Belgica

„Belgica” u brzegów Antarktydy

„Belgica” uwięziona w lodach Antarktyki

Belgica – belgijski statek badawczy, który posłużył wyprawie antarktycznej w latach 1897-1899.

Historia i rejsy

„Belgica” została zbudowana pod nazwą „Patria” w 1884 w Svelvik w Norwegii i początkowo służyła jako statek wielorybniczy. Miała 30 m długości, 6,5 m szerokości i 244 tony wyporności; była żaglowcem, wyposażono ją jednak w pomocniczy silnik parowy, który umożliwiał podróż z prędkością około 7 węzłów.

W 1896 kupił ją Adrien de Gerlache, który organizował wielką ekspedycję badawczą w rejon Antarktyki. Nadał jej nazwę „Belgica”, która pochodziła od nazwy rzymskiej prowincji Gallia Belgica. Pomocy przy organizacji wyprawy udzieliło Gerlache’owi Belgijskie Towarzystwo Geograficzne.

W skład wyprawy, obok licznych Belgów (w tym dowódcy, Gerlache’a) i Norwegów (licznych członków załogi, w tym pierwszego oficera Roalda Amundsena) weszło kilku badaczy innych narodowości, w tym dwóch Polaków Henryk Arctowski i Antoni Bolesław Dobrowolski oraz rumuński zoolog Emil Racoviţă.

Wyprawa wyruszyła z Antwerpii w sierpniu 1897. W lutym 1898 dotarła do brzegów Ziemi Grahama, gdzie została odcięta od oceanu przez lody, wskutek czego załoga wyprawy została zmuszona do zimowania. Było to pierwsze zimowanie badawczej wyprawy antarktycznej. Dokonano w tym czasie wielu istotnych obserwacji naukowych. Wyprawa obfitowała w liczne niebezpieczeństwa, statkowi kilkakrotnie groziło zmiażdżenie przez lód, brakowało jedzenia, dwóch członków załogi zmarło. Długie starania załogi o uwolnienie z lodów zaowocowały sukcesem po trzynastu miesiącach, w ostatnich chwilach antarktycznego lata w marcu 1899 r. dzięki wielkiemu wysiłkowi uczestników wyprawy (m.in. wykonali oni kilkusetmetrowy kanał w lodzie). Do Antwerpii „Belgica” powróciła w listopadzie 1899.

Wyprawa, choć badaniami objęła niewielki obszar Antarktyki, zaowocowała ważnymi odkryciami naukowymi – zarówno przyrodniczymi, m.in. z wyprawy przywieziono bogate zbiory przyrodnicze, jak i geologicznymi – Arctowski wysunął wówczas hipotezę, iż łańcuch Andów przedłużony jest aż na Antarktydę.

„Belgica” również później służyła ekspedycjom badawczym kierowanym przez Gerlache’a. Była użytkowana do 1913.

Zobacz też

• Belgijska Wyprawa Antarktyczna

Bibliografia

• Józef Babicz, Wojciech Walczak: Zarys historii odkryć geograficznych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 303–304.
• Frederick A. Cook: Through the first Antarctic night, 1898-1899: a narrative of the voyage of the „Belgica” among newly discovered lands and over an unknown sea about the South Pole. C. Hurst & Co. Publishers, 1980. ISBN 0905838408. [dostęp 2009-10-25]. (ang.)

Linki zewnętrzne

• Adventures in Naval History. 1897-1899: The BELGICA Explores the Antarctic (ang.). [dostęp 26 października 2009].
• Adrien de Gerlache, Belgica. Belgian Antarctic Expedition 1897 - 1899 (ang.). [dostęp 26 października 2009].
• „Belgica” – pierwsza wyprawa naukowa do Antarktyki (pol.). [dostęp 26 października 2009].
• Antarctique. La Belgica (fr.). [dostęp 26 października 2009].