Beskid Mały

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Beskid Mały
Panoramazarpopr.jpg
513.47 Beskid Mały.png
Megaregion region karpacki
Prowincja Karpaty Zachodnie
Podprowincja Zewnętrzne Karpaty Zachodnie
Makroregion Beskidy Zachodnie
Mezoregion Beskid Mały
Zajmowane
jednostki
administracyjne
Polska:
woj. śląskie
woj. małopolskie

Beskid Mały (513.47) – pasmo górskie w Polsce, stanowiące część Beskidów Zachodnich, mające charakter wyspy górskiej o długości ok. 35 km i szerokości ok. 10-15 km.

Topografia[edytuj | edytuj kod]

Granice regionu

Według regionalizacji Polski opracowanej przez Jerzego Kondrackiego Beskid Mały sąsiaduje[1]:

Przełom rzeki Soły (utworzony przez erozję wsteczną prawobrzeżnego dopływu Wisły, który wypływał niegdyś w okolicy Porąbki), dzieli Beskid Mały na część zachodnią (Pasmo Czupla i Magurki) i wschodnią (tzw. Beskid Andrychowski).

Szczyty

Geologia i rzeźba terenu[edytuj | edytuj kod]

Beskid Mały zbudowany jest z płaszczowin: podśląskiej i śląskiej. Płaszczowina podśląska występuje na północy Beskidu (ciągnie się od Kóz w rejony Andrychowa) i w Kotlinie Żywieckiej. Z Płaszczowny śląskiej zbudowany jest sam trzon Beskidu Małego.
Ewenementem geologicznym są tzw.: Skałki Andrychowskie – są to najstarsze skały w tym rejonie. Beskid Mały zbudowany jest w 95% z piaskowców godulskich. Geologicznie jest jednorodny z Beskidem Śląskim. W Beskidzie Małym znajduje się ok. 20 jaskiń.

Beskid Mały ma urozmaicona rzeźbę terenu, główny grzbiet i jego odnogi głęboko wcinają się w doliny rzeczne, zbocza są strome (czasem przekraczają nachylenie 30 stopni), deniwelacje przekraczają 500 m. Występują małe jaskinie, schrony, baszty i ostańce skalne.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

Klimat właściwy strefie górskiej, o dużej ilości opadów (od 800 do 1200 mm), powodujących często lokalne powodzie. Występują częste zmiany pogody i wieją silne wiatry (od południa).

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

Las bukowy

Obszary leśne to obszary typu dolnoreglowego (z nielicznymi wyjątkami, np. górnoreglowy rejon Łamanej Skały). Przeważają zespoły świerkowo-bukowo-jodłowe. Dawniej przeważały lasy bukowe – zniszczone na skutek wypalań. Świat zwierząt Beskidu Małego jest stosunkowo skromny, związane jest to z niewielką powierzchnią przy dużym stopniu penetracji jego terenów przez ludzi. Charakterystyczną cechą jest brak dużych drapieżników stale zamieszkujących ten rejon (do niezwykle rzadkich przypadków należy pojawienie się niedźwiedzia brunatnego z okolic Babiej Góry). Żyją tu duże ilości zwierzyny płowej, dzików i innych ssaków. Do rejonów o najbogatszej faunie należą rezerwaty: Madohora, Szeroka oraz Zasolnica.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Beskidu Małego znajduje się Park Krajobrazowy Beskidu Małego, obszar Natura 2000 oraz trzy rezerwaty przyrody: Madohora, Szeroka i Zasolnica. Zagrożeniem dla regionu są zanieczyszczone masy powietrza przynoszone przez zachodnie wiatry z uprzemysłowionego Górnego Sląska[1].

Zagospodarowanie regionu[edytuj | edytuj kod]

Doliny są zajęte pod uprawę roli i dość silnie zurbanizowane. Do większych miejscowości regionu należą: Wadowice, Andrychów, Bielsko-Biała, Kęty, Kozy, Międzybrodzie Bialskie, Międzybrodzie Żywieckie, Porąbka, Wilkowice. W rejonie przełomu Soły wybudowano trzy zapory wodne: w Czańcu, Tresnej i Porąbce, tworzące tzw. Kaskadę Soły. Grzbiety górskie jednak przeważnie porasta las i są na nich liczne łąki, dawniej użytkowane pastersko. Ogólnie Beskid Mały, mimo dość dużego zaludnienia zalicza się do regionów w niedużym stopniu zmienionych w wyniku działalności człowieka[1].

Zagospodarowanie turystyczne regionu jest dość słabe, jednakże przez mieszkańców pobliskich miast jest często wykorzystywany na weekendowy wypoczynek[1]. Duża liczba szlaków turystycznych.

Schroniska turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Schronisko turystyczne Wysokość [m n.p.m.] zdjęcie
Schronisko PTTK na Magurce Wilkowickiej 909 m n.p.m.
Magurka Wilkowicka - schronisko PTTK.jpg
Schronisko PTTK Leskowiec 890 m n.p.m.
Leskowiec.jpg
Schronisko Turystyczne „Rogacz” 828 m n.p.m.
Chatka pod Potrójną 884 m n.p.m.
Chatka pod Potrójną.JPG
Schronisko na Hrobaczej Łące ok. 800 m n.p.m.
Chatka na Trzonce ok. 680 m n.p.m.
Chatka Gibasówka 810 m n.p.m.
Gibasy zimą.JPG

Piesze szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

szlak turystyczny czerwony Mały Szlak Beskidzki: Bielsko-Biała StraconkaGaikiGroniczki – Przełęcz U PanienkiHrobacza ŁąkaMiędzybrodzie BialskieŻarKiczeraPrzełęcz Przysłop CisowyPrzełęcz KocierskaPotrójnaŁamana SkałaLeskowiecGroń Jana Pawła IIKrzeszówŻmijowaZembrzyce
szlak turystyczny żółty Bielsko-Biała StraconkaPrzełęcz ŁysaMagurka WilkowickaMiędzybrodzie Bialskie
szlak turystyczny zielony Bielsko-Biała StraconkaMagurka WilkowickaWilkowice dw. PKP
szlak turystyczny czarny Bielsko-Biała StraconkaPrzełęcz Przegibek
szlak turystyczny czerwony Bielsko-Biała MikuszowicePrzełęcz ŁysaMagurka WilkowickaSchronisko "Rogacz"Bielsko-Biała Mikuszowice st. PKP
szlak turystyczny czarny Bielsko-Biała Mikuszowice „Stalownik” – Przełęcz Łysa
szlak turystyczny niebieski Bielsko-Biała Lipnik GórnyGaikiPrzełęcz PrzegibekMagurka WilkowickaCzupelCzernichówTresnaKościelecPrzełęcz Przysłop Cisowy
szlak turystyczny czerwony Międzybrodzie Bialskie – skrzyżowanie ze szlakiem szlak turystyczny niebieski pod CzuplemŁodygowice
szlak turystyczny żółty TresnaSolisko – dojście do szlaku szlak turystyczny czerwony jw.
szlak turystyczny czarny Bielsko-Biała Lipnik Górny – Przełęcz U Panienki
szlak turystyczny żółty Kozy dw. PKP – Przełęcz U PanienkiHrobacza ŁąkaŻarnówka
szlak turystyczny niebieski Kozy dw. PKP – Żarnówka
szlak turystyczny zielony Gaiki (węzeł szlaków) – PorąbkaPrzełęcz BujkowskaPrzełęcz TarganickaPrzełęcz KocierskaKocierz RychwałdzkiKucówkiGibasySmrekowicaKrzeszówŻurawnicaLipska GóraSucha Beskidzka dw. PKP
szlak turystyczny żółty Przełęcz BukowskaPorębski GrońZłota GórkaTarganiceJawornicaPotrójnaŁamana SkałaRzyki-Praciaki
szlak turystyczny czarny Rzyki-Praciaki – Czarny GrońPotrójna
szlak turystyczny czarny Rzyki-Jagódki – Schronisko PTTK Leskowiec
szlak turystyczny zielony Świnna PorębaMagurka PonikiewskaSchronisko PTTK LeskowiecPrzełęcz Pod GancarzemGancarzNarożnikWapienicaPrzełęcz BiadasowskaCzubyAndrychów
szlak turystyczny czarny Inwałd st. kol. – Przełęcz BiadasowskaZagórnikRzyki
szlak turystyczny żółty InwałdKokocznikBliźniakiPrzełęcz Czesława PanczakiewiczaŁysa GóraIłowiecGorzeń Górny
szlak turystyczny niebieski WadowicePrzełęcz Czesława PanczakiewiczaPonikiewSchronisko PTTK LeskowiecMakowa GóraTarnawa Górna
szlak turystyczny czarny Śleszowice – dojście do szlak turystyczny niebieski jw.
szlak turystyczny żółty KrzeszówGronikTargoszówSchronisko PTTK LeskowiecMagurka PonikiewskaGłówniakSkalnicaGorzeń Górny-Czartak (przyst. aut.)
szlak turystyczny niebieski rozdroże pod Łamaną SkałąMłada HoraPrzełęcz PrzystopekPrzełęcz PrzydawkiŚlemieńGachowiznaHucisko
szlak turystyczny żółty Żywiec OczkówStary GrońKościelec

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons