Biestrzynnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Biestrzynnik
Leśne jezior w Biestrzynnku
Leśne jezior w Biestrzynnku
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo opolskie
Powiat opolski
Gmina Ozimek
Liczba ludności (2005) 732
Strefa numeracyjna 77
Kod pocztowy 46-043
Tablice rejestracyjne OPO
SIMC 0501067
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Biestrzynnik
Biestrzynnik
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biestrzynnik
Biestrzynnik
Ziemia 50°44′14″N 18°12′47″E/50,737222 18,213056Na mapach: 50°44′14″N 18°12′47″E/50,737222 18,213056
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Biestrzynnik (niem. Ringwalde[1]) – wieś w Polsce, położona w województwie opolskim, w powiecie opolskim, w gminie Ozimek[2], nad strugą Libawą.

Z miejscowością związane są administracyjnie 2 przysiółki: Paliwoda i Wydzieracz.

W Biestrzynniku znajdują się m.in.: publiczna szkoła podstawowa, pomnik upamiętniający mieszkańców miejscowości poległych na obu wojnach światowych (odpowiednio 19 i 51) i stawy powyrobiskowe[3][4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miejscowości wywodzi się od śląskiego określenia na pierścień – biestrzyń i jest związana być może z pierwotnym układem zabudowy miejscowości. Natomiast według niemieckiego językoznawcy Heinricha Adamy nazwa pochodzi od słowa "trzcina"[5]. Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu wymienia jako najstarszą zanotowaną nazwę miejscowości Biestrzynik podając jej znaczenie "Schilfrohrort" czyli po polsku "Miejscowość trzcin"[5].

Na przestrzni wieków nazwa ulegała zmianie, a odnotowane warianty to: Biestrzinick (1679), Biestynnik (1742), Biessdrzinnick (1783), Biestrczinek (1845), Biestrzinnik (1864) i Ringwalde (1932)[6][7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsza znana wzmianka o miejscowości (występującej wówczas pod nazwą Biestrzinick[7]) pochodzi z 1679 r. i mówi ona o tym, że 12 mieszkańców Biestrzynnika zapłaciło proboszczowi ze Szczedrzyka po 1 srebrnym groszu[8]. Mieszkańcy zajmowali się wypalaniem węgla drzewnego i wydobywaniem piasku dla okolicznych hut; w Biestrzynniku znajdowała się huta szkła „Solarnia”[3].

W 1823 r. w miejscowości wybudowano szkołę katolicką; przy budowie pomagali także mieszkańcy okolicznych miejscowości, dlatego do szkoły uczęszczali także uczniowie z Dylaków, Kadłuba Turawskiego i Szczedrzyka[8]. W drugiej połowie XIX w. w Biestrzynniku znajdował się m.in. młyn wodny[3].

Podczas plebiscytu w 1921 r. z 284 osób głosujących 125 (ok. 44,0%) oddało głos za przynależnością do Polski[8]. W 1933 r. powołano w miejscowości jednostkę straży pożarnej. Remiza dla jednostki została wybudowana w 1909 r.; w późniejszym okresie podjęto budowę nowej, większej remizy, jednak nie została ona ukończona. W okresie rządów NSDAP planowano budowę drogi, prowadzącej od Ozimka, przez Biestrzynnik, do Kadłuba Turawskiego. Na wytyczonej trasie wysypano wstępnie kamienie i wybudowano most nad Libawą, jednak ostatecznie plany uległy zmianie i droga przechodzi przez sąsiednie Dylaki[4]. W 1938 r. erygowano parafię katolicką w Dylakach, włączając do niej m.in. Biestrzynnik; wcześniej miejscowość należała do parafii w Szczedrzyku[3][9].

W 1973 r. otwarto w Biestrzynniku nową szkołę. W 1975 r. mieszkanki miejscowości utworzyły zespół folklorystyczny Dzióbki[4].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

W latach 1723–1725 w Biestrzynniku było 8 mieszkańców, posiadających 6,5 łana ziemi. W 1865 r. w miejscowości było 11 wolnych zagrodników, 48 chałupników i 41 chałupników wygonowych. W 1902 r. w Biestrzynniku prenumerowano 4 egzemplarze prasy polskiej.

Rok 1783 1845 1885 1890 1900 1910 1925 1933 1939 1946 1960 1965 2005
Liczba mieszkańców 245[lm 1] 675[lm 2] 877 878[lm 3] 474 468[lm 4] 497[lm 5] 538 581 490 714[lm 6] 823[lm 7] 732[lm 8]
  1. 11 zagrodników, 18 chałupników i 11 czynszowników. Liczba dzieci: 162 (ok. 66,1%).
  2. 5 rzemieślników. Liczba domów mieszkalnych: 76 i leśniczówka.
  3. W tym 848 osoby (ok. 96,6%) posługiwało się językiem polskim.
  4. Liczba budynków mieszkalnych: 69.
  5. Liczba budynków: 74.
  6. W tym 369 osób (ok. 51,7%) to kobiety; w wieku produkcyjnym 58,5%; z rolnictwa utrzymywało się 74,9% ogółu. Liczba zamieszkanych budynków: 133.
  7. W tym 415 osób (ok. 50,4%) to kobiety.
  8. Stan na 31 grudnia 2005 r.

(Źródła:[8][7][10][3].)

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Katalog zabytków sztuki w Polsce z 1968 r. wymienia znajdującą się w miejscowości drewnianą chałupę (nr 36), konstrukcji wieńcowej (zrębowej), pobieloną, zbudowaną na przełomie XVIII i XIX w. 2-traktową, z sienią przy dłuższym boku, z dachem 2-spadowym (siodłowym) krytym strzechą.

Przypisy

  1. M. Choroś, Ł. Jarczak, S. Sochacka: Słownik nazw miejscowych Górnego Śląska. Opole – Kluczbork: 1997, s. 27.
  2. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2014-01-07].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Radosław Trzciński: Oficjalna witryna Gminy i Miasta Ozimek (woj. opolskie) :: Miejscowości – Antoniów (pol.). ozimek@ozimek.pl. [dostęp 2012-02-26].
  4. 4,0 4,1 4,2 Anna Woszek: Moje miejsce na ziemi – Biestrzynnik (pol.). 2011. [dostęp 2011-02-26].
  5. 5,0 5,1 Heinrich Adamy: Die Schlesischen Ortsnamen ihre entstechung und bedeutung. Breslau: Verlag von Priebotsch`s Buchhandlung, 1888, s. 43.
  6. Ring – pierścień, Walde – las.
  7. 7,0 7,1 7,2 Biestrzynnik (pol.). [dostęp 2012-02-26].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 Poznajemy wsie. Wsie powiatu opolskiego. W: Józef Madeja: Powiat opolski. Szkice monograficzne. Opole: Instytut Śląski w Opolu, 1969, s. 323–324. (pol.)
  9. Diecezja Opolska – Parafie i kapłani – Parafie – Dylaki (pol.). [dostęp 2012-02-26].
  10. Michael Rademacher: Deutsche Verwaltungsgeschichte Schlesien, Kreis Oppeln (niem.). 2006. [dostęp 2012-02-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Chrzanowski Tadeusz, Kornecki Marian, Katalog zabytków sztuki w Polsce, tom VII: Województwo opolskie, zeszyt 11: Miasto Opole i powiat opolski; Instytut Sztuki Polskiej Akademii Nauk – Pracownia Inwentaryzacji Zabytków, Warszawa 1968
  • Madeja Józef, Powiat opolski. Szkice monograficzne; Instytut Śląski w Opolu, Opole 1969