Bela III

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bela III
król Węgier
Bela 3.jpg
Coa Hungary Country History Bela III (1172-1196).svg
Król Węgier
Koronacja 13 stycznia 1173
Okres panowania od 1172
do 1196
Poprzednik Stefan III
Następca Emeryk Arpadowicz
Dane biograficzne
Dynastia Arpadowie
Urodziny 1148
Śmierć 23 kwietnia 1196
Miejsce pochówku Katedra Panny Marii w Székesfehérvár
Ojciec Gejza II
Matka Eufrozyna
Żona Agnieszka z Châtillon
Małgorzata Kapet
Dzieci Emeryk Arpadowicz Crown of Saint Stephen.svg
Małgorzata Węgierska
Andrzej II Crown of Saint Stephen.svg
Salamon
István
Konstancja
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Grobowiec Beli III

Bela III (węg. III. Béla; ur. 1148, zm. 23 kwietnia 1196) – król Węgier w latach 1172–1196 z dynastii Arpadów.

Był synem króla Gejzy II i księżniczki ruskiej Eufrozyny, córki księcia Mścisława I.

W roku 1161 jego ojciec nadał mu tytuł księcia Chorwacji. Nadanie to po śmierci ojca 31 maja 1162 roku potwierdził brat Beli, król Stefan III. W roku 1164 na podstawie postanowień traktatu między Stefanem III a cesarzem bizantyjskim Manuelem I Komnenem, Bela został wysłany na nauki do Konstantynopola. Cesarz Manuel, który nie miał ślubnych synów, planował ożenić Belę ze swoją córką – Marią Komneną i uczynić go swoim następcą. Zaręczyny miały miejsce w 1163 roku. Bela otrzymał greckie imię Aleksy. W 1166 roku urodził się jednak Aleksy – syn Manuela I i jego drugiej żony, Marii z Antiochii, a zaręczyny Beli zerwano. Manuel zaaranżował małżeństwo Beli z Agnieszką z Châtillon, przyrodnią siostrą Marii z Antiochii, i tak on i Bela zostali szwagrami.

4 marca 1172 roku zmarł bezdzietnie brat Beli – Stefan III, a Bela zastąpił go na tronie Węgier. Jego matka Eufrozyna i niektórzy baronowie woleli jednak widzieć na tronie jego młodszego brata, Gejzę. Bela porozumiał się z Manuelem I, który dostarczył mu pieniędzy w zamian za obietnicę, że Bela nie zaatakuje Bizancjum za życia cesarza i jego syna. Kiedy Bela przybył na Węgry, Lukas, arcybiskup Ostrzyhomia odmówił koronowania go, Bela napisał do papieża Aleksandra III i ten wyznaczył arcybiskupa Kalocsa. Drugi arcybiskup koronował Belę 13 stycznia 1173 roku. Po koronacji Bela aresztował brata, ale Gejzie udało się uciec do Austrii. Bela razem z księciem Czech zaatakował Austrię, która nie wydała mu Gejzy. Jednak Czesi ujęli Gejzę przy próbie jego przedostania się do Niemiec.

W czasie swego panowania umocnił pozycję Węgier odzyskując Slawonię. Wraz z wielkim żupanem Serbii Stefanem Nemania zdobył Belgrad i Nisz. Przeprowadził skutecznie reformę urzędów państwowych i usprawnił system ściągania podatków co według spisu z 1186 roku zapewniło dochód roczny 160 000 grzywien srebra. Dzięki temu Bela był jednym z najbogatszych władców europejskich. Zbudował również pałac królewski w Ostrzyhomiu oraz sprowadził na Węgry zakon cysterów. Za czasów jego panowania został zbudowany również pałac w Ostrzyhomiu.

Pochowany został w katedrze w Székesfehérvár. 12 grudnia 1848 roku odkryto jego grób wraz z grobem małżonki. W październiku 1898 szczątki przeniesiono do kościoła Macieja w Budapeszcie, gdzie odbył się uroczysty, powtórny pogrzeb pary królewskiej.

Przodkowie[edytuj | edytuj kod]

4. Bela II Ślepy      
    2. Gejza II
5. Helena        
      1. Bela III
6. Mścisław I Harald    
    3. Eufrozyna    
7. NN      
 

Żony i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Około 1170 roku ożenił z Agnieszką de Châtillon (1154–1184), córką Renalda z Châtillon i Konstancji z Antiochii. Ich ślub miał miejsce w 1172 roku. Mieli 6 dzieci:

  1. Emeryk Arpadowicz (1174–1204), król Węgier w latach 1174–1204 (koronowany w 1182 roku);
  2. Małgorzata Węgierska (1175–1223), poślubiła cesarza Izaaka II Angelosa, a następnie Bonifacego de Montferrat;
  3. Andrzej II (1176–1235), król Węgier w latach 1205–1235;
  4. Salamon (zmarł w dzieciństwie);
  5. István (zmarł w dzieciństwie);
  6. Konstancja (ur. ok. 1180 roku lub w 1181–1240), poślubiła króla Czech Przemysła Ottokara I.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Praca zbiorowa pod redakcją naukową Macieja Salamona: Wielka Historia Świata Tom 4 Kształtowanie średniowiecza. T. 4. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 412. ISBN 83-85719-85-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Stefan III
Coat of arms of Hungary.svg Król Węgier
1172-1196
Coat of arms of Hungary.svg Następca
Emeryk Arpadowicz