Bielsko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dawnego miasta. Zobacz też: wsie o nazwie Bielsko.
Teatr, poczta i zamek w Bielsku na pocztówce z roku 1915

Bielsko (śl. Biylsko, czes. Bílsko, niem. Bielitz[1]) – dawne miasto na Śląsku Cieszyńskim, które 1 stycznia 1951 r. zostało połączone z małopolską Białą Krakowską w jeden organizm pod nazwą Bielsko-Biała.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone pod koniec XIII wieku, pierwsza pisemna wzmianka o nim pochodzi z roku 1312. Pierwotnie należało do księstwa cieszyńskiego i w 1327 r. stało się częścią Korony Czeskiej. Od 1572 r. było centrum państwa stanowego, które w roku 1752 stało się księstwem (istniało do roku 1848). Od XVI wieku stanowiło znaczący ośrodek rzemiosł, zwłaszcza sukiennictwa i garncarstwa, na początku XIX wieku doszło natomiast do szybkiego rozwoju przemysłu, którego główną gałęzią było włókiennictwo. Rozwój przemysłowy i związany z tym wzrost liczby ludności wywołały wielkie przemiany architektoniczno-urbanistyczne. Ze względu na wielkomiejską zabudowę w stylu historyzmu i secesji miasto było nazywane "małym Wiedniem".

Już od średniowiecza Bielsko i okoliczne wsie tworzyły niemiecką wyspę językową. Według niemieckich danych z 1910 r. dla 81,5% mieszkańców językiem domowym był niemiecki[1]. W dobie kontrreformacji miasto zachowało wyraźnie protestancki charakter i pozostało ważnym ośrodkiem Kościoła ewangelickiego także po wydaniu patentu tolerancyjnego. Liczna tu była również społeczność żydowska (około 16%)[1].

Mimo że połączenie Bielska i Białej nastąpiło dopiero w roku 1951, oba miasta tworzyły jedną całość pod względem gospodarczym, społecznym i przestrzennym już sto lat wcześniej. Pierwsze próby ich zjednoczenia datują się na rok 1872, chociaż wtedy znajdowały się w dwóch różnych austriackich krajach – Bielsko na Śląsku Austriackim, Biała natomiast w Galicji.

Dziś pojęcie Bielsko ma znaczenie wyłącznie historyczne, jest jednak potocznie używane na oznaczenie całego miasta Bielsko-Biała.

W Bielsku urodził się znany polski poeta i działacz oświatowy Jan Kupiec.[2]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Der Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien
  2. Jerzy Oleksiński, "I nie ustali w walce", Nasza Księgarnia, Warszawa 1980, ISBN 978-83-10-07610-6, str.168

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Polak: Przewodnik po Bielsku-Białej. Bielsko-Biała: Towarzystwo Miłośników Ziemi Bielsko-Bialskiej, 2000. ISBN 83-902079-0-7.