Bernhard (książę holenderski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Książę Bernhard
Prince Bernhard 1942.jpg
Książę Bernhard (1942)
Książę Niderlandów
(Książę małżonek)
Okres panowania od 6 września 1948
do 30 kwietnia 1980
Poprzednik Henryk Mecklenburg-Schwerin
Następca Claus van Amsberg
Dane biograficzne
Urodziny 29 czerwca 1911
w Jenie
Śmierć 1 grudnia 2004
w Utrechcie
Żona Juliana
Dzieci Beatrycze, Irena, Margriet, Krystiana, Alicia von Bielefeld, Alexia Grinda
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Złotej Arki (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Wilhelma (Holandia) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Krzyż Wielki Orderu Złotego Lwa Nassau Krzyż Wielki Orańskiego Orderu Domowego Odznaka za Zasługi dla Republiki Austrii - Wielka Gwiazda Krzyż Wielki Orderu Wyzwoliciela San Martina (Argentyna) Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Krzyż Wojenny z brązową palmą (Belgia) (1940-1945) Krzyż Wielki Orderu Krzyża Południa (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi dla Marynarki Wojennej (Brazylia) Krzyż Wielki Orderu Zasługi dla Lotnictwa (Brazylia) Wielki Krzyż Orderu Zasługi (Chile) Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1939 Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Zasługi Duarte, Sáncheza y Mella (Dominikana) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Ekwador) Order Abdóna Calderóna I klasy (Ekwador) Order Salomona (Etiopia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 z brązową palmą (Francja) Komandor Orderu Palm Akademickich (Francja) Medal Lotniczy (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Order Pahlawich I klasy (Iran) Order Jugosłowiańskiej Gwiazdy Wielka Wstęga Orderu Męstwa (Kamerun) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Boyacá (Kolumbia) Krzyż Wielki ze Złotą Gwiazdą Narodowego Orderu Świętego Karola (Kolumbia) Wielka Wstęga Orderu Pionierów Liberii Wielki Komandor Orderu Gwiazdy Afryki (Liberia) Krzyż Wielki Orderu Dębowej Korony (Luksemburg) Krzyż Wojenny (Luksemburg) Kollana Orderu Orła Azteckiego (Meksyk) Order Ojaswi Rajanya I klasy (Nepal) Krzyż Wielki Orderu Rubéna Dario (Nikaragua) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Paragwaj) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Narodowego Orderu Lwa (Senegal) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Karadziordzia Legia Zasługi - Chief Commander (USA) Brązowa Gwiazda  (Stany Zjednoczone) World War II Victory Medal (USA) Wielka Wstęga Honorowego Orderu Żółtej Gwiazdy (Surinam) Królewski Order Serafinów (Szwecja) Order Domowy Chakri (Tajlandia) Order Przyjaznych Chmur I Klasy (Tajwan) Wielka Wstęga Orderu Niepodległości (Tunezja) I Klasa – Kawaler (Dama) Kollany Orderu Wielka Kollana Orderu Wyzwoliciela (Wenezuela) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Królewski Order Wiktorii Order Imperium Brytyjskiego od 1936 (cywilny) King George VI Coronation Medal (Wielka Brytania) Medal Koronacyjny Królowej Elżbiety II (Wielka Brytania) France and Germany Star (Wielka Brytania) Defence Medal (Wielka Brytania) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielką Kollaną (1951-2001) Wielki Oficer Narodowego Orderu Wybrzeża Kości Słoniowej Kawaler/Dama Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Bernhard, książę Niderlandów (ur. 29 czerwca 1911 w Jenie, zm. 1 grudnia 2004 w Utrechcie) – niemiecki arystokrata, mąż królowej Holandii Juliany. Ojciec królowej Beatrycze.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako Bernhard Leopold Friedrich Eberhard Julius Curt Karl Gottfried Peter zu Lippe-Biesterfeld, syn księcia Bernharda zur Lippe (młodszego brata panującego ówcześnie księcia Lippe w północnej Nadrenii-Westfalii) i baronessy Armgard von Sierstorpff-Cramm. Małżeństwo rodziców nie spełniało wymogów dworu panującego Lippe, w związku z czym nowo narodzony członek rodu otrzymał jedynie tytuł hrabiowski. Wkrótce jednak (jeszcze w 1911) panujący książę Lippe Leopold IV nadał mu tytuł księcia zur Lippe-Biesterfield.

W wyniku I wojny światowej ród utracił panowanie w księstwie. Książę Bernhard spędził młode lata w pruskiej Prowincji Poznańskiej, później Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej, w dobrach rodzinnych Reckenwalde w Nowej Marchii, obecnie Wojnowo koło Sulechowa (Züllichau) w Polsce. Tam też zdobył podstawowe wykształcenie; gimnazjum ukończył w Berlinie w 1929 r. Studiował prawo na uniwersytetach w Lozannie (Szwajcaria) i Berlinie. Prowadził rozrywkowy tryb życia, był znany jako miłośnik szybkich samochodów, jazdy konnej i wypraw myśliwskich safari.

W okresie dochodzenia do władzy Hitlera odbywał służbę wojskową jako pilot i podjął później pracę w przedsiębiorstwie chemicznym IG Farben. Jego młodszy brat Aschwin publicznie poparł politykę Hitlera i NSDAP. On sam – co ujawniono w 1941 i potwierdzają to odtajnione w 2010 roku dokumenty – był członkiem konnej SS[1]. W połowie lat 30. książę Bernhard – protestant, pochodzący z rodu książęcego – został zaakceptowany przez królową Holandii Wilhelminę jako kandydat na męża jej córki Juliany, następczyni tronu. Wybór ten wzbudził w Holandii kontrowersje, przyszły mąż Juliany uchodził za zwolennika polityki niemieckiej, która groziła wybuchem wojny na skalę europejską. W czasie spotkania z Bernhardem Hitler wskazywał na szanse sojuszu niemiecko-holenderskiego, którego osoba księcia miała być gwarantem.

Małżeństwo i działalność powojenna[edytuj | edytuj kod]

Książę Bernhard z żoną Julianą i córką Beatrycze (księżną, późniejszą królową Holandii)
Książę Bernhard

Małżeństwo Bernarda i Juliany zostało zawarte 7 stycznia 1937 w Hadze[2]. Po ślubie młoda para udała się w podróż poślubną do Polski, przebywając m.in. w Krakowie, Krynicy i w Nawojowej[3]. Po wybuchu wojny swoimi działaniami ks. Bernard zyskał uznanie Holendrów. Wspomagał rodzinę królewską w wyjeździe do Anglii po napadzie niemieckim, wysłał następnie żonę z dziećmi do Kanady. Sam pozostał w Anglii, gdzie służył jako pilot (nie zaakceptowano jego oferty pracy w wywiadzie), wspierał holenderski ruch oporu w kraju oraz był osobistym sekretarzem królowej Wilhelminy. W 1944 został naczelnym dowódcą wojsk holenderskich, rok później wraz z rodziną powrócił do Holandii. Uczestniczył w rozmowach kapitulacyjnych w maju 1945.

Po wojnie pozostał w służbie wojskowej, pełniąc m.in. funkcję szefa połączonych sztabów. Pracował także w wielu organizacjach międzynarodowych i miał opinię gospodarczego ambasadora Holandii. W 1948 po abdykacji matki na tron holenderski wstąpiła jego żona Juliana.

Był inicjatorem tzw. Grupy Bilderberg, forum debat liderów intelektualnych i gospodarczych Europy Zachodniej; na spotkaniach Grupy padła m.in. inicjatywa powołania Unii Europejskiej. W 1961 książę Bernhard współtworzył znaną fundację ochrony środowiska World Wildlife Fund.

Odegrał znaczącą rolę w uznaniu zasług 1.SBS i gen. Stanisława Sosabowskiego dla wyzwalania Holandii. Wbrew naciskom brytyjskim i stanowisku holenderskiego ministerstwa obrony, wspierał inicjatywę mieszkańców gmin o które walczyli Polacy i wolę królowej w sprawie odznaczenia Polaków holenderskimi orderami[4].

Skandale[edytuj | edytuj kod]

Był bohaterem kilku skandali gospodarczych i obyczajowych, przede wszystkim afery Lockheed; w 1976 ujawniono, że miał przyjąć od amerykańskiej korporacji lotniczej milion dolarów łapówki w zamian za wspieranie działalności firmy w Holandii. Afera Lockheed zatoczyła szerokie kręgi i sięgała m.in. nieuczciwej współpracy z rządem argentyńskim Juana Perona. Inny zarzut wobec księcia i jego działalności wysunął Nelson Mandela; domagał się on wyjaśnienia roli funduszu World Wildlife Fund w RPA, zarzucając współfinansowanie reżimu apartheidu.

Do skandali politycznych i gospodarczych należy dodać obyczajowe. Książę Bernhard był ojcem dwóch nieślubnych córek, jednej w Paryżu, drugiej w USA.

Uroczystość pogrzebowa księcia Bernharda, Nowy Kościół, Delft, 2004

Książę Bernhard zmarł po długiej chorobie nowotworowej 1 grudnia 2004, pół roku po śmierci żony.

Potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Z małżeństwa z królową Julianą (która abdykowała w 1980) urodziły się cztery córki:

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy