Bielsko (powiat międzychodzki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bielsko
Państwo  Polska
Województwo wielkopolskie
Powiat międzychodzki
Gmina Międzychód
Sołectwo Bielsko
Liczba ludności (2009) 1527
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 64-400
(poczta: Międzychód)
Tablice rejestracyjne PMI
SIMC 0183348
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
Bielsko
Bielsko
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Bielsko
Bielsko
Ziemia 52°36′21″N 15°55′07″E/52,605833 15,918611Na mapach: 52°36′21″N 15°55′07″E/52,605833 15,918611

Bielsko – duża wieś sołecka w zachodniej Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie międzychodzkim, w gminie Międzychód, przy drodze wojewódzkiej 182, nad rzeką Bieliną przy płn-zach. brzegu jeziora Bielskiego. W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gorzowskiego. Wieś, położona na rogatkach Międzychodu określana jest mianem jego wschodniego przedmieścia, z powodu bezpośrednio graniczącej z zabudową miejską osiedlowej zabudowy miejscowości.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Legendarny gród[edytuj | edytuj kod]

Według nieoficjalnych danych historycznych w średniowieczu miał znajdować się tu gród, którego podgrodzie miało dać początek Międzychodowi. Pozostałością grodu był nasyp zwany Kalenberg od Galgenberg, czyli Szubieniczna Góra, miejsce kaźni międzychodzkich sądów. W 1557 r. wioska znana była jako łąka Grodzisko na Kamionką. Badania Kowalenki z 1934 r. nie stwierdziły istnienia grodziska. Prawdopodobnie budowla ta przetrwała tylko w legendzie[1]. Według niej "był to niegdyś olbrzymi warowny zamek z wieżą i zwodzonym mostem, cały okolony fosą i stanowił siedzibę rozbójników, których duchy, (...) jeszcze do dzisiaj grasują w ruinach zamku". Ślady tej starej budowli znajdują się przy drodze z Międzychodu do Zatomia, w olszynowym lasku nad jez. Bielskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Bielsko zostało wspomniane w 1288 roku jako wioska leżąca między rzeką Białą (in. rz. Bieliną) i w 1306 roku rz. Kamionką, która przepływa przez jez. Bielsko. W 1557 r. wspomniana została droga sierakowska. W 1767 r. był to szlak komunikacyjny do Sierakowa i Wronek. Grobla na strudze do folusza, miała 79 m długości i 4,1 m szerokości, zaś most – przy tej samej szerokości – 8,2 m długości. Obecnie trakt ten jest znany jako droga wojewódzka nr 182 z Międzychodu do Ujścia.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi przez całe stulecia nie zmieniała się. W roku 1306 nosiła podobną nazwę Bilsko, w 1427 Bylsko, a 37 lat później Byelsko. W XIX wieku nosiła nazwę zbliżoną do teraźniejszej, czyli Bielsco (1501), a w 1722 roku wróciła do nazwy z 1427 roku, czyli Bilsko[1].
Niemiecka kronika ewangelicka posługiwała się w latach 1699/1700 nazwą Biltzig, roku 1712 – Bilzik, ale nie weszła ona do użytku i już w XIX-wiecznych wydawnictwach niemieckich trzeba było ją objaśniać polską nazwą Bielsko, która pozostała nazwą urzędową dla wsi i majątku.

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Udokumentowane dzieje obecnej osady sięgają końca XIII wieku. 12 maja 1288 r. Przemysł II nadał biskupowi poznańskiemu źreb nad Białą, przyległy do ville episcopi Belsco (łac. wieś biskupa Bielsko). Współwłaścicielem wsi pozostawał Dzierżykraj. Po jego śmierci, jego syn Przedwój, kanonik poznański, za zgodą swych braci nadał 11 czerwca 1306 r. biskupstwu dwie dalsze części wsi jako zadośćuczynienie za szkody, jakie wyrządził biskupstwu ich zmarły brat, Krzywosąd. Ten został za to właśnie ekskomunikowany i pozbawiony pogrzebu. W nieznanych okolicznościach biskupi utracili w ciągu XIV wieku swą część wsi- najprawdopodobniej drogą zamiany niż sprzedaży, gdyż dobra duchowne nie mogły być zbywane.
W 1405 r. właścicielem miejscowości był Markusz herbu Baran, stryj braci Macieja, Szymona i Mikołaja z Jarosławca. W latach 1406-08 Przedbór Bielski występował jako asesor na roczkach sądowych w Pyzdrach, Kościanie i Poznaniu. W 1423 r. z Bielska pisał się kasztelan kamieński, Dobrogost (dodatkowo właściciel Kolna i Prusimia). Posiadał on jedną część wsi, zaś dwie pozostałe stanowiły własność Andrzeja Kamieńskiego i Mikołaja Kamieńskiego z Kamionnej. W latach 1434-35 Dobrogost odkupił obie części, odtąd wieś pozostawała w ręku rodziny Koleńskich, zwanej później Prusimkimi. W 1557 r. prawnukowie Dobrogosta, dokonali podziału dóbr. Sebastian Prusimski (zmarły przed 1572) otrzymał Kolno, a Wojciech (zmarły przed 1579) – Prusim. Bielskiem zostało podzielone pomiędzy dwóch wspomnianych prawnuków. Dali oni początek dwóm gałęziom rodu: Prusimskich z Kolna i Prusimskich z Prusimia. Oba rody dzieliły się Bielskiem przez następne półtora wieku[1].

Czasy najnowsze[edytuj | edytuj kod]

Na końcu XIX wieku w pobliżu Bielska była kopalnia węgla brunatnego. Odkryto tu też złoża borowiny. W 1956 r. zbudowano bazę POM, który w marcu 1993 r. został zlikwidowany. W latach 80. XX wieku była tu też baza STW (Spółdzielnia Transportu Wiejskiego). 1 października 1973 r. powstała Spółdzielnia Kółek Rolniczych. Z kolei tradycje rybackie kontynuowało tu Państwowe Gospodarstwo Rybne - Międzyrzecz, zakład w Dobiegniewie (w latach 80. rybakówka) oraz w latach 90. Gospodarstwo Rybackie SP Lutom. Obecnie prowadzone są tu dwa gospodarstwa.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość należy do wsi bardzo dużych, liczących ponad 1000 mieszkańców. Jest największą pod względem ludności wsią gminy i drugą pod tym samym kryterium wsią powiatu[a].

Historyczne spisy ludności[edytuj | edytuj kod]

W wieku XIX liczba domów we wsi oscylowała w granicach od 32 domów w 1873 r., do 36 domów (1885) i wolno, aczkolwiek systematycznie wzrastała.
Dopiero po II wojnie światowej nastąpiła eksplozja budowlana i w 1982 r. wieś posiadała już 132 domy (3-krotny wzrost)[1]. Według danych z roku 2000 w Bielsku znajdowało się już 461 gospodarstw domowych[2] (3,5-krotny wzrost).

Podobnie było z ludnością. W XIX w. zdołała się ona tylko podwoić z 182 dusz w 1837 r. (wieś mała) do 386 w 1905 r. (w. średnia). Podmiejskie położenie wsi sprzyjało osadnictwu. Spis ludności z 1970 r. wykazał tu już 656 osób (w. duża), w 1978 r. – 1017 (b. duża) i w 1988 r. aż 1300 osób[1].

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Na przełomie XX i XXI wieku Bielsko liczyło 1337 mieszkańców[2]. Na początku XXI wieku liczba ludności ustabilizowała się i oscylowała w granicach 1300 - 1350 mieszkańców. Według najnowszych źródeł Banku Danych Lokalnych GUS-u z roku 2009, wieś liczyła 1527 mieszkańców[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Ranking stworzony na podstawie Banku Danych Lokalnych GUS; rok 2009. Miejsce 1: Kwilcz (2548), #3 Chrzypsko Wielkie (940)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Jerzy Zysnarski: Mongorafia Międzychodu-wieś Bielsko. lipiec 2005. [dostęp 2011-01-27].
  2. 2,0 2,1 Strategia gm. Międzychód (pol.). Międzychód, 2001, 2001. [dostęp 2011-01-28]. s. 32/247.  Cytat: 2.1.3 Położenie, powierzchnia i sieć osadnicza: tabela nr 3-c.d.
  3. Bank Danych Lokalnych-wszystkie dane dla wsi Bielsko (pow. międzychodzki) (pol.). GUS, 2010, 2009. [dostęp 2011-01-28].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Zysnarski, Monografia Międzychodu , lipiec 2005