Beda Czcigodny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Beda Czcigodny (OSB)
Bǣda (Bēda)
prezbiter
doktor Kościoła
odnowiciel Kościoła[1][2]
The Venerable Bede translates John 1902.jpg
Data urodzenia 672 lub 673
Wearmouth k. Sunderlandu
Data śmierci 25 maja 735
Jarrow Northumbria)
Kościół/
wyznanie
rzymskokatolicki, anglikański, protestancki, prawosławny
Data kanonizacji 1899
przez Leona XIII
Wspomnienie 23 i 25 maja oraz 9 czerwca
Patron lektorów, angielskich pisarzy, historyków i Jarrow
Szczególne miejsca kultu katedra w Durham
Galeria ilustracji w Wikimedia Commons Galeria ilustracji w Wikimedia Commons
Beda Czcigodny (ilustracja ze średniowiecznego manuskryptu).
Beda Czcigodny (ilustracja z Kroniki norymberskiej).
Zamek i katedra w Durham.

Beda, zwany Czcigodnym lub Wspaniałym, łac. Venerabilis, sang. Bǣda lub Bēda (ur. 672 w Wearmouth k. Sunderlandu w Anglii[3] lub 673[4], zm. 25 maja 735 w Jarrow) – anglosaski mnich i benedyktyn, prezbiter, związany z klasztorami w Wearmouth oraz Jarrow w Nortumbrii (obecnie klasztor Wearmouth-Jarrow ), wszechstronny uczony.

W Kościele katolickim, prawosławnym i anglikańskim uznany za świętego. W Kościele katolickim ponadto doktor Kościoła. Niektóre Kościoły protestanckie uznają go za bohatera wiary. Anglikanie i luteranie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Cała biografia Bedy zawarta jest w krótkiej wzmiance w jego dziele Historii kościelnej narodu angielskiego (Historia ecclesiastica gentis Anglorum). Znalazł się w klasztorze Wearmouth w wieku 7 lat jako oblat. Trzy lata później Ceolfryd zabrał go do nowo założonej filii opactwa w Jarrow. W wieku lat 19 lat został diakonem, a mając 30 został wyświęcony. Kształcił się pod kierunkiem opatów z tego klasztoru i prawdopodobnie z jednym z nich trafił do klasztoru w Jarrow. Tam spędził resztę swego życia z jednej strony na życiu przykładnego mnicha, ale z drugiej strony uczonego, zajmującego się poznawaniem wiedzy, nauczaniem i pisaniem.

Był również przyrodnikiem, wiedział, że Ziemia jest kulista[potrzebne źródło]. Opracowywał tablice paschalne na 532 lata (tablice paschalne opracowywano w cyklach 84-letnich, a od V w. 95-letnich). Liczył lata od narodzenia Jezusa Chrystusa, możliwe że jako pierwszy uczony w Europie Zachodniej. Datowanie tym sposobem było wówczas nieznane w Europie Zachodniej.[5]

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Jego dzieła pisane po łacinie to komentarze do Biblii, komputy, podręczniki pisowni, retoryki, kazania, biografie, listy, homilie (z których ocalało 50) i dzieje Kościoła angielskiego. Tworzył także poezje, ale nie dorównują one jego prozie. Jego metoda egzegezy została przyjęta przez cały Kościół i obowiązywała aż do XX wieku.

Z jego dzieł wyraźnie widać, że był erudytą i posiadł wszelką ówczesną wiedzę, znał grekę i nieco hebrajskiego, znał dzieła klasyczne Pliniusza, Wergiliusza, Lukrecjusza, Owidiusza i Horacego, a także astronomię, matematykę i muzykę. Napisał między innymi:

oraz:

Wydania pism Bedy:[5]

  • Strasburg 1473
  • Mediolan 1473
  • Paryż 1544-1545
  • Bazylea 1563
  • Kolonia 1602
  • Anglia 1843-1844

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

W 836 roku Synod w Akwizgranie (Synodus Aquisgranensis) nadał mu przydomek Venerabilis - Czcigodny.

Kardynał Robert Bellarmin powiedział o Bedzie: ""Zachód mądrością swoją oświecił"".

Współcześnie Beda Czcigodny uznawany jest za ostatniego z ojców Kościoła zachodniego. Wcześniej za ostatniego uznawani byli Grzegorz Wielki i Izydor z Sewilli.

Patronat[edytuj | edytuj kod]

Jest patronem lektorów[3], angielskich pisarzy i historyków oraz miasta Jarrow.

Dzień wspomnienia[edytuj | edytuj kod]

Jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest:

W Cerkwi prawosławnej święty mnich Beda Czcigodny, ros. Преподобный Беда Достопочтенный, wzmiankowany jest w literaturze żywotów prawosławnych świętych spisanych przez Bedę[6].

Relikwie[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Bedy jego ciało złożono w Jarrow, w kościele opackim. W roku 1030 zostały zabrane przez zawodowego złodzieja relikwii. Odnaleziono je w Durham w 1104 roku w trumnie św. Kutberta. Wydzielono je z urny wspólnej i relikwie św. Bedy złożono w nowym relikwiarzu wysadzanym drogimi kamieniami. W czasie odstępstwa od wiary króla Henryka VIII w roku 1541 sprofanowano śmiertelne szczątki św. Bedy i wyrzucono je z kościoła.[5] Część z nich zdołała ocaleć. Na 700-lecie jego urodzin (1373) wystawiono mu grobowiec w katedrze w Durham.

Proces kanonizacyjny[edytuj | edytuj kod]

W 1899 roku papież Leon XIII podczas kanonizacji ogłosił Bedę doktorem Kościoła[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Evangelical Lutheran Worship - Final Draft. Augsburg Fortress Press, 2006.
  2. Lutheran Service Book. Concordia Publishing House, 2006.
  3. 3,0 3,1 3,2 Saint Bede the Venerable (Święty Beda Czcigodny) na Saits.SQPN.com (ang.)
  4. H. Fros, F. Sowa - Księga imion i świętych, t. 1, Kraków 1997, kolumna 387.
  5. 5,0 5,1 5,2 Paul Johnson: Historia Anglików. Gdańsk: Marabut, 1995, s. 41. ISBN 83-85893-16-4.
  6. Święci prawosławni według Martyrologium Bedy na pravoslavie.ru (ros.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]