Berthold Auerbach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Berthold Auerbach

Berthold Auerbach (właściwe nazwisko: Moses Baruch Auerbacher, ur. 28 lutego 1812 w Nordstetten (obecnie miejscowość-dzielnica Horb am Neckar), zm. 8 lutego 1882 w Cannes) - niemiecki pisarz.

Urodził się w rodzinie kupca Jacoba Auerbacha. W 1822 uczęszczał do szkoły w rodzinnym mieście, pierwszej gminnej szkole żydowskiej na obszarze Wirtembergia. Miał zostać rabinem a w 1825 został przyjęty do szkoły talmudycznej (Beth - Hamidrash) w Hechingen. Od 1827 finansowa sytuacja rodziny nie pozwoliła na kontynuację nauki i Berthold poszedł do szkoły rabinackiej w Karlsruhe. Zamieszkał u wuja Meiera Auerbacha, zaprzyjaźniając się ze swym krewniakiem Jakubem Auerbachem (noszącym to samo imię, co ojciec Bertholda)

Mając 18 lat, w 1830 przeniósł się do wyższego gimnazjum w Stuttgarcie. Zdobył stypendium królewskie i w 20 roku życia, w 1832 rozpoczął studia prawnicze w Tybindze. Zmienił je szybko na filozofię. Angażował się także w działalność polityczną, dziając w zakazanych korporacjach studenckich, tzw. "burszenszaftach". Przeprowadził się dlatego w 1833 do Monachium, rozpoczynając tam studia filozoficzne. Jednak w 1934 został aresztowany za głoszenie radykalno - liberalnych poglądów i działalność opozycyjną. Został też wyrzucony z uczelni, ale ukończył studia w Heidelbergu.

W grudniu 1836 został skazany na dwa miesiące ciężkiego więzienia i w styczniu 1837 osadzony w twierdzy Hohenasperg. Jako, że w więzieniu tym zamykano prawie wyłącznie członków "burszenszaftów", zwano je "schroniskiem demagogów". Zwolniono go w marcu 1837. Karalność zamknęła mu drogę do kariery rabina, zajął się więc pisarstwem. W 1838 wstąpił do masonerii.

Od 1843 wydawał "Schwarzwälder Dorfgeschichten", które okazały się przełomowe w jego karierze. Opisywał w nich całą wieś "od pierwszego do ostatniego domu". Do jego twórczości sięgali Honoriusz Balzac, Iwan Turgieniew i Aleksy Tołstoj. Bertholda niepokoił wzrost antysemityzmu w ówczesnych Niemczech. Pisał: "To ciężkie zadanie, być Niemcem i niemieckim pisarzem, a do tego Żydem".

Pisał głównie powieści, opowiadania, nowele ("Drei einzige Töchter" z 1875) i eseje. Tworzył również dramaty (Andreas Hofer z 1850) i komedie ("Der Wahrspruch" z 1854). Uwagę wzbudzają jego aforyzmy o przewrotnym tytule: "Tausend Gedanken des Collaborators" z 1876 ("Tysiąc myśli kolaboranta"). Publiczność pobudzał wolnościowymi poglądami oraz powieściami z życia getta: "Spinoza" (1837) oraz "Dichter und Kaufmann" (1839). Przez pewien czas należał do bardzo popularnych pisarzy niemieckich, wywierając silny wpływ na współczesnych. Później "wyszedł z mody" i jego następne prace ("Auf der Höhe" z 1865, "Das Landhaus am Rhein" z 1865) nie zdobyły takiego uznania. Ostatnią powieścią Bertholda była "Brigitta" z 1880. W 1884 (dwa lata po śmierci) wydano jego listy do Jakuba Auerbacha[1].

W 1847 (mając lat 35) ożenił się we Wrocławiu z Augustą Schreiber. Świadkiem na ślubie był Gustav Freytag. W marcu 1848 urodził mu się syn August, jednak żona zmarła tydzień po porodzie.

Pod koniec roku przebywając w Wiedniu poznał Friedricha Hebbla i Friedricha von Bodenstedta. Dzięki nim zapoznał się z Niną Landesmann, siostrą pisarza Heinricha Landesmanna (Hieronymusa Lorma). W lipcu 1849 odbył się ślub Bertholda z Niną w Lednicach na terenie dzisiejszych Czech. Posiadali trójkę dzieci: Otylię, Eugeniusza i Rudolfa.

W latach 1858 - 1869 ukazywały się w Lipsku roczniki "Berthold Auerbach`s Deutscher Volkskalender", w których publikowali różni autorzy, m.in. Gottfried Keller. W listopadzie 1859 Berthold wziął udział w obchodach 100-lecia urodzin Friedricha Schillera.

W styczniu 1862 w uznaniu jego zasług na niwie literackiej, przyznano mu ordery księstwa Coburg - Gotha oraz pruski order szlachecki 4 klasy. Było to pewnym paradoksem, biorąc pod uwagę jego młodzieńczą działalność opozycyjną. Jesienią 1881 zachorował na zapalenie płuc i za radą lekarza udał się do Cannes. Zmarł tam 8 lutego 1882. Po jego śmierci ustanowiono w Horb am Neckar muzeum jego imienia. Zaś w 1982 miasto ufundowało nagrodę literacką na jego cześć.

Wikimedia Commons
Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
pisarza

Przypisy

  1. Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powszechna Wydawnictwa Gutenberga, t. 2, reprint wyd. Kurpisz, Poznań 1995