Benedykt Cotruglio

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Benedikt Koturljević
pomnik Benedykta Cotruglio w Zagrzebiu
pomnik Benedykta Cotruglio w Zagrzebiu
Data i miejsce urodzenia 1416
Dubrownik
Data i miejsce śmierci 1469
Aquila
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Benedykt Cotruglio w Wikicytatach

Benedikt 'Beno' Kotruljević, również Benedetto Cotrugli (ur. 1416 w Dubrowniku w Republice Dubrownickiej, zm. 1469 w Aquili w Królestwie Neapolu) – raguzański handlowiec, ekonomista, naukowiec, dyplomata i humanista.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w kupieckiej rodzinie. Po ukończeniu szkoły w Dubrowniku pojechał na studia do Włoch (nie wiadomo jednak gdzie dokładnie studiował[1]), których nie ukończył z powodu śmierci ojca w 1436 i konieczności przejęcia jego interesów w kraju. Początkowo większość czasu spędzał w Dubrowniku wykorzystując kontakty handlowe ojca na Bałkanach i innych krajach basenu Morza Śródziemnego. Był właścicielem statku oraz włączał się we wspólne przedsięwzięcia kilku kupców dla zminimalizowania ryzyka. W 1440 wyruszył w podróż na Sycylię i do Afryki północnej. Od 1444-1446 przebywał w Barcelonie. Podróż ta była związana z kupnem bardzo dochodowej wełny owiec Merynosów.

Od 1451 rozpoczął współpracę z królem Neapolu - Alfonsem. Na dworze objął min. stanowisko sędziego, następnie zaś został minowany sędzią Wielkiego Sądu. Brał udział także w sprawie odzyskania odszkodowania od króla za napady piratów korsykańskich na statki kupców dubrownickich. Było to ryzykowne przedsięwzięcie, gdyż podpisując umowę z władzami Raguzy, zgodził się wypłacić 15% należności w ciągu 5 lat niezależnie od tego czy uda mu się ją odzyskać w Neapolu. W styczniu 1454 wyjechał z rodziną do Neapolu na stałe. Udało mu się odzyskać część długu we wrześniu 1455, jednak nie wypłacił go władzom republiki. Z tego powodu został powołany pod sąd z powództwa cywilnego, lecz pozycja jaką sobie wyrobił na dworze neapolitańskim spowodowała, iż władze Dubrownika ponownie (listopad 1455) zwróciły się do niego o pomoc, tym razem w kupnie zboża. Władze jeszcze raz poprosiły go o zabiegi w sprawie spłaty reszty odszkodowania. Benedykt nie odpowiedział na roszczenia i mimo tego w maju 1458 na żądanie Alfonsa został mianowany dubrownickim konsulem w Neapolu.

Po śmierci Alfonsa (1458) i przejęciu władzy w Neapolu przez jego syna Ferdynanda jego pozycja na dworze umocniła się. W listopadzie tego roku pojawił się w Dubrowniku jako poseł nowego króla. Na skargi władz odpowiedział wymieniając swoje zasługi dla kraju. W czerwcu 1459 Cotruglio został wezwany przed sąd w terminie dwóch miesięcy. Pozew odparł mówiąc, że jego wyjazd z Neapolu jest uzależniony od woli króla. Władze Raguzy chciały skazać Benedykta na wygnanie. W sprawie tej interweniował jednak król Ferdynand i Raguzanie zgodzili się przesunąć termin rozprawy sądowej, nie chcąc zrywać kontaktów z tak ważnym partnerem politycznym. Ostatecznie Benedykt pojawił się w Dubrowniku w 1462 jako ambasador zmierzający do Bośni. Ze względu na status poselski nie podjęto wobec niego żadnych działań prawnych.

Podczas zamieszania ze spłatą odszkodowania Benedykt prowadził normalne interesy w Królestwie Neapolu zarządzając w latach 1460-1468 mennicą w Neapolu, a do śmierci w Aquili, którą następnie do 1475 zarządzał jego syn, Jakub. Angażował się także w inne bardziej ryzykowne przedsięwzięcia finansowe. Pomimo niechlubnej sprawy z odszkodowaniem nadal utrzymywał kontakty z władzami Raguzy min. dostarczając na kredyt sól z Dubrownika królowi Ferdynandowi oraz przysyłając Raguzanom 20 hiszpańskich najemników, w czasie gdy republika była zagrożona atakiem osmańskim w 1463.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

Pozostawił po sobie 4 traktaty (chronologicznie):

  • „O małżeństwie”;
  • Księga o sztuce handlu” – napisana latem 1458, zadedykowana Franciszkowi Stafani, kupcowi z Dubrownika;
  • „O naturze kwiatów” – napisany ok. 1460;
  • „O żegludze ” – zadedykowany Senatowi Wenecji.

Najstarsza istniejąca kopia jego dzieła o sztuce handlu z 1475 jest przechowywana w Bibliotece Narodowej Malty. Oryginalny manuskrypt jest datowany na 1458. W manuskrypcie znajduje się dodatek, w którym został opisany system podwójnego zapisu, później opisanego przez Luca Pacioli w jego Summa de Arithmetica z 1494.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Jacek Bonarek, Piotr Wróbel: Benedykt Cotruglio i jego dzieło. W: Benedykt Cotruglio: Księga o sztuce handlu. Kraków: Towarzystwo wydawnicze "Historia Iagiellonica", 2007, s. 8. ISBN 978-83-88737-54-1.