Bezirk Bialystok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bezirk Bialystok
Personalausweis (dowód tożsamości) mieszkańca Bezirk Bialystok (1943)

Bezirk Bialystok (Okręg białostocki) powstał 22 lipca 1941 r. w związku z utworzeniem na Białostocczyźnie niemieckiej administracji cywilnej, która zastąpiła wojskowe władze okupacyjne działające na tym terenie od ataku Niemiec na ZSRR 22 czerwca 1941.

Okręg białostocki miał charakter rejencji ze strukturą administracyjną analogiczną do istniejącej w Prusach Wschodnich. W jego granicach znalazło się przedwojenne województwo białostockie (bez Suwalszczyzny i dwóch gmin na prawym brzegu Pisy) oraz część powiatów prużańskiego i brzeskiego z dawnego województwa poleskiego. Na mocy dekretu z 18 września 1941 terytorium okręgu powiększono o obwód grodzieński.

Okręg białostocki miał powierzchnię 31 426 km2, oraz 1 682 tys. mieszkańców.

Struktura administracyjna[edytuj | edytuj kod]

Okręg Białostocki dzielił się na 8 jednostek administracyjnych szczebla powiatu, tzw. komisariatów powiatowych (kreisskomissariatów). Były to komisariaty białostocki (Kreisskomissariat Nikolaus), bielsko-podlaski (Kreisskomissariat Tubenthal), grajewski (Kreisskomissariat Piachor, później Knispel), grodzieński (Kreisskomissariat Plötz), łomżyński (Kreisskomissariat Gräben), sokólski (Kreisskomissariat Seiler), wołkowyski (Kreisskomissariat Pfeifer) oraz miasto Białystok[1]. Niższymi jednostkami były tzw. obwody urzędowe (Amtskomissariat) i było ich 114. Ostatnim szczeblem administracyjnym były gminy i sołectwa.

Na czele administracji stał gauleiter Prus Wschodnich, Erich Koch. Jednocześnie był on komisarzem Rzeszy okupowanej Ukrainy i posłem w Reichstagu. Wobec sprawowania tak wielu urzędów, Koch nie mógł ciągle przebywać w Białymstoku, dlatego powołał na swego stałego zastępcę, szefa Niemieckiego Frontu Pracy w Królewcu, Waldemara Magunię. Szybko popadł on jednak w niełaskę i jego miejsce zajął landrat tylżycki, Friedrich de Brix.

Okręg Białostocki i Prusy Wschodnie były w tej sytuacji połączone nie tylko poprzez osobę Kocha ale także przez kadrę urzędniczą która wywodziła się z kadry wschodniopruskiej, aparat bezpieczeństwa który otrzymywał rozkazy od swych przełożonych w Królewcu, pocztę i inne organy. Jednak Okręg Białostocki nie został bezpośrednio włączony do Prus Wschodnich, choć prawdopodobnie stać się tak miało w przyszłości. 16 lipca 1941 Hitler na tajnej konferencji z udziałem Göringa, Keitla, Lammersa i Rosenberga, zapowiedział włączenie Okręgu do Rzeszy[2]. Jedynym wyznacznikiem odrębności była granica policyjna między nimi. Aby ją przekroczyć należało uzyskać stosowne zezwolenie. Natomiast granicę celną zniesiono w listopadzie 1941[3].

Przypisy

  1. Sz. Datner, „Niemiecki okupacyjny aparat bezpieczeństwa w Okręgu Białostockim (1941-1944) w świetle materiałów niemieckich (opracowania Waldemara Macholla), [w:] Biuletyn Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce ), t. XV, s. 7
  2. Cz. Madajczyk, "Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce, t. 1., Warszawa 1970, s. 132, 138.
  3. Tamże, s. 212

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]