Białoruska Republika Ludowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Беларуская Народная Рэспубліка
Biełaruskaja Narodnaja Respublika

Białoruska Republika Ludowa
Rosyjska Federacyjna Socjalistyczna Republika Radziecka
Królestwo Litwy (1918)
1918-1919 Białoruska Socjalistyczna Republika Radziecka
II Rzeczpospolita
Pierwsza Republika Litewska
Flaga Białorusi
Herb Białorusi
Flaga Białorusi Herb Białorusi
Hymn: Vajacki marš
(Wojacki marsz)
Położenie Białorusi
Język urzędowy białoruski
Język używany białoruski, rosyjski, litewski, hebrajski, jidysz, ukraiński, polski
Stolica Mińsk
Ostatnia głowa państwa prezydent Piotra Kreczeuski (w kraju), Iwonka Surwiłła (na uchodźstwie)
Status terytorium państwo
Proklamowanie niepodległości Rosyjska FSRR
25 marca 1918
Aneksja Rosyjska FSRR
5 stycznia 1919
Religia dominująca prawosławie, grekokatolicyzm, katolicyzm, judaizm, kalwinizm
Strefa czasowa UTC +2 (zima)
UTC+3 (lato)
Flag of Belarus.svg

Państwa istniejące w XX wieku
na terenie obecnej Białorusi
Imperium Rosyjskie
do 1917
Republika Rosyjska
1917
Rosyjska Federacyjna SRR
1917-1918
Ober-Ost
1918
Białoruska Republika Ludowa
1918-1919
Królestwo Litwy
1918
II Rzeczpospolita
1919-1939
Białoruska SRR
1919
Pierwsza Republika Litewska
1919
Litewsko-Białoruska SRR
1919
Białoruska SRR
1919–1941
Litwa Środkowa
1920-1922
.
.
Komisariat Rzeszy Wschód
1941–1944
Białoruska SRR
1944–1991
Republika Białorusi
1991-


Białoruska Republika Ludowa (biał. Беларуская Народная Рэспубліка, Biełaruskaja Narodnaja Respublika) – pierwsze w historii państwo białoruskie istniejące od marca do grudnia 1918 roku na terenach okupowanych przez Cesarstwo Niemieckie.

Spis treści

[edytuj] Geneza i początkowa działalność

W październiku 1917 roku, w obliczu rosnących wpływów bolszewików, demokratyczne białoruskie partie polityczne powołały będącą ich reprezentacją Wielką Radę Białoruską. Ta zwołała w dniach 17-31 grudnia w Mińsku Pierwszy Kongres Wszechbiałoruski, na którym podjęto uchwałę o prawie narodu białoruskiego do niepodległości i samostanowienia.

Białoruska Republika Ludowa powołana została do życia 25 marca 1918 roku w Mińsku Litewskim po tym, gdy znaczna część Białorusi (w tym Mińsk) w lutym znalazła się pod okupacją Niemiec na mocy traktatu brzeskiego. BRL rościła sobie prawo do terytorium byłych rosyjskich guberni: mińskiej, mohylewskiej, witebskiej, smoleńskiej, grodzieńskiej, wileńskiej i części kowieńskiej, a także zamieszkanych głównie przez Ukraińców części guberni chełmskiej i wołyńskiej[potrzebne źródło] .

Pierwszy rząd Republiki Białoruskiej

Rząd Białoruskiej Republiki Ludowej działał w warunkach okupacji niemieckiej. Nie został poparty ani przez bolszewików, ani przez Niemców, choć ubiegał się o uznanie i poparcie międzynarodowe. Zostały wysłane misje na Ukrainę, Litwę, Łotwę, do Polski, Niemiec, Szwecji, Estonii, Francji, Bułgarii. Niemcy z jednej strony przekazali część funkcji Rządowi BRL (handel, edukację, przemysł, opiekę społeczną i kulturę), natomiast z drugiej utrudniali rządowi ich wykonywanie. Podstawy konstytucji zostały określone w Drugim Akcie Ustawodawczym. Państwo zostało uznane przez Litwę, Łotwę, Estonię, Czechosłowację, Finlandię, Ukraińską Republikę Ludową i Turcję.

Po upadku Cesarstwa Niemieckiego wojska niemieckie 10 grudnia 1918 roku opuściły Mińsk, a 1 stycznia grupa komunistów białoruskich na terenie kontrolowanym przez Armię Czerwoną ogłosiła w Smoleńsku, gdzie tymczasowo mieściły się władze radzieckie tzw. obwodu zachodniego (formalnie obejmował teren Białorusi), powstanie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. 5 stycznia 1919 roku, po zajęciu bez walki Mińska przez Armię Czerwoną, nastąpił kres istnienia Białoruskiej Republiki Ludowej. 7 stycznia 1919 przeniesiono do Mińska stolicę nowo powstałej BSRR.

27 lutego 1919 na części terytorium byłej BRL powołano Litewsko-Białoruską Republikę Rad.

[edytuj] Stosunki z RP

1 lipca 1919 roku premierzy RP i od kilku miesięcy już faktycznie nieistniejącej BRL Ignacy Jan Paderewski i Anton Łuckiewicz ogłosili w Paryżu projekt budowy federacji dwóch państw – przewidziano dla nich wspólną politykę zagraniczną i obronną. Do polsko-białoruskiego sojuszu jednak nie doszło ze względu na opory znacznej części białoruskich polityków (13 grudnia 1919 roku Łuckiewicza w fotelu premiera rządu emigracyjnego zastąpił nastawiony z rezerwą wobec Polaków Wacłau Łastouski) oraz postawę polskich nacjonalistów żądających bezwarunkowej inkorporacji ziem wschodnich RP w granicach z 1772 roku.

Po rozpoczęciu negocjacji polsko-radzieckich w Mińsku jesienią 1920 roku rząd białoruski w Kownie na czele z Łastouskim podpisał z władzami Litwy umowę o "powstrzymywaniu polskiego imperializmu" (13 listopada 1920).

Paszport, emitowany przez BRL 1918-1921

[edytuj] Władze państwa

Na czele Białorusi stała demokratycznie wybrana Rada Białoruskiej Republiki Ludowej, której prezydent pełnił formalnie funkcję głowy państwa. Gabinetem kierował premier.

[edytuj] Prezydenci Rady Białoruskiej Republiki Ludowej

[edytuj] Kontynuacja działalności na emigracji

Po podziale terytoriów, do których rościła sobie pretensje Białoruska Republika Ludowa, przez Polskę i RFSRR Rada Białoruskiej Republiki Ludowej nie zaprzestała działalności, przenosząc się na terytorium Litwy, a od 1920 rezydując w czeskiej Pradze. Po zajęciu przez Niemców Czechosłowacji władze białoruskie przeniosły się do Paryża, zaś od 1950 kontynuują swą działalność w kanadyjskim Toronto.

[edytuj] Centralna Rada Białoruska

Podczas drugiej wojny światowej na terytorium Białorusi powstał uzależniony od III Rzeszy rząd Radosława Ostrowskiego, który używał symboli charakterystycznych dla niepodległościowego ruchu białoruskiego (Pogoń i biała flaga z czerwonym pasem), co w 1995 roku stało się dla komunistów i prezydenta Łukaszenki pretekstem do przywrócenia symboliki państwowej nawiązującej do czasów sowieckich.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Osobiste
Przestrzenie nazw
Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Drukuj lub eksportuj
Narzędzia
W innych językach