Białystok

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w woj. podlaskim. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: 53°07'N 23°10'E / 53.117, 23.167

Białystok
Herb Flaga
Herb Białegostoku Flaga Białegostoku
Województwo podlaskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
• rodzaj		 Białystok
miejska
Prawa miejskie 27 lipca 1692
Prezydent miasta Tadeusz Truskolaski
Powierzchnia 102,12 [1] km²
Położenie (punkt) 53° 07' N
23° 10' E
Wysokość 120-160 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
294 153[2]
2 880,5 os./km²
395 tys. (2008) [Urząd Miejski]
Strefa numeracyjna
 +(48) 85
Kod pocztowy 15-XXX
Wikiźródła wszystkie kody
Tablice rejestracyjne BI
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Białystok"
Białystok
TERC
(TERYT)		 2061011
SIMC 0922410
Miasta partnerskie Eindhoven, Kaliningrad, Kowno, Jełgawa, Grodno, Milwaukee, Dijon, Częstochowa, Miszkolc
Hasło promocyjne: Wschodzący Białystok
Urząd miejski
ul. Słonimska 1
15-950 Białystok
tel. (+48) 85 869-60-00;
faks (+48) 85 878-62-65
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Wiadomości w Wikinews Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta
Barokowy Pałac Branickich
Klasycystyczny Pałac Lubomirskich
Ogród francuski przy Pałacu Branickich
Pałac Hasbacha
Ulica Lipowa nocą
Cerkiew św. Marii Magdaleny
Oficjalna pieczęć prezydenta miasta
Katedra Wniebowzięcia NMP (wybudowana: 1900-1905)
Cerkiew św. Ducha (ul. Antoniuk Fabryczny)
Dawna synagoga Piaskower (obecnie biura), ul. Piękna
Ratusz – Muzeum Podlaskie
Kościół św. Rocha
Park Planty
Cerkiew św. Mikołaja

Białystok (białorus. Беласток, ros. Белосток, lit. Balstogė, esp. Bjalistoko, jid. ביאַליסטאָק) – miasto wojewódzkie w Polsce, leżące nad rzeką Białą (lewy dopływ Supraśli). Jest największym miastem północno-wschodniej Polski i stolicą województwa podlaskiego. Stanowi powiat grodzki Białystok i jest stolicą powiatu białostockiego (powiat ziemski).

Wśród miast wojewódzkich Polski, Białystok jest drugim miastem pod względem gęstości zaludnienia, jedenastym pod względem ludności i trzynastym pod względem powierzchni.

Białystok pełni funkcję administracyjnego, gospodarczego, naukowego i kulturalnego centrum regionu. Kandyduje do miana Europejskiej Stolicy Kultury roku 2016. W 2009 roku był gospodarzem Światowego Kongresu Esperanto. Miasto z przyległymi gminami tworzy aglomerację białostocką.

Spis treści

[edytuj] Warunki naturalne

Uwarunkowania geograficzne (miasto leży w sąsiedztwie Białorusi, Litwy i Rosji) i historyczne sprawiły, że Białystok jest miejscem, gdzie od wieków żyli wspólnie ludzie różnych kultur, wyznań i narodowości. To ukształtowało specyficzny charakter miasta.

Stacjonuje tu 18 Brygada Obrony Terytorialnej (ul. Kawaleryjska).

[edytuj] Położenie geograficzne

Według podziału fizyczno-geograficznego Jerzego Kondrackiego Białystok leży w makroregionie Nizina Północnopodlaska, w zachodniej części mezoregionu zwanego Wysoczyzną Białostocką.

[edytuj] Klimat

Question book-4.svg
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-02.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Zgodnie z podziałem rolniczo-klimatycznym Polski Romualda Gumińskiego, Białystok położony jest w dzielnicy podlaskiej. Klimat jej jest wyraźnie chłodniejszy od innych dzielnic nizinnych. Średnie temperatury stycznia mieszczą się w granicach od -4 do -6 °C, należą one do najniższych w Polsce. Średnia temperatura roczna wynosi ok. +7 °C. Liczba dni mroźnych wynosi od 50 do 60, z przymrozkami od 110 do 138 dni, a czas zalegania pokrywy śnieżnej od 90 do 110 dni. Średnie sumy opadów rocznych oscylują wokół wartości 550 mm, a okres wegetacyjny trwa 200 do 210 dni[potrzebne źródło].

[edytuj] Przyroda

Znajduje się w obszarze funkcjonującym pod nazwą Zielone Płuca Polski (dawne tereny województw: białostockiego, łomżyńskiego, olsztyńskiego, ostrołęckiego i suwalskiego). Około 32% jego powierzchni zajmują tereny zielone. Parki i skwery oraz 1779 ha lasów znajdujących się w granicach miasta tworzą specyficzny i zdrowy mikroklimat. W obrębie Białegostoku znajdują się dwa rezerwaty przyrody o powierzchni łącznej 105 ha, będące pozostałościami Puszczy Knyszyńskiej. Aglomeracja miejska sąsiaduje z Narwiańskim Parkiem Narodowym. Takie usytuowanie rezerwatów przyrody w bezpośrednim sąsiedztwie miasta jest unikatowe. Ze względu na te walory w 1993 r. Białystok jako pierwszy w Polsce został przyjęty do międzynarodowego projektu Sieci Zdrowych Miast prowadzonego przez Światową Organizację Zdrowia.[potrzebne źródło]

[edytuj] Historia

Correct.svg
 Ta sekcja wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi.
Należy w niej poprawić/wykonać działania: napisać streszczenie art. Historia Białegostoku.
Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu.
Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu.
Information icon.svg Osobne artykuły: Historia Białegostoku, Kalendarium historii Białegostoku.

[edytuj] Architektura

[edytuj] Zabytki

Budynki o architekturze renesansowej:

Budynki o architekturze barokowej:

Budynki o architekturze XIX wieku:

Budynki o architekturze XX wieku:

Część z zabytków została oznakowana na czterech turystycznych szlakach tematycznych utworzonych w mieście w latach 2008-2009: Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego, Szlaku esperanto i wielu kultur[3], Szlaku architektury PRL i Szlaku śladami błogosławionego księdza Michała Sopoćki[4].

[edytuj] Kultura

W Białymstoku działa ponad 570 organizacji pozarządowych (w tym 56 towarzystw i związków m.in. Białostockie Towarzystwo Naukowe, Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne).

Białystok jest kandydatem do tytułu Europejskiej Stolicy Kultury 2016.

[edytuj] Muzea i galerie

Białystok jest największym ośrodkiem kulturalnym w północno-wschodniej Polsce. Działa tu największe w województwie Muzeum Podlaskie, posiadające oddziały w Białymstoku (Muzeum Historyczne, Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego, Białostockie Muzeum Wsi), Choroszczy (Muzeum Wnętrz Pałacowych), Supraślu, Tykocinie oraz Bielsku Podlaskim. Oprócz niego w Białymstoku działają: Muzeum Wojska oraz Muzeum Przyrodnicze Uniwersytetu w Białymstoku. Mieści się tu również jedna z najlepszych polskich galerii sztuki współczesnej – Galeria Arsenał. Drugą miejską galerią jest Galeria im. Sleńdzińskich, posiadająca największy w Polsce zbiór dzieł sztuki i pamiątek archiwalnych polskiego rodu artystów z Wilna. Ponadto działa tu 19 prywatnych galerii sztuki.

[edytuj] Teatry i filharmonia

Dzięki Białostockiemu Teatrowi Lalek oraz Wydziałowi Sztuki Lalkarskiej warszawskiej Akademii Teatralnej Białystok uzyskał miano polskiego centrum sztuki lalkarskiej. Oprócz BTL-u istnieje tu także Teatr Dramatyczny oraz kilkanaście teatrów prywatnych (w tym Teatr Wierszalin z Supraśla oraz Teatr K3 z Białegostoku). Miasto posiada również filharmonię. Miasto wraz z Urzędem Marszałkowskim planuje budowę Europejskiego Centrum Muzyki i Sztuki, w skład którego wchodzić mają: Opera i Filharmonia Podlaska, rozbudowany teatr lalek oraz multikino.

[edytuj] Chóry

[edytuj] Kina

[edytuj] Inne ośrodki kultury

W Białymstoku działa kilkanaście bibliotek – największe z nich to Książnica Podlaska oraz Biblioteka Uniwersytecka. Osoby starsze i niepełnosprawne mogą bezpłatnie korzystać z biblioteki Fundacji Edukacji i Twórczości, która oferuję usługę „książka na telefon” skierowaną do osób nie będących w stanie dotrzeć osobiście do wypożyczalni. Pozostałe instytucje kulturalne to m.in. Białostocki Ośrodek Kultury, Centrum Kultury Prawosławnej, Centrum Esperanto im. Ludwika Zamenhofa, Dom Kultury "Śródmieście", Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury oraz Młodzieżowy Dom Kultury

[edytuj] Imprezy cykliczne w mieście

Question book-4.svg
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-02.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Festiwale mniejszości narodowych:

  • Ogólnopolski Festiwal "Piosenka Białoruska"
  • Festiwal Piosenki Polskiej i Białoruskiej "Białystok – Grodno"
  • Święto Kultury Białoruskiej
  • Dni Kultury Rosyjskiej
  • Festiwal Kultury Ukraińskiej Na Podlasiu "Podlaska Jesień"

[edytuj] Gospodarka Białegostoku

Białystok jest dużym ośrodkiem przemysłu włókienniczego, rozwinięty jest też przemysł elektromaszynowy (elektroniczny, maszynowy i metalowy), drzewny, spożywczy (największy w Polsce Polmos), materiałów budowlanych, huta szkła oraz elektrociepłownia.

Miasto jest ośrodkiem handlu głównie ze wschodem. Działa tu Centrum Promocji Rynku Wschodniego. W Białymstoku odbywają się międzynarodowe Targi Tekstylno-Odzieżowe, Żywności i Przetwórstwa, Konsumpcyjne, Rolno-Spożywcze.

W Białymstoku znajduje się: 7 hipermarketów, 27 supermarketów, 4 galerie handlowe (Biała, Alfa, Zielone Wzgórza, Podlaska), 19 marketów elektronicznych, marketów budowlano-dekoracyjnych[potrzebne źródło].

[edytuj] Baza noclegowa

W mieście znajduje się 11 hoteli, 1 motel, 4 zajazdy[potrzebne źródło].

[edytuj] Demografia

Information icon.svg Osobny artykuł: Ludność Białegostoku.
  • Wykres liczby ludności miasta Białegostoku na przestrzeni ostatnich 150 lat[5]

Największą populację Białystok odnotował w 2006 r. – wg danych GUS 294 830 mieszkańców[6].

Według danych z 31 grudnia 2007[7], miasto liczyło 294 143 mieszkańców, z czego kobiet 156 323, mężczyzn 137 820. Cechą charakterystyczną mieszkańców jest gwara białostocka.

[edytuj] Mniejszości narodowe

[edytuj] Białorusini

Białystok to ośrodek kulturalno-społeczny Białorusinów (według spisu powszechnego mieszka ich tutaj prawie 7,5 tys., co stanowi 2,5% mieszkańców Białegostoku). Działają tu Konsulat Białorusi oraz takie organizacje jak: Białoruskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne, Związek Młodzieży Białoruskiej, Związek Białoruski w RP, Białoruskie Stowarzyszenie Literackie "Białowieża", Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Stowarzyszenie Dziennikarzy Białoruskich, Białoruskie Zrzeszenie Studentów, Centrum Edukacji Obywatelskiej Polska-Białoruś, Towarzystwo Kultury Białoruskiej. W Białymstoku odbywają się także ogólnopolskie imprezy kulturalne m.in. Festiwal "Piosenka Białoruska" oraz Święto Kultury Białoruskiej. Działa niezależne białoruskie Radio Racja, nadające sygnał także na Białoruś. Wydawane są tu białoruskie czasopisma: Niwa, Białoruskie Zeszyty Historyczne, Pravincyja oraz Czasopis.

[edytuj] Rosjanie

Rosjanie to mniejszość narodowa, która liczy około 10-15 tys. osób, mieszkających głównie w Białymstoku, na Suwalszczyźnie i Mazurach. W Białymstoku działa ich główna organizacja – Rosyjskie Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe, organizujące Dni Kultury Rosyjskiej.

[edytuj] Tatarzy

W Białymstoku mieszka ok. 1800 Tatarów. Działa Związek Tatarów Rzeczypospolitej Polskiej (oddział podlaski), wydawane jest czasopismo "Życie Tatarskie". Być może powstanie w stolicy województwa podlaskiego Instytut Historii Tatarów.

[edytuj] Pozostałe narodowości

W Białymstoku mieszkają również: Romowie (działa Centralna Rada Romów w Polsce, ukazuje się ich miesięcznik "Rrom p-o Drom") oraz Ukraińcy (według spisu powszechnego w Białymstoku mieszka 417 Ukraińców, działają: Związek Ukraińców Podlasia, Związek Ukraińskiej Młodzieży Niezależnej).

[edytuj] Religia

[edytuj] Chrześcijaństwo

Katolicyzm

Miasto jest stolicą metropolii białostockiej Kościoła rzymskokatolickiego. Miasto posiada 36 parafii, które znajdują się 6 dekanatach.

Prawosławie

Miasto jest stolicą diecezji białostocko-gdańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Białystok jest największym skupiskiem wyznawców prawosławia w Polsce. Istnieje tu 11 parafii prawosławnych. Działają m.in. Centrum Kultury Prawosławnej, Radio Orthodoxia, Bractwo św. Cyryla i Metodego, Bractwo Młodzieży Prawosławnej, Chór AKSION oraz Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia "Eleos". Diecezja posiada także własną przychodnię. Wydawane są czasopisma: "Arche. Wiadomości Bractwa", "Fos" oraz "Przegląd Prawosławny". Odbywają się liczne prawosławne festiwale, m.in. Międzynarodowy Festiwal Hajnowskie Dni Muzyki Cerkiewnej oraz Białostockie Dni Muzyki Cerkiewnej. W strukturach Uniwersytetu w Białymstoku działa Katedra Teologii Prawosławnej. W pobliskim Supraślu znajduje się męski Klasztor Zwiastowania NMP, a w pobliskiej wsi Zwierki – żeński Klasztor Narodzenia NMP oraz największa w Polsce cerkiew. Od 2007 r. w Białymstoku działa Prawosławna Szkoła Podstawowa im. św. Cyryla i Metodego. Na razie w szkole jest jedna klasa.

Protestantyzm

W Białymstoku działalność prowadzą następujące kościoły protestanckie: parafia luterańska, 2 zbory zielonoświątkowe, zbór baptystów, zbór Kościoła Bożego w Chrystusie oraz zbór Adwentystów Dnia Siódmego.

Inne znane wyznania

W Białymstoku istnieją Sale Królestwa Świadków Jehowy oraz zbór Kościoła Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (mormoni).

[edytuj] Judaizm

W 1931 roku w Białymstoku mieszkało 40 tysięcy Żydów na ok. 100 tysięcy mieszkańców , funkcjonowało ponad 60 synagog oraz innych placówek żydowskich. W 2008 roku w mieście z inicjatywy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku utworzono turystyczno-edukacyjny Szlak Dziedzictwa Żydowskiego[8].

Information icon.svg Zobacz też: Synagogi Białegostoku.

[edytuj] Islam

W stolicy województwa mieszkają również muzułmanie ponad 2 tys. (gł. Tatarzy). Działa tu Centrum Islamskie, Dom Modlitwy oraz organizacje: Muzułmańska Gmina Wyznaniowa, Stowarzyszenie Studentów Muzułmańskich oraz Muzułmańskie Stowarzyszenie Kształtowania Kulturalnego. Wydawane jest czasopismo "Pamięć i trwanie". Budowane jest także Centrum Kultury Islamu oraz meczet.

[edytuj] Inne grupy religijne

W Białymstoku działają także buddyjski Ośrodek Karma Kagyu i Białostocka Grupa Zen.

[edytuj] Lokalne media

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Media w Białymstoku.

[edytuj] Edukacja i nauka

[edytuj] Wyższe uczelnie

[edytuj] Instytucje Naukowo-Badawcze

  • Oddział Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Warszawie
  • Stacja Doświadczalna Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu
  • Zakład Doświadczalny Instytutu Energetyki w Warszawie
  • Podlaskie Laboratorium Oceny Mleka
  • Centrum Doskonałości Zrównoważonego Rozwoju i Zarządzania Środowiskiem PB
  • Centrum Innowacji i Transferu Technologii PB
  • Wschodni Ośrodek Transferu Technologii UwB
  • Oddział Instytutu Pamięci Narodowej
  • Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków
  • Ośrodek Diagnostyczno-Badawczy Chorób Przenoszonych Drogą Płciową
  • Oddział Krajowej Stacji Chemiczno-Rolniczej
  • Oddział Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt w Warszawie
  • Pracownia Badań Żywności Genetycznie Modyfikowanej WSSE w Białymstoku (bada żywność także w województwach warmińsko-mazurskim, pomorskim oraz mazowieckim)

Najstarszą uczelnią w Białymstoku jest Uniwersytet Medyczny (zał. 1950, 3900 studentów), zarządzający dwoma szpitalami klinicznymi. Dzięki Klinice Ginekologii UMB (pierwsze w Polsce zapłodnienie in vitro) oraz Kriobankowi Białystok jest znanym ośrodkiem leczenia niepłodności. Do grona najlepszych w Polsce placówek badających alergie pokarmowe należy III Klinika Chorób Dziecięcych UMB.

Politechnika Białostocka (15 tys. studentów) jest największą uczelnią techniczną w północno-wschodniej Polsce. Powstała w 1964 roku. Cztery lata później powstała filia Uniwersytetu Warszawskiego. W 1997 r. przekształcona została w samodzielny Uniwersytet w Białymstoku (16 tys. studentów). Jest to największa uczelnia w województwie podlaskim.

Białostockie środowisko muzyczne dążyło do utworzenia uczelni muzycznej, mającej być kontynuatorką tradycji Konserwatorium Wileńskiego. Udało się to w 1974 roku. Powstała wtedy filia warszawskiej Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej (później Akademii Muzycznej im. Fryderyka Chopina). Filia dostała już od macierzystej uczelni zgodę na usamodzielnienie się. Rok później powstał Wydział Sztuki Lalkarskiej Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie, który z Białostockim Teatrem Lalek, rozsławił miasto i zrobił z niego polskie centrum sztuki lalkarskiej.

Po 1990 roku w Białymstoku zaczęły powstawać uczelnie prywatne (obecnie jest ich 12), są to m.in. Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania (zał. 1993, jedna z najlepszych niepaństwowych uczelni magisterskich w Polsce) oraz Wyższa Szkoła Ekonomiczna (1996).

Uczelnie Niepubliczne – Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku 1996, najlepsza polska uczelnia zawodowa 2005 i 2007 wg rankingu "Rzeczpospolitej" i "Perspektyw"). Została założona przez Fundację Rozwoju Demokracji Lokalnej. Od roku akademickiego 2008/2009 istnieje tam możliwość studiowania na drugim stopniu (studia magisterskie) kierunku "administracja".

W Białymstoku działa również Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne. Oprócz niego Sekcja św. Jana Chrzciciela Papieskiego Wydziału Teologicznego prowadzi Studium Teologii.

[edytuj] Sport i rekreacja

[edytuj] Kluby i organizacje sportowe (najważniejsze)

Emblem-documents.svg
 Ta sekcja wymaga określenia jasnych kryteriów wyboru. Kryteria powinny być poparte źródłami, nie mogą naruszać zasady neutralnego punktu widzenia, należy też unikać próżnych wyrażeń takich jak "znani", "najlepsi" itd. Kryteria możesz omówić w dyskusji artykułu.
Zobacz też: Zasady tworzenia list.
  • Sportowa Spółka Akcyjna "Jagiellonia"
  • Białostocka Drużyna Futbolu Amerykańskiego "Lowlanders Białystok"
  • Podlaskie Stowarzyszenie Sportu Osób Niepełnosprawnych "Start" Białystok
  • Aeroklub Białostocki
  • Automobilklub Podlaski
  • Białostocki Klub Sportowy "Hetman"
  • Klub Sportowy "Włókniarz"
  • Zakładowy Klub Sportowy "Instal"
  • AZS PB
  • AZS Pronar Zeto Astwa Białystok – siatkówka kobiet
  • AZS BTPS Białystok – siatkówka kobiet
  • AZS WSAP
  • Podlaski Klub Sportowy "Żubry Białystok"
  • Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji
  • Białostocki Ośrodek Japońskich Sztuk Walki "SHOBUKAI"
  • Uczniowski Klub Sportowy "Kaliber"
  • Uczniowski Klub Sportowy "TROPS"
  • Uczniowski Klub Sportowy "Mechaniak"
  • Uczniowski Klub Sportowy "Elektryk"
  • Uczniowski Klub Sportowy "FCB Baruch Dojlidy WSFiZ" (tenis stołowy)
  • Uczniowski Klub Sportowy "Wygoda" (kolarstwo)
  • Centrum Kultury i Rekreacji
  • Amatorska Drużyna Hokejowa – ADH Białystok
  • Katolicki Klub Sportowy "Piast Białystok
  • Podlaski Klub Taekwon - Do "SO - SAN" Białystok

[edytuj] Obiekty sportowo-rekreacyjne

Stadiony i hale sportowe
  • Stadion lekkoatletyczny "Polonez" na "Zwierzyńcu"
  • Stadion Miejski w Białymstoku
  • Stadion i Hala Sportowa KS Włókniarz
  • Stadion KKS Ognisko
  • Hala Sportowa Uniwersytetu Medycznego
Baseny
  • MOSiR (Mazowiecka, Włókiennicza, Stroma) (kryte)
  • Międzyszkolnego Ośrodka Sportowego (kryty)
  • BKS Hetman (otwarty)
  • Hotel Gołębiewski (basen tropicana)
Korty tenisowe
  • Korty Tenisowe Richi
  • Korty Tenisowe Politechniki Białostockiej
  • Korty Tenisowe Towarzystwa Tenisowego Stanley
  • Korty Tenisowe Zwierzynieckiego MOSiR
Inne
  • Ośrodek Sportów Wodnych w Dojlidach
  • Centrum Zabaw dla Dzieci FIKOLAND & RE-kreacja
  • Centrum Sportu i Rekreacji "Maniac Gym"
  • Kompleks Rekreacyjny Tropikana – Hotel Gołębiewski
  • Skatepark
  • Rolkowisko Zwierzynieckiego MOSiR
  • Lodowisko Zwierzynieckiego MOSiR (latem rolkowisko)
  • Strzelnica sportowa LOK
Parki i rezerwaty

Na terenie miasta znajdują się 3 rezerwaty przyrody:

[edytuj] Urodzeni w Białymstoku

[edytuj] Administracja

Miasto ma status powiatu grodzkiego. Mieszkańcy Białegostoku wybierają do swojej Rady Miasta 28 radnych. Organem wykonawczym władz jest prezydent miasta. Siedziba władz miasta znajduje się na ul. Słonimskiej.

Prezydenci Białegostoku:

W 2007 roku władze miasta powołały do życia Młodzieżowa Rada Miasta, która jest organem samorządowym młodzieży zamieszkałej na terenie Białegostoku i uczącej się w szkołach gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych w mieście. Młodzieżowa Rada jest apolitycznym organem konsultacyjnym dla organów samorządu miejskiego[9].

Miasto jest stolicą województwa podlaskiego, Urząd Wojewódzki mieści się na ulicy Mickiewicza. Miasto jest siedzibą starostwa powiatu białostockiego.

Białystok należy do kilku organizacji miejskich: Unia Metropolii Polskich, Euroregion Niemen, Fundacja Zielone Płuca Polski (siedziba), Eurocities.

[edytuj] Podział administracyjny

Information icon.svg Osobny artykuł: podział administracyjny Białegostoku.
Question book-4.svg
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-02.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Zgodnie z uchwalonym podziałem administracyjnym, Białystok podzielony jest na 28 osiedli, z których każde posiada swoją radę i zarząd[potrzebne źródło]. Do zadań organów osiedla należy dbanie o potrzeby mieszkańców, m.in. załatwianie spraw związanych z życiem osiedla, zapewnianie ścisłego współdziałania z organami władz miasta w sprawach związanych z osiedlem, wyrażanie opinii, o które zwrócą się organy miasta, organizowanie prac mieszkańców na rzecz osiedla, współdziałanie z jednostkami organizacyjnymi.

[edytuj] Miasta partnerskie

[edytuj] Komunikacja

Widok na XIX-wieczny dworzec PKP

Białystok to największy węzeł komunikacyjny północno-wschodniej Polski. Przez miasto przebiega linia kolejowa o znaczeniu europejskim Warszawa – Suwałki – Kowno – Ryga – Tallinn, która krzyżuje się tu z linią kolejową Ełk – Czeremcha – Siedlce. Białystok posiada bezpośrednie połączenia kolejowe między innymi z: Warszawą, Olsztynem, Bydgoszczą, Gdańskiem, Poznaniem. Pociągi lokalne docierają do Suwałk, Ełku, Sokółki, Kuźnicy, Czeremchy i Małkini. Dobrze rozwinięta jest również komunikacja autobusowa. Dominującą pozycję na rynku przewozów autobusowych ma przedsiębiorstwo PKS Białystok, które utrzymuje wiele linii dalekobieżnych ( m.in. do Warszawy, Zakopanego, Zielonej Góry, Gdańska, Szczecina, Lublina, Gołdapi, Suwałk) oraz lokalnych do większości miast i wsi województwa podlaskiego. Coraz większą rolę odgrywają też przewoźnicy prywatni obsługujący połączenia m.in. do Warszawy, Moniek, Bielska Podlaskiego, Czeremchy, Czarnej Białostockiej i Tykocina oraz Krynek.

[edytuj] Deptak – Plac Miejski

Question book-4.svg
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-02.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.
Istniejący deptak na Spółdzielczej.
W budowie na Suraskiej
Drugie zdjęcie, z deptakiem na Suraskiej w budowie.

Pod koniec roku 2007 otwarto Plac Miejski za Ratuszem (pomiędzy ul. Suraską i Rynkiem Kościuszki). W marcu 2008 r. UM przedstawił plan remontu ścisłego centrum. Według tego planu w roku 2009 Rynek Kościuszki, Suraska i Kilińskiego zostaną przekształcone w Deptak Miejski (jako część Rynku Miejskiego). Plac zostanie wyłożony kostką i płytami granitowymi , znajdzie się tam stylowe oświetlenie oraz donice z kwiatami i ławki.

[edytuj] Drogi

Przez Białystok przebiega międzynarodowa drogowa trasa europejska E67, pokrywająca się na terenie kraju z drogą krajową nr 8 (oznaczaną wcześniej jako DK8), łącząca kraje Europy Zachodniej ze Skandynawią, znana też pod nazwą Via Baltica. W mieście krzyżuje się ona z drogą krajową nr 19 (wcześniej DK19). Planowana jest ich rozbudowa do standardu dróg ekspresowych: S19 oraz S8. Z Białegostoku biegnie również droga krajowa nr 65,którą można dojechać do przejścia granicznego z Białorusią(Bobrowniki-Bierestowica).

[edytuj] Kolej

Information icon.svg Osobny artykuł: Białystok (stacja kolejowa).

[edytuj] Komunikacja miejska

Aglomerację białostocką obsługuje Urząd Miasta w Białymstoku (Wydział Transportu Miejskiego). Białystok jest największym miastem w Polsce posiadającym tylko jeden rodzaj komunikacji miejskiej (autobusową). W ramach komunikacji organizowanej przez UM w Białymstoku operują trzy przedsiębiorstwa autobusowe: Komunalny Zakład Komunikacyjny, Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej oraz Komunalne Przedsiębiorstwo Komunikacyjne, jeszcze istniała spółka BIATRA. W lutym 2004 funkcje Zakładu Obsługi Komunikacji Miejskiej, który zajmował się organizacją komunikacji, sprzedażą biletów oraz nadzorem spółek autobusowych, przejął Zarząd Dróg i Transportu (ZDT lub ZDiT) a w czerwcu 2006 Wydział Transportu Miejskiego. W marcu 2007 Wydział Transportu Miejskiego został połączony z Wydziałem Dróg Miejskich, w wyniku czego powstał Departament Dróg i Transportu (DT lub DDT). Od początku roku 2007 w stosunku do komunikacji miejskiej w Białymstoku używana jest nazwa Białostocka Komunikacja Miejska (BKM). Obecnie Białystok jest największym miastem w Polsce, które posiada tylko jeden rodzaj trakcji w komunikacji zbiorowej. Istnieją tam 34 linie autobusowe. W 2005 roku została uruchomiona przez KZK komercyjna linia regionalna "B" na trasie Białystok – Borsukówka (koło Knyszyna).

Białostocka komunikacja miejska wyróżnia się prowadzeniem mobilnego systemu informacji o rozkładzie jazdy, który jest dostępny także dla osób niewidomych i słabowidzących – Ginger.

Z początkiem kwietnia 2008 r. pracownicy komunikacji miejskiej we współpracy z białostockimi informatykami jako pierwsi w Polsce uruchomili także planner podróży komunikacji miejskiej oparty na algorytmach Google Transit, na potrzeby projektu stworzono witrynę www.bkmplaner.pl umożliwiającą planowanie podróży białostocką komunikacją miejską w oparciu o algorytmy Google Transit.

Od czerwca 2008 roku kursuje pierwsza w Białymstoku bezpłatna linia autobusowa z Dworca PKP przez Piłsudskiego , Os. Piasta Towarowa , Wasilkowska do Galerii Podlaskiej przy ul. Wysockiego , trasa powrotna biegnie ul. Wasilkowska Sienkiewicza i Piłsudskiego . Po linii kursują specjalnie oznakowane autobusy . Autobusy kursują średnio co godzinę. Linia ta już nie kursuje.

W Białymstoku od wiosny 2009 r. powstał Klub Miłośników Komunikacji Miejskiej. zobacz także: autobusy miejskie w Białymstoku

[edytuj] Infrastruktura rowerowa

W Białymstoku od połowy lat 90. wybudowano ponad 40 km dróg rowerowych. Przyjęty w połowie lat 90. XX w. tzw. AZ Plan zakładał pokrycie całego miasta gęstą siecią ścieżek, jednak część projektu nie została zrealizowana. Obecnie przy prawie każdej większej inwestycji drogowej jest tworzona wydzielona droga dla rowerów.

Białostockie drogi dla rowerów są krytykowane przez użytkowników – najczęstsze zastrzeżenia dotyczą nawierzchni z kostki betonowej, braku ciągłości ścieżek, braku łuków na zakrętach ciągów oraz wysokich krawężników na przejazdach rowerowych. Od 2003 r. w białostoccy rowerzyści protestując przeciwko lekceważącemu stosunkowi władz do spraw rowerowych uczestniczą w Masie Krytycznej.

[edytuj] Lotnisko

Na obszarze miasta istnieje lotnisko sportowe Aeroklubu Białostockiego. Od wielu lat trwają dyskusje co do miejsca lokalizacji, celowości i zakresu działania nowego lotniska, gdyż z uwagi na położenie miasta nie będzie miało ono charakteru portu lotniczego.
Decyzją z dnia 31 lipca 2009 r. zarząd województwa postanowił, iż podlaskie lotnisko regionalne, będzie budowane w Sanikach, znajdujących się około 27 km od centrum Białegostoku.

[edytuj] Zobacz też

Information icon.svg Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Białymstokiem.

[edytuj] Przypisy

  1. ↑ Urząd Statystyczny w Białymstoku – Stan geodezyjny i kierunki wykorzystania powierzchni miasta
  2. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
  3. ↑ Szlak esperanto i wielu kultur [dostęp 12 października 2009]
  4. ↑ Szlak śladami błogosławionego księdza Michała Sopoćki [dostęp 12 października 2009]
  5. ↑ Ludność Białegostoku
  6. ↑ GUS Bank Danych Regionalnych, faktyczne miejsce zamieszkania, stan na 31.XII.2006
  7. ↑ Dane Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (stan na 31.12.2007) gus3
  8. ↑ kronika projektu Szlak Dziedzictwa Żydowskiego [dostęp 21 lipca 2009]
  9. ↑ Uchwała Nr XIX/197/07 Rady Miasta Białegostoku z dnia 26 listopada 2007 roku

[edytuj] Linki zewnętrzne

Wikisłownik
Zobacz hasło Białystok w Wikisłowniku
Commons-logo.svg
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Białystok
Wikiprojekt
Zobacz Wikiprojekt:
Białystok
p • d • e
Osiedla Białegostoku
Herb Białegostoku
p • d • e
Województwo podlaskie
Powiaty grodzkie
Białystok • Łomża • Suwałki
 herb województwa podlaskiego
Powiaty ziemskie
p • d • e
Miasta województwa podlaskiego
Miasta powiatowe
Augustów • Białystok • Bielsk Podlaski • Grajewo • Hajnówka • Kolno • Łomża • Mońki • Sejny • Siemiatycze • Sokółka • Suwałki • Wysokie Mazowieckie • Zambrów
 POL województwo podlaskie COA.svg
Miasta gminne
p • d • e
Miasta wojewódzkie Polski
Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Gorzów Wielkopolski • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Łódź • Olsztyn • Opole • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Toruń • Warszawa • Wrocław • Zielona Góra
 Polska
p • d • e
Miasta wojewódzkie II Rzeczypospolitej
Białystok • Brześć nad Bugiem • Katowice • Kielce • Kraków • Lublin • Lwów • Łódź • Łuck • Nowogródek • Poznań • Stanisławów • Tarnopol • Toruń • Warszawa • Wilno
 Polska
p • d • e
Unia Metropolii Polskich
Białystok • Bydgoszcz • Gdańsk • Katowice • Kraków • Lublin • Łódź • Poznań • Rzeszów • Szczecin • Warszawa • Wrocław
p • d • e
Polskie zgłoszenia na Europejską Stolicę Kultury 2016
POL Białystok flag.svg Białystok — Gdansk flag.svg Gdańsk — Katowice Flaga.svg Katowice - POL Lublin flag 1.svg Lublin — POL Łódź flag.svg Łódź — POL Poznań flag.svg Poznań — POL Szczecin flag.svg Szczecin — POL Toruń flag.svg Toruń — Flag of Warsaw.svg Warszawa — Wroclaw horizontal flag.svg Wrocław
 Flaga Europy

Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Bia%C5%82ystok”