Bejsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bejsce
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kazimierski
Gmina Bejsce
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-512
Tablice rejestracyjne TKA
SIMC 0226690
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Bejsce
Bejsce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bejsce
Bejsce
Ziemia 50°14′21″N 20°35′56″E/50,239167 20,598889Na mapach: 50°14′21″N 20°35′56″E/50,239167 20,598889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bejscewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim, w powiecie kazimierskim, siedziba gminy gminie Bejsce[1].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość o 1000-letniej tradycji, w X w. istniał tu prawdopodobnie gródek rycerski z kaplicą, potem kościołem. W dokumencie biskupa krakowskiego Lamberta z r. 1063 jest informacja o dziesięcinie dla kościoła bejskiego. Kolejny, większy kościół był konsekrowany przez biskupa krakowskiego Pełkę w r. 1190.

Wiek XIV[edytuj | edytuj kod]

W dokumentach z roku 1330 Bejsce wystęują jako Bescze, u Długosza natomiast Beszczye. Należą Bejsce w roku 1330 do dóbr Dzierzka kanonika krakowskiego i brata jego Hostasiusza. Wsiom tym nadaje Władysław Łokietek prawo niemieckie. (K. Mał., II, 275)[2].
W roku 1340 Ostasz z rodu Firlejów ufundował obecny kościół pw. św. Mikołaja, który w kolejnych wiekach został rozbudowany (najstarsza część to dzisiejsze prezbiterium z zakrystią) i poszerzony – najpierw o późnorenesansową kaplicę pw. NMP (Firlejowską), konsekrowaną w r. 1600 oraz – pochodzącą z połowy XVII w., barokową kaplicę św. Anny. W prezbiterium odkryto duże fragmenty polichromii gotyckiej z około 1400 r., obecnie po konserwacji, przedstawiające sceny biblijne, ilustrujące mękę Chrystusa oraz alegoryczne malowidła obrazujące grzechy główne. Kaplica pw. NMP jest kaplicą grobową wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja i jego żony Elżbiety z Ligęzów i jest bardzo podobna do starszej, Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Historycy sztuki zaliczają ją do najpiękniejszych kaplic renesansowych w Polsce.

Wiek XVII[edytuj | edytuj kod]

Dziedzice wsi Firlejowie zamienili w połowie w. XVI kościół tutejszy na zbór kalwiński, który w 1615 roku zwrócony został katolikom. Łukaszewicz mylnie nazywa wieś tę Besice (Dzieje kościoła helw. w Ma­łop., 315)[3]

Właścicielami Bejsc było pięć rodów: Firlejowie (do 1678), Potoccy (do ok. 1767), ks. Hieronim Sanguszko (do ok. 1796), Badeni (do 1878), wreszcie Byszewscy.

Naukowcy wskazują dwa źródła pochodzenia nazwy:

  • od Benedykta (zdrobniale „Biech” lub „Beszek”, a jego dobra „Biech-skie” lub „Biesz-skie” – po przekształceniach – Beszcze, Bescze – w końcu Bejsce)
  • od „bzu” – odmiana „Bez” – „Beźce” – „Bejsce”. Przyjęcie nazwy od „bzu” rekomendował prof. Kazimierz Rymut, analizując nazwę miejscowości, występującą w różnych dokumentach i zapisach.
Pałac w Bejscach

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Gotycki kościół św. Mikołaja

Części miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Integralne części miejscowości Bejsce[1]
Miejscowość podstawowa Identyfikator miejscowości Nazwa Miejscowości Rodzaj miejscowości
Bejsce
0226709 Brodek część miejscowości
0226715 Łabędź część miejscowości
0226721 Łubinówka część miejscowości
0226738 Pagórek część miejscowości
0226744 Pasternik część miejscowości
0226750 Prewenda część miejscowości

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-09-26].
  2. Bejsce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 1 (Abablewo – Januszowo) z 1900 r.
  3. Bejsce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 2 (Januszpol – Wola Justowska) z 1902 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]