Bazylika katedralna Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Tarnowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bazylika katedralna
Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
katedra
Distinctive emblem for cultural property.svg A-228 z 25.09.1980 r.[1]
Widok Katedry od strony Rynku
Widok Katedry od strony Rynku
Państwo  Polska
Miejscowość Tarnów
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
bazylika mniejsza od 1972
Wezwanie Narodzenia NMP
Położenie na mapie Tarnowa
Mapa lokalizacyjna Tarnowa
Bazylika katedralnaNarodzenia Najświętszej Maryi Panny
Bazylika katedralna
Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bazylika katedralnaNarodzenia Najświętszej Maryi Panny
Bazylika katedralna
Narodzenia Najświętszej Maryi Panny
Ziemia 50°00′47″N 20°59′14″E/50,013056 20,987222Na mapach: 50°00′47″N 20°59′14″E/50,013056 20,987222
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Bazylika katedralna Narodzenia NMP w Tarnowiekościół gotycki, przebudowywany w późniejszych okresach. Budowla jest trzynawowa, z wydłużonym prezbiterium, zamkniętym trójboczną absydą oraz dobudowaną ze strony zachodniej wysoką na 72 m wieżą.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kościół wzniesiony został w I połowie XIV w. Od początku swojego istnienia nosił wezwanie Narodzenia Najświętszej Maryi Panny. Był na tyle okazały, że w 1392 odbyła się w nim konsekracja biskupia Jakuba Strepy – późniejszego arcybiskupa halicko-lwowskiego. W 1400 biskup krakowski Piotr Wysz wzniósł go do godności kolegiaty, powołując przy nim do istnienia Kapitułę Kolegiacką, która w czasie erygowania liczyła 3 prałatury i 2 kanonie. Pod koniec XVIII w., w związku z utworzeniem przez papieża Piusa VI Diecezji Tarnowskiej, świątynia otrzymała tytuł katedry. Kościół rozbudowywany był w XVIII i XIX wieku. W latach 1889-1897 miała miejsce gruntowna, neogotycka, przebudowa. W 1898r., z okazji 50-lecia panowania Franciszka Józefa I na wieży katedry umieszczono złoconą koronę. List Apostolski "Cum beatissima" z 1972 nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. W latach 1957-1960 odrestaurowano wnętrze; ostatni remont miał miejsce w 2007 roku.

Wnętrze[edytuj | edytuj kod]

Nawa południowa:

  • kaplica Rozesłania Apostołów (ufundowana w 1415 przez rycerstwo powracające spod Grunwaldu, sklepienie z gwiaździste 1514, renesansowy pomnik nagrobny Barbary Tarnowskiej z ok. 1536, wykonany przez J. M. Padovano)
  • kruchta południowa (pocz. XVI w., sklepienie gwiaździste, bogato rzeźbiony kamienny portal z 1516)
  • kaplica Krzyża Świętego (ok. 1400, pomnik nagrobny księdza M. Łyczki, po 1578)

Nawa północna:

  • kaplica św. Anny (1514, sklepienie gwiaździste, renesansowy nagrobek trzech Janów Tarnowskich (w tym Jana Amora Iuniora Tarnowskiego), horyzontalny, wykonany z białego piaskowca po 1536 przez Jana Marię Padovano lub Santi Gucciego)
  • kruchta północna (kamienny portal, ok. 1400)
  • kaplica Serca Pana Jezusa (późnorenesansowy pomnik nagrobny ks. K. Branickiego, po 1602)

Kruchta (pod wieżą):

  • gotycki portal z początku XVI w.
  • nagrobek Barbary z Rożnowa Tarnowskiej (ok. 1520, gotycko-renesansowy)

Prezbiterium:

  • nagrobek Jana, Jana Krzysztofa Tarnowskich i Z. Ostrogskiej (1561-73, renesansowy, wykonany przez J.M. Padovano i jego pomocnika W. Kuszyca)
  • nagrobek J. i Z. Ostrogskich (1612-20, barokowy z alegorycznymi rzeźbami, wykonany przez J. Pfistera)

Pod chórem muzycznym bogato rzeźbione stalle kanonickie z końca XV wieku. Polichromia wnętrza pochodzi z lat 1957-60, a wykonali ją J. E. Dutkiewicz, A. Marczyński i W. Taranczewski).

Przypisy

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]