Bill of Rights

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy dokumentu z 1791 r. Zobacz też: Angielska Deklaracja praw z 1689 r.
Karta Praw Stanów Zjednoczonych

Karta Praw Stanów Zjednoczonych (ang. United States Bill of Rights) – pierwsze dziesięć poprawek do Konstytucji Stanów Zjednoczonych, które zostały uchwalone 25 września 1789, a weszły w życie 15 grudnia 1791, po dłuższym okresie ratyfikacji przez poszczególne stany.

Zagwarantowały one podstawowe swobody i wolności obywatelskie, w tym prawo do własności prywatnej, wolności wyznania i sumienia oraz prasy, ochrony oskarżonego w procesie karnym, prawo do swobodnego pokojowego gromadzenia się oraz kierowania skarg do władz, prawo do posiadania i noszenia broni. Nie spisano jednak równości wobec prawa – było to spowodowane istniejącym i legalnym niewolnictwem, które utrzymało się w Stanach Zjednoczonych do roku 1865 (13. poprawka do Konstytucji Stanów Zjednoczonych).

Za autora poprawek uznaje się Jamesa Madisona – jednego z ojców Konstytucji USA. Poprawki nawiązywały do angielskiej Deklaracji praw z 1689 oraz do Deklaracji Praw Wirginii z 12 czerwca 1776.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Karta posiada 14 odręcznych kopii – jedną dla Kongresu, pozostałe dla 13 stanów. Kopie sporządzone dla Georgii, Maryland, Nowego Jorku i Pensylwanii zaginęły. Kopia dla Nowego Jorku została zniszczona w czasie pożaru a kopia Pensylwanii zginęła w XIX w. Dwa niezidentyfikowane egzemplarze z czterech brakujących ocalały i znajdują się w Archiwum Narodowym oraz Bibliotece Publicznej Nowego Jorku. Są to prawdopodobnie egzemplarze Georgii i Maryland.

Kopia sporządzona dla Karoliny Północnej została skradziona przez żołnierzy Unii w kwietniu 1865, a została odnaleziona i zwrócona 140 lat później, w 2005 przez agenta FBI Roberta King Wittmana.

W 1941 prezydent Franklin Delano Roosvelt ogłosił 15 grudnia dniem Karty Praw.

Przebieg ratyfikacji Karty Praw[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Baszkiewicz, Władza, wyd. 2009.
  • Michał Sczaniecki, Powszechna historia państwa i prawa, Wyd. 9 LexisNexis.