Biblia Elżbietańska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Biblia Elżbietańska, tytułowa strona

Biblia Elżbietańska (ros. Елизаветинская Библия) – autoryzowane wydanie Biblii w przekładzie cerkiewnosłowiańskim, wydane za panowania Elżbiety Romanowej w 1751 roku[1].

Tłumaczenie za cara Piotra I Wielkiego[edytuj | edytuj kod]

W 1712 roku na mocy dekretu cara Piotra I Wielkiego rozpoczęto pierwsze prace nad nowym słowiańskim przekładem. Te prace polegały na przeredagowaniu i uwspółcześnieniu Biblii Ostrogskiej, co trwało 7 lat[2]. Stary Testament bazował na Kodeksie Aleksandryjskim z Poligloty londyńskiej Briana Waltona (1657). Korzystano też z Kodeksu Watykańskiego w oparciu o wydanie Septuaginty Sykstusa V. 4 Księga Ezdrasza została przetłumaczona z Wulgaty, natomiast Nowy Testament bazował na greckim tekście[3]. Po kolejnych poprawkach wprowadzonych przez metropolitę Stefana (Jaworskiego), Świątobliwy Synod Rządzący zatwierdził zmiany i w 1724 roku tekst był gotowy do druku. W związku z tym Piotr I Wielki wydał Świętemu Synodowi ustne rozporządzenie o porządku wydawania Biblii[4]. Czynności te zostały przerwane wraz ze śmiercią władcy (1725).

Praca po śmierci Piotra I[edytuj | edytuj kod]

W 1735 Synod postanowił wznowić wydanie przenosząc druk z Moskwy do Petersburga. Postanowiono wydrukować stary tekst wstawiając u dołu notatki. Wtedy odkryto, iż tekst ostatnich tłumaczy opierał się nie tylko na greckim tekście. Kierując się propozycją archimandryty Teofana (Prokopowicza) Synod zlecił tłumaczowi Bazylowi Kozłowskiemu wraz z pomocnikami pod kierownictwem archimandryty ławry Aleksandra Newskiego Stefana (Kalinowskiego) prace nad istniejącym tekstem. Tekst mieli poprawić według Septuaginty, a ten, który był zgodny z Septuagintą mieli zostawić; gdy tekst był niejasny, mogli posiłkować się tekstem masoreckim[3].

Drukowanie trwało w latach 1736-1738 i zakończono je na Księdze Tobiasza. Przyczyną przerwy były różnice w tekście. Słowiański przekład Księgi Tobiasza i Judyty oparto na Wulgacie, która de facto wyraźnie różni się od Septuaginty. Archimandryta Tadeusz (Kokujłowicz) i mnich Cyryl (Flironski) przetłumaczyli te księgi z greki, natomiast 3 Księgę Ezdrasza z łaciny[3].

Dalsze prace za Elżbiety Romanowej[edytuj | edytuj kod]

Synod postanowił sprawdzić całość jeszcze raz przed wydrukiem, co trwało 2 lata od 1741. W następnym roku Elżbieta Romanowa wydała dekret o przyspieszeniu prac nad uwspółcześnieniem słowiańskiego przekładu w oparciu o Septuagintę. Synod stwierdził, że przekładu nie należy dokonywać w oparciu o jeden tylko tekst. Poprosił więc cesarzową o pozwolenie skorzystania z Biblii hebrajskiej i przekładów na język syryjski i łaciński. Powstała nowa komisja pod kierownictwem arcybiskupa moskiewskiego Józefa i archimandryty monasteru Nowe Jeruzalem Hilariona (Gregorowicza), która się rozpadła.

W 1747 roku powstała nowa komisja, w skład której weszli prefekt Kijowskiej Akademii Duchownej mnich Warłaam (Laaszewski) i wykładowca filozofii w Kijowskiej Akademii mnich Gedeon (Słonimski). Dokonali oni poprawy starej wersji i 10 września 1750 roku zakończyli przygotowania do druku[3]. Biblia Elżbietańska została wydana 18 grudnia 1751 roku. Drugie wydanie ukazało się w 1756 roku[3].

Przekład Elżbietański po dziś dzień pozostaje oficjalną Biblią Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. И. Е. Евсеев, Очерки по истории славянского перевода Библии Petersburg 2009.
  2. И. Е. Евсеев, Очерки по истории славянского перевода Библии Petersburg 2009, s. 1262.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Библия. IV. Переводы // Православная энциклопедия
  4. Ф. Г. Елеонский, По поводу 150-летия Елизаветинской Библии: О новом пересмотре славянского перевода Библии. Petersburg, 1902. s. 2-10
  5. Burton Scott Easton, Versions, Georgian, Gothic, Slavonic Standard Bible Encyclopedia

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]