beta Lyrae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj


beta Lyrae (A / B)
β Lyrae
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Lutnia
Rektascensja 18h 50m 04,8s
Deklinacja +33° 21' 46"
Odległość 900 ly
Wielkość obserwowana od +4,36 do +3,25m
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy typ β Lyrae
Typ widmowy B7Ve / A8Vp
Masa 2 / 12 M
Promień 19 / 15 R
Temperatura 13 000 / 8000 K
Alternatywne oznaczenia

beta Lyrae (β Lyr), również Sheliak (z ar. الشلياق) – gwiazda zmienna znajdująca się w gwiazdozbiorze Lutni w odległości 900 lat świetlnych. Zmienność gwiazdy odkrył w 1784 roku angielski miłośnik astronomii John Goodricke. Okres jej pulsacji wynosi 12,91 dnia.

Zmiany jasności w układzie podwójnym zaćmieniowym typu β Lyr

Gwiazda ta była drugim w kolejności odkrytym układem zaćmieniowym[a]. Sheliak jest też prototypem gwiazd zmiennych typu beta Lyrae. Krzywa zmian blasku beta Lyrae charakteryzuje się wyraźnym minimum wtórnym oraz brakiem blasku stałego, czyli jasność tego układu zmienia się płynnie. Jest to skutkiem elipsoidalnego kształtu obu składników układu spowodowanego przez grawitacyjne oddziaływanie składników. Obie gwiazdy są położonymi blisko siebie zniekształconymi nadolbrzymami. Dodatkowo układ ten jest zanurzony we wspólnej otoczce materii, która wypływa z obu gwiazd. Skutkiem przepływu masy pomiędzy składnikami jest stałe wydłużanie okresu orbitalnego o około 20 sekund rocznie. Do układu beta Lyrae należy też trzecia gwiazda o jasności 7,8m, która jednak nie bierze udziału w zaćmieniach.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Pierwszym układem zaćmieniowym był Algol.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Świerczyński. Zmiana okresu beta Lyrae w latach 1956–2010. „Proxima”. 2/2010 (2), s. 20-22, październik 2010. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]