Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
kościół parafialny
Distinctive emblem for cultural property.svg A/1623/96 z 29 marca 1996
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Państwo  Polska
Miejscowość Dąbrowa Górnicza
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Parafia Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Bazylika mniejsza
• nadający tytuł
od 19 marca 1901
Leon XIII
Wezwanie Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Wspomnienie liturgiczne 2 sierpnia (uroczystość NMP Anielskiej "Porcjunkula")

3 niedziela maja (rocznica koronacji łaskami słynącej figury NMP Anielskiej)

Przedmioty szczególnego kultu
Relikwie św. Joachima, św. Anny, św. Jana, św. Aleksandra, św. Cecylii, św. Wawrzyńca, św. Maurycego, św. Sebastiana, św. Wiktorii, św. Wita, św. Agnieszki, św. Barbary, św. Marcina, św. Albina, bł. Kryspina, św. Stanisława, św. Rozalii, św. Dominika, św. Franciszka z Asyżu, św. Antoniego z Padwy, św. Klary, św. Zyty, św. Rocha, św. Jana z Dukli, św. Stanisława Kostki, św. Paschalisa, św. Filipa Nereusza, bł. Alfonsa, św. Wincentego, bł. Męczenników z Pratulina, św. Marii Goretti, bł. Laury Vicuñy, św. Rafała Kalinowskiego, bł. Karoliny Kózkówny, św. Maksymiliana Marii Kolbego, bł. Jerzego Popiełuszki, bł. Jana Pawła II, części z żłóbka Jezusa, prześcieradła, w które owinięty był Jezus po swej śmierci, korony cierniowej, płaszcza purpurowego, którym okryto Jezusa w czasie wyszydzania po biczowaniu, płaszczy św. Józefa i Najświętszej Maryi Panny, cząstka relikwii Krzyża Świętego
Cudowne obrazy Łaskami słynąca figura Matki Bożej Anielskiej
Położenie na mapie Dąbrowy Górniczej
Mapa lokalizacyjna Dąbrowy Górniczej
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej
Ziemia 50°19′23″N 19°11′32″E/50,323056 19,192222Na mapach: 50°19′23″N 19°11′32″E/50,323056 19,192222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, Sanktuarium NMP Anielskiej Pani Dąbrowy Górniczej i Matki Zagłębia, Perła Zagłębia, Zagłębiowska Kanasanktuarium diecezji sosnowieckiej gdzie czczona jest Matka Boża Anielska w figurze łaskami słynącej, wyrzeźbionej w drewnie cedrowym w 1904 r. przez Józefa Baltazara Proszowskiego. Figura była koronowana papieskimi koronami Pawła VI 19 maja 1968 r. przez kard. Stefana Wyszyńskiego i kard. Karola Wojtyłę. Wcześniej, 3 maja 1957 r. Prymas Polski Stefan Wyszyński nadał Jej tytuł Patronki Dąbrowy Górniczej i Matki Zagłębia.

Kult Matki Bożej czczonej jako Królowa Aniołów rozwijał się w Zagłębiu Dąbrowskim od drugiej połowy XIX w. Parafia pw. NMP Anielskiej została ustanowiona w 1891 r. przez biskupa kieleckiego Tomasza Kulińskiego. W 1897 r. uroczyście wprowadzono do dąbrowskiej świątyni obraz "Królowej Anielskiej", który cieszył się od samego początku wielką czcią wiernych. Ludzie otrzymują łaski za pośrednictwem Matki Bożej Anielskiej, które potwierdzone były od samego początku składanymi wotami jako podziękowanie.

Bazylika NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej to kościół z przywilejami Stolicy Apostolskiej. Jest to pierwsze sanktuarium w Polsce z tytułem bazyliki (probazyliki), który nadał 19 marca 1901 r. papież Leon XIII.

Świątynia wybudowana została w latach 1898-1912 według projektu Józefa Stefana Pomian-Pomianowskiego w stylu neogotyckim (gotyk nadwiślański), jako dobudowa do kościoła św. Aleksandra powstałego w latach 1875-1877. Jej budowniczym i pierwszym proboszczem był ks. prałat Grzegorz Augustynik. Poświęcił ją 19 września 1912 r. biskup kielecki Augustyn Łosiński. Od 1996 r. dąbrowska bazylika jest wpisana w rejestr zabytków.

Pierwszy kościół[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza świątynia we wsi Stara Dąbrowa nosząca wezwanie św. Aleksandra była budowana w latach 1875-77. W dniu 29 lipca 1875 roku, założono kamień węgielny pod budowę kościoła, którego głównym budowniczym był ks. Grzegorz Augustynik. Ceglaną jednonawową budowlę z dwiema wieżami w części frontowej wzniesiono na podstawie projektów Juliana Polcera. Budowę zakończono 4 grudnia 1877 r. Był to kościół filialny parafii pw. Świętej Trójcy w Będzinie. 18 października 1885 r. został konsekrowany przez biskupa kieleckiego Tomasza Teofila Kulińskiego. 5 lutego 1891 r. kościół otrzymał status parafii. Jest to kościół który przylega do północnej nawy obecnej bazyliki pełniący funkcję kaplicy pw. św. Aleksandra.

Rozbudowa świątyni w 1900

Rozbudowa świątyni[edytuj | edytuj kod]

Już po wybudowaniu kościoła św. Aleksandra okazało się, że jest on za ciasny. Ówczesny opiekun świątyni, ksiądz Dutkiewicz, rozpoczął starania o pozwolenie na budowę drugiego kościoła w górnej części Dąbrowy. Władze Carskie złożyły propozycję na zgodę, pod warunkiem zamiany już wybudowanego kościoła na cerkiew prawosławną. Ksiądz Dutkiewicz nie zgodził się na tak postawiony warunek, i w wyniku publicznych krytyk przez niego wygłaszanych, musiał uciekać z Dąbrowy przed władzami carskimi. Dotarł do Ameryki, skąd słał środki na budowę nowego kościoła. Ostatecznie podjęto rozbudowę kościoła św. Aleksandra, na co zgodziły się władze carskie. Rozebrano dwie wieże w przedniej części kościoła i praktycznie wybudowano nowy kościół, połączony ze starym, zamienionym w obszerną kaplicę. Udział w finansowaniu budowy mieli wszyscy robotnicy dąbrowscy, bowiem zakłady pracy przez kilka lat, potrącały im składkę na budowę kościoła. Kamień węgielny pod budowę kościoła założono 2 sierpnia 1898 roku. Poświęcił go dziekan będziński, ksiądz Leopold Dobrzański.Wybudowany według projektu Józefa Stefana Pomian-Pomianowskiego, w stylu neogotyckim, halowym, z poprzeczną kaplicą św. Aleksandra (dawnym kościołem). Kościół posiada układ trójnawowy z 2 dwoma transeptami, trzema wieżami w fasadzie zachodniej i dwiema bocznymi. Powstała świątynia o wymiarach: długość 68 m., szerokość 30 m., wysokość wewnątrz 30 m. i wieżach. Wieża główna o wysokości 86 m. z krzyżem jest dominującym elementem w krajobrazie miasta i sprawia imponujące wrażenie. Zakończona jest stalowym hełmem pokrytym blachą miedzianą. Wewnątrz wieży głównej znajduje się kilka poziomów. Najwyższym jest pomost widokowy z balkonami, z których można podziwiać przepiękną panoramę miasta. Nieco poniżej znajduje się pomost, na którym najważniejszym (dzisiaj już nie używanym) elementem, jest skrzynia z piaskiem, mająca za zadanie wyhamowanie ogromnych wag zegara w przypadku urwania się któregoś z elementów. Oryginalne ciężarki wag niestety zaginęły w niewyjaśnionych okolicznościach. Zastosowano elementy zastępcze, by zegar mógł pracować. Następnym poziomem jest pomost zegarowy. Znajduje się tutaj mechanizm, który został przywieziony z zachodniej części kraju. Jest to stary mechanizm, który po renowacji odmierza czas do dzisiaj. Poprzednio raz na tydzień za pomocą korby, trzeba było nakręcić zegar, czyli podnieść pod strop trzy ciężkie wagi. Takie jednorazowe nakręcenie wystarczało na tygodniowe działanie. Obecnie jest zastosowany nowoczesny układ elektroniczny, dbający o poprawne wskazywanie godziny. Kolejnym pomostem jest dzwonnica. Oryginalnie był tu komplet dzwonów spiżowych z 1934 roku, podobno ofiarowanych przez stoczniowców z Gdyni, jednak w wyniku działań wojennych, Niemcom udało się część dzwonów zdjąć i wywieźć. Do dzisiaj możemy słuchać jednego z nich o imieniu "STEFAN". Obok wiszą stalowe dzwony odlane w Hucie Bankowej w 1947 roku. Całość konstrukcji dzwonnicy wykonana jest z drewnianych podpór oraz metalowych zawiesin. Od kilku lat słyszalne przez nas bicie dzwonów, to efekt elektronicznych młotków, które uderzają w ich płaszcze. Wszystkie dzwony są kompletne (posiadają dusze). Następnym pomostem, jest kolejny poziom balkonowy. Tarasy widokowe są mniej więcej na 2/3 wysokości wież bocznych. Schodzimy na poziom stropu bazyliki. To typowa gotycka konstrukcja. Elementy dachu pokrywającego budynek bazyliki nie opierają się na kopułach, lecz na specjalnie opracowanych podporach drewnianych. Sklepienia kopuł tworzą niezależną konstrukcję, na które nie działają żadne siły nacisku przenoszone poprzez konstrukcję dachu. Na tym poziomie znajdują się również przejścia do obydwu wież bocznych. Najniższą częścią wieży głównej, jest wejście krętymi metalowymi schodami na drewniany balkon chóru.

Ołtarz główny
Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej

Łaskami słynąca figura NMP Anielskiej[edytuj | edytuj kod]

W sercu obecnej Diecezji Sosnowieckiej, w Dąbrowie Górniczej, od 1904 roku czczona jest NMP Anielska. Jako wzór dla artysty do wykonania figury Matki Bożej z Dzieciątkiem posłużył wizerunek Maryi, podarowany ks. Grzegorzowi Augustynikowi przez wiernych z Włoszczowy, gdzie był proboszczem. Cyprysową figurę do ołtarza głównego dąbrowskiej bazyliki wykonał w 1901 roku Józef Baltazar Proszowski z Częstochowy. Maryja, którą otacza Bóg Ojciec i Duch Święty oraz święci: Józef, Joachim, Franciszek, Klara i aniołowie, ukazana została w postawie stojącej, jako Królowa Świata, w koronie i z berłem. Ustawiona jest na kuli ziemskiej, prawą nogą depcze ciało węża. Na lewym ramieniu trzyma Jezusa z rozłożonymi rękami, dzierżącego na kolanach królewskie jabłko. Matka Boża swą twarz lekko zwraca ku Dzieciątku. Ubrana jest w różową suknię w stylizowane lilie andegaweńskie i niebieski płaszcz okrywający także głowę, ozdobiony złotymi gwiazdami. Na brzegu płaszcza znajduje się lamówka przetykana szlachetnymi kamieniami. Sukienka Dzieciątka Jezus koloru białego zdobiona jest złotymi krzyżykami. Głowy obiegają złociste promienie oraz dwanaście gwiazd. Kompozycja całej sceny nawiązuje do charakterystycznego typu obrazowania sacra conversatione (świętej rozmowy) – gdzie często przedstawiano Matkę Najświętszą w otoczeniu świętych. Jest też wyraźną sceną ukazania chwały Maryi Niepokalanej, która – unoszona przez dwa anioły i depcząca węża, symbolizującego szatana – dostępuje łaski Wniebowzięcia i Ukoronowania. Świadkami tego jest Trójca Święta oraz zastępy aniołów. Wyrazem szczególnego hołdu wiernych, dla których NMP Anielska jest „skuteczną orędowniczką u Boga i najpewniejszą pomocą w trudnościach”, było ogłoszenie 2 sierpnia 1957 roku, przez Prymasa Polski kard. S. Wyszyńskiego Matki Bożej Anielskiej Patronką Dąbrowy Górniczej i Matką Zagłębia. Znakiem szczególnej czci mieszkańców Zagłębia Dąbrowskiego była koronacja łaskami słynącej figury koronami papieża Pawła VI w dniu 19 maja 1968 roku przez dwóch wielkich Polaków: Prymasa Tysiąclecia kard. S. Wyszyńskiego oraz metropolity krakowskiego kard. K. Wojtyły.

Dalsze dzieje[edytuj | edytuj kod]

Przy okazji pobytu w Rzymie w 1900 r. ks. Grzegorz Augustynik podjął starania o uzyskanie odpustu dla kościoła Matki Boskiej Anielskiej. Na mocy breve Leona XIII z 19 marca 1901 r. został on podniesiony do godności bazyliki mniejszej. Rok później bazylika otrzymała przywilej obchodzenia odpustu: 3 maja, w uroczystość św. Aleksandra, patrona pierwszego kościoła, 13 listopada – w dzień wspomnienia św. Stanisława Kostki i 2 sierpnia – w święto Matki Bożej Anielskiej, odpust Porcjunkuli. W 1904 roku została umieszczona w ołtarzu głównym, koronowana figura Matki Boskiej Anielskiej, słynnej łaskami (170 cm. wysokości), wyrzeźbiona w 1901 roku z drewna cyprysowego przez Baltazara J. Proszowskiego. Figura ta jest centralną częścią ołtarza głównego. W roku 1910 r. podjęto gruntowną restaurację świątyni. Pracami zarządzał Piotr Niziński z Krakowa, natomiast dekoracja malarska wnętrza została wykonana m.in. przez Włodzimierza Tetmajera. Ponownej konsekracji dokonano 29 września 1912 r. (biskup kielecki Augustyn Łosiński).

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze tworzy niemal w całości jednolity neogotycki wystrój który tworzą ołtarze, ambona, konfesjonały o architektonicznych formach. Wielki ołtarz główny posiada bogatą dekorację malarską i rzeźbiarską. Dominantą jest obraz umieszczony pośrodku ołtarza: przedstawienie Trójcy Świętej w otoczeniu aniołów i świętych: św. Józefa i św. Joachima, św. Franciszka i św. Klary oraz rzeźba cudownej figury Maryi z Dzieciątkiem. Po bokach figury św. Rozalii i św. Antoniego z Padwy. Ponadto dzieło zdobią mniejsze figury archaniołów: Gabriela, Michała i Rafała. Pierwszy wizerunek NMP Anielskiej został umieszczony w kościele w 1897 r. Był to obraz namalowany na wzór obrazu Matki Bożej z Włoszczowy. Figura, która obecnie znajduje się w ołtarzu głównym, wykonana jest z drzewa cyprysowego. Wyrzeźbiona została w 1904 r. przez Józefa Baltazara Proszowskiego. Postać Najświętszej Maryi Panny jest wysoka na 170 cm. W prawej ręce trzyma berło, na lewej małego Jezusa, który wspiera na kolanach królewskie jabłko.

Wnętrze bazyliki

W transepcie znajdują się neogotyckie ołtarze: Ołtarz św. Barbary z rzeźbami św. Kingi i św. Jadwigi; Najświętszego Serca Pana Jezusa z rzeźbami Maryi i św. Jana Ewangelisty i obrazem Ukrzyżowania. W kaplicach przy prezbiterium ołtarz NMP Różańcowej z rzeźbami patronów całego Śląska: bł. Czesława i św. Jacka, oraz św. Antoniego z Padwy w zwieńczeniu; św. Józefa z rzeźbami patronów Polski św. Wojciecha i św. Stanisława, natomiast w zwieńczeniu znajduje się figura Bł. Wincentego Kadłubka. Kaplicę św. Aleksandra zdobi polichromia przedstawiająca anielski orszak oraz świętych oraz neogotycki ołtarz z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem. W kaplicy zwanej Porcjunkulą ( nawiązującej do Porcjunkuli w Asyżu ) wzniesionej w 1913 r., został pochowany ks. Grzegorz Augustynik.

Remont[edytuj | edytuj kod]

Kościół został odnowiony w 1910 roku przez Piotra Nizińskiego z Krakowa, według projektu Tetmajera, dzięki środkom pochodzącym z ofiar złożonych przez oficjeli Kolei Wiedeńskiej, w oryginalnej formie, dzięki zachowanym wzorom. Na pamiątkę otrzymania odpustu Porcjunkuli ks. Grzegorz Augustynik w 1913 roku wybudował kaplicę obok bazyliki, gdzie został pochowany po śmierci w 1929 roku. We wnętrzu znajduje się pierwszy obraz Matki Boskiej Anielskiej z dużego ołtarza kościoła św. Aleksandra. Kościół został gruntownie odnowiony w 1952 roku. Polichromie odnowił artysta malarz Wacław Pużyński, według oryginalnych zachowanych kartonów. Od 1996 roku, Dąbrowska bazylika jest wpisana w rejestr zabytków. Od kilku lat trwa gruntowny remont bazyliki. Samo postawienie olbrzymich rusztowań trwało pół roku. Po kolei remontowane są poszczególne części bazyliki. Prowadzone są prace na wysokości przy wymianie starej cegły. Odrestaurowano prezbiterium i ołtarz główny, a także odnowiono polichromię w bocznych nawach kościoła.

Bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej
Wieża Główna (przód)
Wieża Główna (bok)

Bazylika[edytuj | edytuj kod]

Bazylika Mniejsza to kościół o specjalnych przywilejach papieskich, który przez wyjątkowe walory liturgiczne, bogate działania pastoralne oraz szczególne zasługi na gruncie historii i sztuki, posiada szczególny związek z Ojcem Świętym. Po raz pierwszy tytuł ten nadał papież Pius VI w 1783 kościołowi św. Mikołaja w Tolentino. Nazwa pochodzi od gr. βασιλικός – królewski, stoa basilike – hala królewska, oznaczających budowlę w starożytnej Grecji. Kościół pw. NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej tytuł bazyliki (probazyliki) otrzymał 19 marca 1901 roku. Jest on chronologicznie drugim po Wawelskiej Katedrze obiektem wyróżnionym tym zaszczytnym tytułem w Polsce.

Wieża Główna
Nawa boczna

Sanktuarium[edytuj | edytuj kod]

Bazylika pw. Matki Bożej Anielskiej jest sanktuarium Diecezji Sosnowieckiej. W 1957 r. NMP Anielska zostaje ogłoszona w imieniu Stolicy Apostolskiej przez Prymasa Tysiąclecia Stefana kardynała Wyszyńskiego Patronką miasta Dąbrowy Górniczej i Matką całego Zagłębia. Za zezwoleniem papieża Pawła VI figura zostaje koronowana 19 maja 1968 r. przez Stefana kardynała Wyszyńskiego – Prymasa Polski i Karola kardynała Wojtyłę – ówczesnego metropolitę krakowskiego. W bazylice znajdują się relikwie Jana Pawła II Wielkiego w postaci pęku Jego włosów.

Duszpasterze[edytuj | edytuj kod]

Proboszczowie Parafii MB Anielskiej
Proboszcz Lata działania w parafii
Ks. Józef Dutkiewicz 18911896
Ks. Józef Sikorski 18961897
Ks. Grzegorz Augustynik 18971902
Ks. Jan Kołakiewicz 19021906
Ks. Grzegorz Augustynik 19061916
Ks. Stanisław Mazurkiewicz 19161933
Ks. Stefan Niedżwiccki 19331945
Ks. Stanisław Ufnarski 19451955
Ks. Jan Domarańczyk 19551968
Ks. Stanisław Buchalski 19681974
Ks. Henryk Danielewski 19741994
Ks. Jan Leks 19942006
Ks. Andrzej Stasiak 24 kwietnia 2006 – nadal

Księża:

ks. kan. Andrzej Stasiak – proboszcz NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej i kustosz sanktuarium, dziekan dekanatu dąbrowskiego NMP Anielskiej, kapelan Miejskiej Orkiestry Dętej w Dąbrowie Górniczej i dąbrowskiej policji

ks. Andrzej Mróz – wikariusz

ks. Rafał Madej – wikariusz

ks. Paweł Majewski – wikariusz

ks. Michał Musialski – wikariusz

ks. Tadeusz Sulej – pomocnik duszpasterski, kapelan Domu Pomocy Społecznej

Siostry:

s. Juwencja – przełożona wspólnoty i zakrystianka

s. Konstancja – katechetka

Pielgrzymki[edytuj | edytuj kod]

Do NMP Anielskiej pielgrzymują m.in.: mężczyźni i młodzieńcy (trzecia niedziela maja), niewiasty i dziewczęta (2 sierpnia), członkowie Duchowej Adopcji Dziecka Poczętego (marzec), Nauczyciele i Katecheci (wrzesień), Kombatanci (styczeń), członkowie Żywego Różańca, Harcerze (kwiecień), przedstawiciele Honorowej Straży NSPJ (maj), Dzieci Komunijne, Piekarze (czerwiec), Pracownicy Przemysłu Mięsnego i Wędliniarskiego (sierpień).

Ważne słowa[edytuj | edytuj kod]

Tu oczy Twoje Ojcze Niebieski w szczególniejszy sposób zwrócone będą na nas mizeraków ziemi, tu uszy Twoje słuchać będą naszych jęków zbolałego serca, tu Twoje ręce hojnie rozsiewać będą łaski miłosierdzia na wszystkich uciekających się do Ciebie! Tu Twoje Serce ogniem swej miłości rozpalać będzie zimne serca nasze i tulić do siebie wszystkie dusze skołatane różnymi ciężarami życia; tu grzesznik pokutujący znajdzie przebaczenie, a miłośnicy Twoi znajdą pomoc do wytrwania w cnotach.

Ks. G. Augustynik, modlitwa z okazji założenia i poświęcenia kamienia węgielnego pod nowy kościół NMP Anielskiej, 2 sierpnia 1898r.

Tu w Dąbrowie, pozwoliłas umieścić Swój Obraz pod tytułem Królowej Anielskiej, i kościół tutejszy ubogaciłaś odpustem Porcyunkuli, który corocznie obchodzić będziemy drugiego sierpnia, a to nas upewnia, że nam będziesz Matką Nieustającej Pomocy, Matką wielkiego miłosierdzia i zaszczepiać będziesz wśród nas życie niewinne, anielskie, ciche, pokorne i oddane miłości Boga i bliźniego. Błagam Cię o to, Najdroższa Matko, Twój najniegodniejszy sługa wraz z powierzoną sobie parafią. Amen.

Ks. G. Augustynik, Porcjunkula, czyli skarb łaski seraficznego nabożeństwa do Matki Bożej Anielksiej, Warszawa, 1901r.

Oby Królowa Polski i Patronka Dąbrowy Górniczej, Wielka Boga–Człowieka Matka, Maryja Niepokalana, otoczyła Dąbrowę Górniczą, swoje umiłowane miasto, matczyną opieką. Jako zadatek tej matczynej opieki przesyłam Błogosławieństwo Prymasowskie dla Czcigodnego Księdza Proboszcza i dla wszystkich Wiernych Dąbrowy Górniczej.

Kard. S. Wyszyński, dekret prymasa Polski ogłaszający NMP Anielską Patronką Dąbrowy Górniczej i Matką Zagłębia, Warszawa, 3 maja 1957r.

Ks. Augustynik, proboszcz parafii w Dąbrowie Górniczej w czasach, gdy kamieniały serca ludzkie nienawiścią, stawiał im przed oczy Dobre Serce Matki Bożej Anielskiej – Matki Zagłębia i miasta Dąbrowy, jak Ją nazwał Prymas Polski w liście do drugiego Biskupa Częstochowskiego Zdzisława Golińskiego. (…) Obecnie Matka Dobroci, Pani Anielska, będzie spoglądała ze swojego sanktuarium w Dąbrowie Górniczej na swój pracowity lud.

Bp Stefan Bareła, list ordynariusza diecezji częstochowskiej do wiernych diecezji częstochowskiej z okazji uroczystości koronacji figury NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej i odczytany w kościołach oraz kaplicach diecezji 3 maja 1968r.

Ja, proboszcz parafii Matki Bożej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, pełen wdzięczności Bogu za łaskę koronacji figury Matki Bożej Anielskiej postanawiam i obiecuję stać na straży tutejszego sanktuarium. Wespół z moimi współpracownikami, w imieniu wszystkich naszych następców przyrzekam ze wszystkich sił rozszerzać kult maryjny według zdrowej nauki Kościoła w całkowitej jedności ze Stolicą Apostolską.

— ks. prałat Jan Domarańczyk, przysięga wygłoszona w czasie koronacji figury NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 19 maja 1968r.

Każdy, kto obiektywnie i spokojnie bada dzieje Kościoła, ten musi zerwać z tą legendą, tendencyjnie niekiedy umacnianą, że Kościół jest niewrażliwy na potrzeby klasy pracującej, że nie miał nic do powiedzenia i nic dla tej klasy pracującej nie zrobił. Wasze miasto – Dąbrowa Górnicza i całe Zagłębie – niezawodnie w dziejach swoich znalazłoby tez dowody tego, że właśnie Kościół – trwając wśród was – najmilsze dzieci Boże – dodawał wam otuchy w trudnych chwilach udręki i niesprawiedliwości i krzywdy społecznej. I jak uczył was i pokoju Bożego, a jednocześnie budził nadzieję i pobudził do wysiłku, ażeby życie ludzkie na ziemi lepiej, uczciwiej, sprawiedliwiej urządzić. (…) Królowo Aniołów i ludzi! Oddajemy się dzisiaj w Twoją szczególną opiekę. Patrzymy z radością na Twoje Ukoronowanie. Stało się to, czego pragnął rzetelny, pracowity, gorliwy, wierzący Lud Dąbrowy Górniczej i Zagłębia Dąbrowskiego. Jesteś ukoronowana, nasza Oblubienico i Matko! I my dzisiaj, patrząc na Ciebie, głosimy radosną nowinę: Niech będzie słyszana, Alleluja! Po krańce polskiej ziemi, niech będzie opowiadane, że Pan swój naród wyzwolił, Alleluja, Alleluja! Amen.

Kard. S. Wyszyński, kazanie wygłoszone podczas uroczystości koronacji figury NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 19 maja 1968r.

Tu wszystko dźwiga się ku Ojcu: i to co na ziemi i to co pod ziemią (...), a Maryja jest rzeczywiście skuteczną Orędowniczką u Boga i najpewniejszą pomocą w trudnościach. (...) Na zakończenie uroczystości dzisiejszej pragnę wam powiedzieć, że z radością przyjmujemy do wspólnoty tylu sanktuariów maryjnych metropolii krakowskiej to nowe sanktuarium, które staje obok Częstochowy i obok Kalwarii i obok Ludźmierza i obok Tuchowa i obok tylu innych miejsc, gdzie się czci Maryję, gdzie się przez Nią najskuteczniej wchodzi w tajemnicę Chrystusa i Kościoła, tego Chrystusa i tego Kościoła, który nie pozwala nam przywrzeć tylko do ziemi, ale zgodnie z naturą naszego ducha, dźwiga wszystkie sprawy tej ziemi, sprawy ludzkie ku Ojcu. Liturgia dzisiejsza, liturgia V niedzieli po Wielkanocy jest pełna oczekiwania na przyjście Ducha Świętego, na coroczne Zielone Święta. Wierzymy, że gdy On przyjdzie, wówczas zawsze urzeczywistnia w życiu człowieka i w życiu społeczeństw ludzkich to doskonałe prawo wolności, o którym mówi w dzisiejszej liturgii św. Jakub. I oto my, Polacy, to doskonałe prawo wolności spisaliśmy i zarazem odczytujemy w Matce Chrystusa. Dlatego nie lękaliśmy się i nie lękamy się zawierzać Jej siebie, aż do oddania się w jej Macierzyńską Niewolę, bo w Niej jest zapisane prawo wolności i to wolności doskonałej. (…) Gratuluję wam Matki Bożej, Królowej Aniołów, Królowej Zagłębia i gratuluję Matce Bożej, Królowej Aniołów, Królowej Zagłębia, was, ludu Boży tej pracowitej ziemi.

Kard. Karol Wojtyła, przemówienie wygłoszone podczas uroczystości koronacji figury NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 19 maja 1968r.

Sanktuarium w Dąbrowie Górniczej jest jednym z ważniejszych miejsc w diecezji sosnowieckiej. Dąbrowa Górnicza jest bardzo dużym miastem w Zagłębiu Dąbrowskim, kościół jest w centrum, a figura Maryi nosi oficjalny tytuł Matki Zagłębia Dąbrowskiego. Figurę Matki Bożej koronowali prawie czterdzieści lat temu kardynał Karol Wojtyła oraz Prymas Tysiąclecia kardynał Stefan Wyszyński. Najcenniejsze jest to, że Matka Boża ludziom, którzy byli bez nadziei, tę nadzieję daje; ci, którzy pragnęli miłości, tę miłość tu odnajdują, a ci, którzy nie znali Jezusa, tu Go znajdują. W tym sanktuarium ludzie naprawdę odnajdują siebie, swoje człowieczeństwo, w obliczu Matki i Jej Syna stają się prawdziwymi ludźmi.

Bp Adam Śmigielski, wypowiedź o sanktuarium NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 2007r.

Niewielka terytorialnie diecezja sosnowiecka obejmująca ziemię zagłębiowską, jaworznicką, olkuską, wolbromską i pilicką była ziemią drogą Słudze Bożemu Janowi Pawłowi II. Jeszcze jako metropolita krakowski kard. Karol Wojtyła w 1968 r. dokonał koronacji cudownej figury Najświętszej Maryi Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, a okoliczności temu towarzyszące były dla wielu prorocką zapowiedzią przyszłego pontyfikatu.

Kard. Stanisław Dziwisz, adres jubileuszowy dla bpa A. Śmigielskiego, Kraków, 24 marca 2007r.

To był deszczowy, majowy dzień, gdy dwaj hierarchowie, idąc za pragnieniem wiernych, nałożyli korony na figurę Maryi i Jezusa. Były to czasy władzy ludowej. Prymas Wyszyński miał już wtedy za sobą doświadczenie więzienia. Z kolei kard. Wojtyła miał 48 lat i swoje urodziny. Dziesięć lat później miał zasiąść na Stolicy Piotrowej, by uczyć świat miłości Boga. W czasie swojego biskupiego posługiwania zawsze nawiedzał sanktuaria maryjne.

Kard. Józef Glemp, kazanie w uroczystość jubileuszu 40. rocznicy koronacji figury NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 18 maja 2008r.

Dziś patrzymy na Matkę Bożą Królową Anielską. (...) Jest dla nas wzorem, Opiekunką, Orędowniczką u Boga i naszą Przewodniczką w drodze do nieba. (...) Bóg pragnie i oczekuje świadectwa każdego z nas w środowisku pracy czy w rodzinie. Szczególnie tu, na terenie Zagłębia potrzeba prawdziwych świadków, aby świat uwierzył, a ludzie wokół nas się zmieniali.

Bp Jerzy Maculewicz, kazanie w rocznicę koronacji figury NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 20 maja 2012r.

Za bł. Janem Pawłem II można powtórzyć, że wiele razy przybywaliśmy tutaj, przykładaliśmy nasze serca, aby wsłuchać się, co na tym miejscu chce nam powiedzieć Bóg przez Maryję. Jeśli nasze serce nieraz bije tonem niepokoju i zatroskania, o trzeba to wołanie przyjąć, bo wypływa ono z macierzyńskiego Serca Maryi, która po swojemu kształtuje nasze życie i nasze wspólnoty. (...) Maryjo, nie przestawaj nas przybliżać do Twojego Syna, naucz nas wierności Bogu.

Abp Wacław Depo, przemówienie do pielgrzymów, 2 sierpnia 2012r.

Tutaj człowiek przez 100 lat otrzymywał wsparcie w trudnych chwilach. Tutaj przychodził prosząc o pomoc i dziękując za otrzymane łaski. Tutaj otrzymywał, za pośrednictwem Matki Bożej Anielskiej, potrzebne siły i energię, aby pokonywać trudności i przeszkody oraz wśród zawiłych i skomplikowanych ścieżek życia znaleźć tę, która prowadzi do Nieba. (…) Dziękujmy Bogu za Jego dary dla tego ludu i zwycięstwo nad złem, dziękujmy za gorliwego pasterza, budowniczego bazyliki, który ufnie zawierzył ich w opiekę Matce Bożej, mającej wielką moc wstawiania się u Boga, bo całe swoje życie była Mu wierna. (...) On pragnął, aby serca ludu zwróciły się do tej Przemożnej Pani, oraz aby ona otaczała z tego miejsca płaszczem opieki ludzi i rodziny, przybyłe z różnych zakątków Polski.

Bp Grzegorz Kaszak, kazanie w uroczystość 100-lecia konsekracji bazyliki, 14 października 2012r.

Czym byłaby Dąbrowa bez bazyliki? Świątynia stała się jej nieodłącznym elementem, rosła wraz z Dąbrową, została wzniesiona dzięki ofiarności mieszkańców, dzięki wytrwałości prałata Grzegorza Augustynika. (...) Stała się symbolem miasta, symbolem trwałości, fundamentem na którym można się oprzeć. (...) Matka Boska Anielska, patronująca bazylice, to opoka, u której wiele osób szuka wsparcia, zanosi do niej prośby, odnajduje duchową siłę.

prezydent Dąbrowy Górniczej Zbigniew Podraza, przemówienie w uroczystość 100-lecia konsekracji bazyliki, 14 października 2012r.

Spotkanie u Anielskiej Pani jest wspaniałą okazją, by za Jej wstawiennictwem podziękować Bogu za otrzymane dary oraz powierzyć Maryi swoje troski i kłopoty. Ufamy, że Maryja pomoże nam z głęboką wiarą patrzeć na wszystkie wydarzenia, które tworzą naszą codzienność. Bóg nigdy nie szczędzi swych łask tym, którzy proszą o nie za pośrednictwem Matki Jego Syna.

Bp Grzegorz Kaszak, wypowiedź o sanktuarium NMP Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, 2013r.

Wzruszyłem się, gdy po tylu latach znalazłem się w tej pięknej świątyni Zagłębia. (...) Gdy pracowałem tutaj w czasach wakacyjnych, świątecznych, z woli ówczesnego biskupa częstochowskiego Zdzisława Golińskiego, proboszczem był ks. prał. Domarańczyk. A był to czas piękny i ciekawy. Dlatego z wielką radością chciałem się dzisiaj tutaj znaleźć, żeby wspomnieć dzieje tej świątyni i parafii. Była tu koronacja cudownej figury, w której też miałem radość uczestniczyć. Niezwykłe to były czasy. Świątynia jest przepiękna, z wielkimi tradycjami, do której zawsze mieliśmy jako kapłani ogromny szacunek.

Ks. inf. dr Ireneusz Skubiś, kazanie podczas czuwania modlitewnego w pierwszą sobotę miesiąca, 4 października 2013r.

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

BazylikaIMG 1119.jpg

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Wiśniewski: Diecezja Częstochowska. Opis historyczny kościołów i zabytków w dekanatach: będzińskim, dąbrowskim, sączowskim, zawierckim i żareckim oraz parafji Olsztyn, Marjówka Opoczyńska Warszawa 1936, s. 90-101;
  • Cz. Tomczyk (red.): Katalog diecezji sosnowieckiej, Sosnowiec 1999;
  • J. Bolek, P. Lorenc, P. Markiewicz (red.): Kościoły Wielkiego Jubileuszu Diecezji Sosnowieckiej, Sosnowiec 2000;
  • Ks. Mariusz Trąba: Koronacja figury Matki Bożej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej (19 maja 1968), Dąbrowa Górnicza 2008;
  • Czesław Ryszka: Prałat Grzegorz Augustynik Twórca Perły Zagłębia, Dąbrowa Górnicza 2009.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]