Bila

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bile

Bila – kula używana do gry w bilard. W snookerze bila ma średnicę 52,5 mm.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Bile były wykonywane z różnych materiałów, m.in. gliny, bakelitu, celuloidu, krystalitu, kości słoniowej, tworzyw sztucznych, stali i drewna. Głównym materiałem od 1627 aż do początku XX wieku była kość słoniowa. Pogoń za jej substytutem nie brała się z motywacji ekologicznych, lecz ekonomicznych. Była ona też w części kreowana przez nowojorskich producentów bil, którzy ogłosili nagrodę 10000 dolarów za substytut kości słoniowej. Pierwszym sztucznym materiałem okazał się celuloid, wymyślony przez Johna Wesley Hyatt w 1868, ale tworzywo to czasami wybuchało podczas produkcji i było wysoce łatwopalne[1][2]. Dziś bile wykonuje się z tworzyw sztucznych, np. z żywicy fenolowej. Są to materiały o wysokiej odporności na pękanie i odpryskiwanie.

Jest wiele rozmiarów i zestawów bil.

W bilardzie francuskim[edytuj | edytuj kod]

Do gry w bilarda francuskiego stosuje się nieponumerowane trzy bile o średnicy 61,5 mm: jedną czerwoną, jedną białą oraz jedną żółtą (lub białą z kropką, tzw. "bili pikowej").

W bilardzie amerykańskim[edytuj | edytuj kod]

Do gry w bilarda amerykańskiego stosuje się piętnaście kolejno ponumerowanych bil oraz jednej bili białej (rozgrywającej). Bile mają wymiar 57,15 ± 0,127 mm. Bile z numerami od 1 do 8 mają jednolity kolor, przez co nazywa się je "całymi", zaś te oznaczone liczbami od 9 do 15 są pomalowane tylko częściowo i z tego powodu nazywane są "połówkami".

Bile mają różne kolory i wartości:

  • (zagrywająca) biała bila
  • (1 pkt) - żółta,
  • (2 pkt.) - niebieska,
  • (3 pkt.) - czerwona,
  • (4 pkt.) - fioletowa, różowa,
  • (5 pkt.) - pomarańczowa,
  • (6 pkt.) - zielona,
  • (7 pkt.) - brązowa,
  • (8 pkt.) - czarna,
  • (9 pkt.) - żółta,
  • (10 pkt.) - niebieska,
  • (11 pkt.) - czerwona,
  • (12 pkt.) - fioletowa, różowa,
  • (13 pkt.) - pomarańczowa,
  • (14 pkt.) - zielona,
  • (15 pkt.) - brązowa.

Niekiedy w bilardzie amerykańskim nie stosuje się numeracji i kolorów (w grze w ósemkę nie są one istotne). Wtedy występuje siedem bil czerwonych, jedna czarna i siedem żółtych (oraz biała).

W bilardzie angielskim[edytuj | edytuj kod]

W bilardzie angielskim bile mają wymiary 52,5 mm plus minus 0,05 mm. Zestaw składa się z 22 bil: białej (rozgrywającej), piętnastu czerwonych, sześciu kolorowych, czasem oznaczonych numerami, aby amatorzy wiedzieli za ile są punktów. Bile powinny mieć jednakową wagę z tolerancją 3 g na komplet.

Wartości bil snookerowych[edytuj | edytuj kod]

Bile do snookera

W bilardzie rosyjskim[edytuj | edytuj kod]

Standardowo występuje piętnaście bil białych i jedna żółta (rozgrywająca), czasem rozgrywająca ma kolor czerwony, czasem biały "z kropką". Bile są większe i cięższe niż standardowe. Są dwa dopuszczalne rozmiary: 68 mm lub 71 mm.

Przypisy

  1. Michael Ian Shamos: The Illustrated Encyclopedia of Billiards. New York, NY: Lyons & Burford, 1993, s. Pages: various. ISBN 1-55821-219-1.
  2. The New York Times Company (September 16, 1875). Explosive Teeth. Retrieved January 2, 2007
Commons in image icon.svg