. Marmurową ramę wraz z figurami cherubinów wyrzeźbił Peter Anton von Verschaffelt. W bazylice złożono relikwie świętych męczenników : Tyburcjusza (wspomnienie 11 sierpnia) oraz Eustracjusza i Orestesa z towarzyszami (wspomnienie 13 grudnia). W ostatnich latach jedna z kaplic bocznych została poświęcona założycielowi Opus Dei, św. Josemarii (wg projektu Angelo Zarcone).

W kaplicy św. Ignacego znajduje się nagrobek uczonego archeologa Francesca Antonia Zaccariego (zm. 1795). Nagrobek kardynała Gaetana Bediniego (zm. 1864) ufundowała polska rodzina Husarzewskich. W krypcie spoczywa m.in. kompozytor epoki baroku Giacomo Carissimi (1647) i kardynał Domenico Iorio (1867-1954). W 1990 za dyspensą wikariusza generalnego Rzymu, kardynała Uga Polettiego w niejasnych okolicznościach w krypcie został pochowany Enrico De Pedis, ostatni przywódca gangu zwanego wł. Banda della Magliana, co tłumaczono jego filantropią na rzecz biednych mieszkańców stolicy[1].

Kardynałowie prezbiterzy[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Apolinarego od 1517 jest jednym z tytularnych kościołów kardynalskich.

Po raz pierwszy stał się takim w latach 30. XII wieku za sprawą antypapieża Anakleta II, ale tylko na kilka lat. Następnie status ten przywrócił mu Leon X w 1517, ale w 1587 Sykstus V ponownie go tego pozbawił. W 1929 Pius XI po raz kolejny ustanowił go kościołem kardynalskim. Za Anakleta II oraz w XVI wieku był to tytuł prezbiterialny, natomiast obecnie (podobnie jak po 1139) jest diakonią.

Tytuł kardynała diakona bazyliki św. Apolinarego przy Termach nosił m.in. Aurelio Sabattani, obecnie piastuje Jean-Louis Tauran.

1517 ponownie ustanowiony jako tytuł prezbiterialny


Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mariano Armellini, Le chiese di Roma. Dal secolo IV al XIX, Roma 1891 (reprint Roma, Ed. del Pasquino, 1982).
  • Wincenty Smoczyński, Rzym. Jego kościoły i pomniki. Upominek pielgrzymom polskim, wyd. 3, Kraków, nakł. aut., 1902 (reprint, Warszawa, Wydaw. Artystyczne i Filmowe, 1990).
  • Karl Weczerzik-Planheim, Rom. Amtlicher Reiseführer, 2. Aufl., Wien, Offizielles katholisches Pilgerfahrtenkomitee, 1934.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]