Belemnity

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Belemnity
Belemnitida
Okres istnienia: trias późnykreda
Belemnity
Belemnity
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ mięczaki
Gromada głowonogi
Podgromada płaszczoobrosłe
Nadrząd dziesięciornice
Rząd belemnity
Systematyka Systematyka w Wikispecies

Belemnity (Belemnitida, z gr. belemnon - pocisk, strzała) – rząd wymarłych morskich głowonogów należący do Decabrachia (dziesięciornice). Według niektórych systemów klasyfikacyjnych belemnity wraz z pokrewnymi rzędami (np. Aulacocerida i Phragmoteuthida) mają status nadrzędu Belemnoidea.

Szkielet[edytuj | edytuj kod]

Belemnity posiadały kalcytowy endoszkielet, złożony z wydłużonego, kolcopodobnego rostrum, w którego przedniej części w stożkowatym zagłębieniu (alweola) tkwił fragmokon - stożkowata muszla podzielona przegrodami na komory gazowe. Fragmokon pełnił funkcję hydrostatyczne. Od fragmokonu odchodziła ku przodowi duża płaska płytka zwana proostrakum. Najczęściej zachowują się jako skamieniałości rostra z alweolą lub bez niej, znacznie rzadsze są fragmokony, a incydentalne proostrakum. Odciski ciała znane są tylko z kilku stanowisk na świecie, gdzie warunki środowiskowe były wyjątkowo sprzyjające fosylizacji. Zwierzęta te przypominały współczesne kałamarnice, ale zamiast obecnych u kalmarów przyssawek, ich dziesięć odnóży było wyposażonych w haczyki. Belemnity różniły się kształtem, choć generalnie miały one wydłużone, opływowe ciało.

Długość ciała wynosiła od kilku cm do ok. 6 m[1].

Zasięg i tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Skamieniałe rostra belemnitów

Belemnity żyły od późnego triasu[2] do późnej kredy i wymarły w czasie masowego wymierania kredowego. Pokrewne im formy, ale zaliczane do innych rzędów pojawiają się już w karbonie. Również najmłodsze formy "belemnitowe" znane z paleogenu zaliczane są przez większość badaczy do pokrewnych rzędów a nie do belemnitów. Belemnity wywodzą się z któregoś ze starszych rzędów Belemnoidea, a te z kolei od łodzikowatych.

Belemnity były drapieżnikami; chwytały małe morskie zwierzęta, m.in. ryby, i pożerały je za pomocą podobnych do dzioba szczęk. Świetnie przystosowane do drapieżnictwa, poruszały się szybko i zręcznie, często w składających się z kilkunastu osobników grupach. Uważa się, że były najsprawniejszymi pływakami wśród wszystkich głowonogów. Padały ofiarą wielkich gadów morskich, zwłaszcza ichtiozaurów.

Kiedyś ludzie nazywali często znajdywane rostra belemnitów kamieniami piorunowymi, strzałkami piorunowymi lub perunowymi, błędnie sądząc, że powstają w miejscu, gdzie w ziemię uderzył piorun.

Rząd Belemnitida można podzielić na podrzędy:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Hibolites hastatus

Przypisy

  1. Belemnity w encyklopedii Wiem. [dostęp 2012-05-19].
  2. Yasuhiro Iba, Shin-ichi Sano, Jörg Mutterlose i Yasuo Kondo. Belemnites originated in the Triassic—A new look at an old group. „Geology”. 40 (10), s. 911-914, 2012. doi:10.1130/G33402.1 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • U. Lehmann & G. Hillmer, 1991: Bezkręgowce kopalne. Wyd. Geologiczne, Warszawa.