Bezledy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bezledy
Folwark w Bezledach
Folwark w Bezledach
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat bartoszycki
Gmina Bartoszyce
Liczba ludności (2006) 470
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11-200
Tablice rejestracyjne NBA
SIMC 0470310
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Bezledy
Bezledy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bezledy
Bezledy
Ziemia 54°19′21″N 20°43′41″E/54,322500 20,728056Na mapach: 54°19′21″N 20°43′41″E/54,322500 20,728056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Kościół
Stare zabudowania folwarczne
Przydrożny krzyż

Bezledy (niem. Beisleiden) – osada w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie bartoszyckim, w gminie Bartoszyce. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Miejscowość należy do Bartoszyckiej Podstrefy Warmińsko-Mazurskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. W Bezledach działa klub sportowy "Granica", znajduje się przystanek autobusowy PKS, ośrodek zdrowia, restauracja, sklep, szkoła podstawowa, kościół parafialny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na terenie wsi znajdował się gród Prusów, położony na wzgórzu i wzmiankowany w dokumentach z XIII w. W późniejszym okresie miejsce to zwane było: Zamkowa Góra lub Grodzisko Bezledzkie (położone dwa kilometry na południowy-zachód od dworu). Gród Prusów zdobyli Krzyżacy i umocnili. W 1274 Krzyżacy bronili się w grodzie przed najazdem Jaćwingów, dowodzonych przez Skomanda. Wieś wzmiankowana w 1414. Powstał tu majątek szlachecki zwany Beselede, obejmujący 20 włók ziemi. W połowie XV w. majątek ten był własnoscią Filipa z Bezled, jednego z twórców Związku Pruskiego. W roku 1889 majątek ziemski, wraz z folwarkami Bodzewo, Gamzławki (Gamsławki, niem. Glamslack), Lejdy, Piergozy, Sądki, Styligi, Wola i Wornie, obejmował 1846 ha ziemi i należał do rodu von Oldenburg.

Szkoła powstała w połowie XVIII w. Uczęszczały do niej dzieci z Bezled i Lejd. W 1935 r. w szkole pracowało dwóch nauczycieli a uczyło się 132 uczniów. W 1983 r. ośmioklasowa szkoła podstawowa miała 11 izb. Obecnie do obwodu szkolnego Szkoły Podstawowej im. 20 Bartoszyckiej Brygady Zmechanizowanej w Bezledach należą miejscowości: Bezledy, Łojdy, Kiertyny Wielkie, Kiertyny Małe, Markiny, Piersele, Molwity, Solno, Lejdy, Piergozy. [1]

W XIX w. wybudowano neogotycką kaplicę. Zachowały się fragmenty parku po istniejącym dawniej zespole pałacowo-parkowym.

W spisie z maja 1939 roku ludność z Bezled wliczona została do sołectwa Lejdy.

W 1954 r. Bezledy zostały siedzibą gromady i Gromadzkiej Rady Narodowej. W 1966 powstał w Bezledach Kombinat PGR, który przez pewien czas stanowił część Kombinatu PGR Bartoszyce. W 1983 r. we wsi były 32 domy w zwartej zabudowie z 823 mieszkańcami a ulice miały elektryczne oświetlenie. We wsi był urząd pocztowy, kino z miejscami dla 60 widzów, filia biblioteczna, punkt lekarski, klub, sklep wielobranżowy, kuźnia.

Przejście graniczne[edytuj | edytuj kod]

Niedaleko wsi znajduje się tu drogowe przejście graniczne z Rosją.

Parafia[edytuj | edytuj kod]

Do 1982 r. Bezledy należały do parafii w Żydowie, 10 października 1982 roku utworzono rzymsko-katolicką parafię Bezledy, w wyniku podziału parafii Żydowo. Nowy kościół pw. św. Maksymiliana Marii Kolbe wybudowano w 1986 r.[2], staraniem pierwszego proboszcza, ks. Władysława Hnatczuka, wg projektu architekta Kazimierza Grządki oraz inż. Piotra Iwaszkiewicza i Romualda Iwaszkiewicza z Olsztyna. W kościele znajdują się siedmiogłosowe organy, ufundowane przez ofiarodawczynię z Anglii.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Zespół folwarczny z XIX/XX wieku.
  • Neogotycka, murowana kaplica filialna pw. św. Jana Chrzciciela, pochodząca z XIX w, od 1945 r. w użytkowaniu katolików. Znajduje się przy drodze do Gamzławek, na dawnym cmentarzu.

Ludzie związani z Bezledami[edytuj | edytuj kod]

  • Elard von Oldenburg (Elard von Oldenburg-Januschau), ur. w 1855 w Bezledach, poseł do parlamentu pruskiego w latach 1902-1912 i 1930-1933, reprezentował stronnictwo konserwatystów oraz Deutsch Nationale. Znany jest ze stwierdzenia z 1910 r. nawołującego Wilhelma II, żeby rozkazał jakiemuś porucznikowi by z dziesięcioma szeregowcami rozpędził posłów z Reichstagu do domów.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bartoszyce. Z dziejów miasta i okolic. Wyd. drugie zmienione. Wyd. Pojezierze, Olsztyn 1987, 480 str., ISBN 83-7002-239-1
  • Kościoły i kaplice Archidiecezji Warmińskiej, tom II. Kuria Metropolitalna Archidiecezji Warmińskiej, Olsztyn 1999, ISBN 83-912605-0-X
  • Szkoła Podstawowa w Bezledach [1]

Przypisy