Biała Krynica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Sobór Uspieński

Biała Krynica (ukr. Біла Криниця, ros. Белая Криница, rum. Fântâna Albă) – wieś położona na Bukowinie, 15 km na południe od Hliboki, licząca 169 mieszkańców, do 1940 siedziba metropolii staroobrzędowców.

Od XVIII wieku miejsce osiedlania się rosyjskich staroobrzędowców, którzy przenieśli się tutaj z rejonu Morza Czarnego, Wołoszczyzny i Besarabii. W 1783 cesarz Józef II zgodził się na zakładanie rosyjskich osad na odzyskanej od Turcji Bukowinie, zwolnił lokalne gminy z pańszczyzny, podatków oraz ze służby wojskowej, gwarantując pełną swobodę wyznania.

Biała Krynica została założona na uroczysku Warnica, gdzie znajdowało się wapienne źródło, stąd rumuńska nazwa miejscowości (Fântâna Albă, dosł. "białe źródło"), która dała początek rosyjskiemu określeniu "Белая Криница". Wraz z miejscowością wzniesiono męski monastyr. Od 1838 Biała Krynica była siedzibą archireja staroobrzędowców-popowców – za pieniądze jedynowierców z Rosji wzniesiono lokalny sobór, w którym mieściły się władze eparchii.

W 1853 główne centrum staroobrzędowców zostało przeniesione do Moskwy, Biała Krynica pozostała jednak siedzibą lokalnego biskupstwa. Po włączeniu Bukowiny do ZSRR w 1940 władze eparchii przeniesiono w głąb Rumunii do Tulczy – obecnie siedziba metropolity białokrynickiego znajduje się w Braile.

W kwietniu 1941 miasteczko było sceną tragedii: około 200 mieszkańców Białej Krynicy i okolic próbowało się przedostać na stronę rumuńską, na co strzegące granicy wojska radzieckie odpowiedziały ostrzałem. Zginęło wówczas ponad 200 osób.

W latach 1988–1896 w Białej Krynicy mieściło się Muzeum Staroobrzędowców – z powodów finansowych zostało zlikwidowane, a jego zbiory przekazano do muzeum krajoznawczego w Czerniowcach.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Sobór Zaśnięcia Najświętszej Bogurodzicy zbudowany w latach 1900–1908 ze środków moskiewskiego kupca Gleba Owsianikowa na cześć zmarłego przedwcześnie syna Aleksandra, poświęcony w 1908 przez metropolitę białokrynickiego Makarego w towarzystwie archiepiskopa Moskwy Ioanna. Z wyglądu przypomina Sobór Wasyla Błażennego.
  • Cerkiew Kosmodiemianska (XVIII–XIX wiek, drewniana budowla w lokalnym stylu ruskim)