Billy Wilder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Billy Wilder
Gloria Swanson i Billy Wilder (ok. 1950)
Gloria Swanson i Billy Wilder (ok. 1950)
Prawdziwe imię i nazwisko Samuel Wilder
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1906
Sucha
Data i miejsce śmierci 27 marca 2002
Los Angeles
Zawód reżyser, scenarzysta, producent filmowy
Lata aktywności 1929–1981
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Tablica poświęcona Billy'emu Wilderowi, znajdująca się w Berlinie (w Schöneberg), Victoria-Luise-Platz 11
Grób Billy'ego Wildera w Westwood

Billy Wilder, właśc. Samuel Wilder (ur. 22 czerwca 1906 w Suchej, zm. 27 marca 2002 w Los Angeles) – amerykański scenarzysta, reżyser, producent urodzony w rodzinie austriackich żydów, twórca m.in. Pół żartem, pół serio i Bulwaru Zachodzącego Słońca. Odznaczony Narodowym Medalem Sztuki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzice prowadzili restaurację dworcową w Suchej (ówcześnie Austro-Węgry). Wyjechał do Wiednia, skąd pochodziła jego rodzina (jako miejsce urodzenia podawał Wiedeń). Planował zostać prawnikiem, a został reporterem wiedeńskiej gazety. Wykorzystując swe doświadczenie, przeniósł się do Berlina, gdzie pracował dla największej w mieście gazety ilustrowanej.

Od 1929 pisał scenariusze do wielu niemieckich filmów. Używał wówczas nazwiska Billie Wilder. W 1933, po dojściu do władzy Adolfa Hitlera, wyemigrował do Paryża, a potem do Stanów Zjednoczonych. Gdy przybył do Hollywood, znał tylko kilka słów w języku angielskim, ale uczył się bardzo szybko. Dzięki kontaktom z Peterem Lorre'em, z którym wspólnie mieszkał, szybko wszedł do amerykańskiego świata filmu. W 1938 rozpoczął współpracę z Charlesem Brackettem, z którym stworzył filmy: Ninoczka (1939), Ball of Fire (1941), Five Graves to Cairo (1943), Stracony weekend (1945), Bulwar Zachodzącego Słońca (1950). Jego ulubioną gwiazdą filmową był Jack Lemmon. Przeszedł na emeryturę w 1981. Zmarł na zapalenie płuc w zachodnim Los Angeles. Został pochowany na cmentarzu Westwood Village Memorial Park Cemetery w Westwood (Los Angeles).

W 1988 otrzymał Nagrodę im. Irvinga G. Thalberga.

Był dwukrotnie żonaty: w latach 1936–1946 z Judith Coppicus-Iribe, od 1949 z piosenkarką i aktorką Audrey Young. Z pierwszego małżeństwa miał bliźniaki, urodzone w 1939, Victorię i Vincenta (zmarł po narodzinach).

Wybrana filmografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Billy'ego Wildera