Biblioteka Raczyńskich w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Biblioteka Raczyńskich
Klasycystyczny budynek wzniesiony w latach 1822-1828
Klasycystyczny budynek wzniesiony

w latach 1822-1828

Data założenia 5 maja 1829
Lokalizacja Poznań
Adres Plac Wolności 19
Filie Katalogi, Czytelnia, Wypożyczalnia na ul. Święty Marcin 65 w Poznaniu
Oficjalna strona biblioteki
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
Biblioteka Raczyńskich
Biblioteka Raczyńskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biblioteka Raczyńskich
Biblioteka Raczyńskich
Ziemia 52°24′30,373″N 16°55′42,773″E/52,408437 16,928548Na mapach: 52°24′30,373″N 16°55′42,773″E/52,408437 16,928548
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Biblioteka Raczyńskich - pocztówka z 1904 roku
Nowe skrzydło (2013)

Biblioteka Raczyńskich w Poznaniubiblioteka miejska miasta Poznania, zbudowana w latach 18221828 zgodnie z pomysłem i z pieniędzy hrabiego Edwarda Raczyńskiego. Projekt opracował nieznany z nazwiska rzymski architekt lub Francuzi: Ch. Percier i P. F. Fontaine.

Obecnie w budynku mieści się dyrekcja, księgozbiór specjalny oraz odbywają się wystawy czasowe. Biblioteka sprawuje również pieczę nad muzeami pisarzy: Józefa Ignacego Kraszewskiego, Kazimiery Iłłakowiczówny, Henryka Sienkiewicza i Jerzego Pertka.

Budynek[edytuj | edytuj kod]

Frontowa elewacja wzorowana jest na paryskim Luwrze. Na boniowanym cokole stoi dwanaście par żeliwnych, wykonanych w porządku korynckim kolumn na których wspiera się architraw zwieńczony balustradą częściowo zakrywającą czterospadowy dach kryty miedzianą blachą. Na osi symetrii znajduje się trójkątny tympanon. Cofnięcie pierwszego i drugiego piętra stworzyło loggię, której sufit zdobią stiukowe ornamenty. W latach 2010-2013 realizowano budowę nowego skrzydła biblioteki od strony al. Marcinkowskiego, która pozwoliła na lepsze wyeksponowanie bibliotecznych zbiorów[1] [2].

Przed Biblioteką stoi pomnik fontanna Higiei.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bibliotekę otwarto 5 maja 1829 roku. Była to pierwsza publiczna książnica na ziemiach zaboru pruskiego.

Od początku funkcjonowała według statutu opracowanego przez Raczyńskiego który głosił m.in. że powinno być „dawane pierwszeństwo tym, które narodowość Wielkiego Księstwa Poznańskiego interesować mogą ... przed książkami jedynie do zabawy służącemu i ulotnemi pismami. Z myślą o polskiej młodzieży gimnazjalnej postanowił gromadzić dzieła ogólne ... z każdej literatury narodu”.

Zaczątek stanowił prywatny księgozbiór fundatora, który powstał ze skupowanych tomów z kasowanych klasztorów. Aby zachęcić obywateli do darowania książek statut nadał prawo do portretu w czytelni na koszt biblioteki osobom, które podarowały minimum tysiąc woluminów (zastosowane tylko raz – wobec Konstancji Raczyńskiej z Potockich – żony fundatora). Zbiory powiększały się również dzięki prawu nadanemu przez Fryderyka Wilhelma III zobowiązującego wszystkich wydawców Wielkiego Księstwa do bezpłatnego dostarczenia do biblioteki jednego egzemplarza każdej wydanej książki.

Podczas II wojny światowej spłonął niemal cały księgozbiór poza częścią zbiorów specjalnych wywiezionych przez Niemców. W końcu 1994 roku liczył on 252 tysiące woluminów zgromadzonych również w filiach.

W latach 1829-1830 do budynku Biblioteki Raczyńskich dobudowano (prostopadle, wzdłuż obecnej ul. Marcinkowskiego) skrzydło według projektu Karla Friedricha Schinkla z przeznaczeniem na galerię obrazów malarstwa europejskiego z kolekcji Atanazego Raczyńskiego. Do umieszczenia kolekcji w budynku ostatecznie nie doszło, skrzydło zostało przebudowano na hotel („Hotel Drezdeński”) a zniszczone całkowicie podczas walk w 1945 roku.

1 lipca 2013 nastąpiło otwarcie nowego gmachu biblioteki. Projekt tej inwestycji przygotowany został przez pracownię architektoniczną JEMS Architekci. Powierzchnia nowego skrzydła to 11 tys. m2. Koszt inwestycji wyniósł: 72 700 739, 00 zł, z czego przeszło 40% pochodziło z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, reszta środków została pozyskana przez miasto. Książki do nowego gmachu zostały przeprowadzone przez wolontariuszy, którzy utworzyli „ludzki łańcuch”, w którym z rąk do rąk były podawane książki[3]. W 2014 Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski przyznał Bibliotece wyróżnienie i nagrodę za skuteczne wykorzystanie środków unijnych przeznaczonych na rozwój kultury, doceniając rozwiązania zastosowane w nowym gmachu[4].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zofia Ostrowska-Kębłowska: Architektura i budownictwo w Poznaniu w latach 1790-1880. Poznań: 1982, s. 193-204, 209-211. ISBN 83-01-03720-2.
  • Kronika Miasta Poznania, Pomniki 2005 2. Poznań: 2005, s. 306-315. ISSN 0137-3552.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]