Bejsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bejsce
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Mikołaja
Państwo  Polska
Województwo świętokrzyskie
Powiat kazimierski
Gmina Bejsce
Strefa numeracyjna (+48) 41
Kod pocztowy 28-512
Tablice rejestracyjne TKA
SIMC 0226690
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa lokalizacyjna województwa świętokrzyskiego
Bejsce
Bejsce
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bejsce
Bejsce
Ziemia 50°14′21″N 20°35′56″E/50,239167 20,598889Na mapach: 50°14′21″N 20°35′56″E/50,239167 20,598889
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Bejscewieś w Polsce położona w województwie świętokrzyskim POL województwo świętokrzyskie COA.svg, w powiecie kazimierskim POL powiat kazimierski COA 1.svg, w gminie Bejsce POL gmina Bejsce COA.svg będąca siedzibą gminy.[1].

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa kieleckiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość o 1000-letniej tradycji, w X w. istniał tu prawdopodobnie gródek rycerski z kaplicą, potem kościołem. W dokumencie biskupa krakowskiego Lamberta z r. 1063 jest informacja o dziesięcinie dla kościoła bejskiego. Kolejny, większy kościół był konsekrowany przez biskupa krakowskiego Pełkę w r. 1190.

Wiek XIV[edytuj | edytuj kod]

W dokumentach z roku 1330 Bejsce wystęują jako Bescze, u Długosza natomiast Beszczye. Należą Bejsce w roku 1330 do dóbr Dzierzka kanonika krakowskiego i brata jego Hostasiusza. Wsiom tym nadaje Władysław Łokietek prawo niemieckie. (K. Mał., II, 275).[2]
W roku 1340 Ostasz z rodu Firlejów ufundował obecny kościół pw. św. Mikołaja, który w kolejnych wiekach został rozbudowany (najstarsza część to dzisiejsze prezbiterium z zakrystią) i poszerzony – najpierw o późnorenesansową kaplicę pw. NMP (Firlejowską), konsekrowaną w r. 1600 oraz – pochodzącą z połowy XVII w., barokową kaplicę św. Anny. W prezbiterium odkryto duże fragmenty polichromii gotyckiej z około 1400 r., obecnie po konserwacji, przedstawiające sceny biblijne, ilustrujące mękę Chrystusa oraz alegoryczne malowidła obrazujące grzechy główne. Kaplica pw. NMP jest kaplicą grobową wojewody krakowskiego Mikołaja Firleja i jego żony Elżbiety z Ligęzów i jest bardzo podobna do starszej, Kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Historycy sztuki zaliczają ją do najpiękniejszych kaplic renesansowych w Polsce.

Wiek XVII[edytuj | edytuj kod]

Dziedzice wsi Firlejowie zamienili w połowie w. XVI kościół tutejszy na zbór kalwiński, który w 1615 roku zwrócony został katolikom. Łukaszewicz mylnie nazywa wieś tę Besice (Dzieje kościoła helw. w Ma­łop., 315)[3]

Właścicielami Bejsc było pięć rodów: Firlejowie (do 1678), Potoccy (do ok. 1767), ks. Hieronim Sanguszko (do ok. 1796), Badeni (do 1878), wreszcie Byszewscy.

Naukowcy wskazują dwa źródła pochodzenia nazwy:

  • od Benedykta (zdrobniale „Biech” lub „Beszek”, a jego dobra „Biech-skie” lub „Biesz-skie” – po przekształceniach – Beszcze, Bescze – w końcu Bejsce)
  • od „bzu” – odmiana „Bez” – „Beźce” – „Bejsce”. Przyjęcie nazwy od „bzu” rekomendował prof. Kazimierz Rymut, analizując nazwę miejscowości, występującą w różnych dokumentach i zapisach.
Pałac w Bejscach

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Gotycki kościół św. Mikołaja

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Przeglądanie TERYT (Krajowego Rejestru Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-09-26].
  2. Bejsce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 1 (Abablewo – Januszowo) z 1900 r.
  3. Bejsce w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XV, cz. 2 (Januszpol – Wola Justowska) z 1902 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]