Billy Wilder

Billy Wilder
Gloria Swanson i Billy Wilder (ok. 1950)
Prawdziwe imię i nazwisko	Samuel Wilder
Data i miejsce urodzenia	22 czerwca 1906 Sucha
Data i miejsce śmierci	27 marca 2002 Los Angeles
Zawód	reżyser, scenarzysta, producent filmowy
Lata aktywności	1929–1981
Nagrody Nagroda Akademii Filmowej 1988:Nagroda im Irvinga Thalberga Najlepszy film 1946: Stracony Weekend 1961:Garsoniera Najlepsza reżyseria 1946:Stracony weekend 1961:Garsoniera Najlepszy scenariusz oryginalny 1951:Bulwar Zachodzącego Słońca 1961:Garsoniera Najlepszy scenariusz adaptowany 1946:Stracony weekend Złoty Glob Najlepsza reżyseria 1946:Stracony weekend 1951:Bulwar Zachodzącego Słońca Najlepszy scenariusz 1955:Sabrina Nagroda BAFTA Najlepszy film 1961:Garsoniera Nagroda na MFF w Cannes Złota Palma 1946:Stracony weekend Nagroda na MFF w Berlinie 1993:Honorowy Złoty Niedźwiedź Nagroda na MFF w Wenecji 1972:Całokształt twórczości Nagroda Międzynarodowa 1951:As w potrzasku
Multimedia w Wikimedia Commons

Tablica poświęcona Billy'emu Wilderowi, znajdująca się w Berlinie (w Schöneberg), Victoria-Luise-Platz 11

Grób Billy'ego Wildera w Westwood

Billy Wilder, właśc. Samuel Wilder (ur. 22 czerwca 1906 w Suchej, zm. 27 marca 2002 w Los Angeles) – amerykański scenarzysta, reżyser, producent urodzony w rodzinie austriackich żydów, twórca m.in. Pół żartem, pół serio i Bulwaru Zachodzącego Słońca. Odznaczony Narodowym Medalem Sztuki.

Życiorys

Jego rodzice prowadzili restaurację dworcową w Suchej (ówcześnie Austro-Węgry). Wyjechał do Wiednia, skąd pochodziła jego rodzina (jako miejsce urodzenia podawał Wiedeń). Planował zostać prawnikiem, a został reporterem wiedeńskiej gazety. Wykorzystując swe doświadczenie, przeniósł się do Berlina, gdzie pracował dla największej w mieście gazety ilustrowanej.

Od 1929 pisał scenariusze do wielu niemieckich filmów. Używał wówczas nazwiska Billie Wilder. W 1933, po dojściu do władzy Adolfa Hitlera, wyemigrował do Paryża, a potem do Stanów Zjednoczonych. Gdy przybył do Hollywood, znał tylko kilka słów w języku angielskim, ale uczył się bardzo szybko. Dzięki kontaktom z Peterem Lorre'em, z którym wspólnie mieszkał, szybko wszedł do amerykańskiego świata filmu. W 1938 rozpoczął współpracę z Charlesem Brackettem, z którym stworzył filmy: Ninoczka (1939), Ball of Fire (1941), Five Graves to Cairo (1943), The Lost Weekend (1945), Sunset Blvd. (1950). Jego ulubioną gwiazdą filmową był Jack Lemmon. Przeszedł na emeryturę w 1981. Zmarł na zapalenie płuc w zachodnim Los Angeles. Został pochowany na cmentarzu Westwood Village Memorial Park Cemetery w Westwood (Los Angeles).

W 1988 otrzymał Nagrodę im. Irvinga G. Thalberga.

Był dwukrotnie żonaty: w latach 1936–1946 z Judith Coppicus-Iribe, od 1949 z piosenkarką i aktorką Audrey Young. Z pierwszego małżeństwa miał bliźniaki, urodzone w 1939, Victorię i Vincenta (zmarł po narodzinach).

Wybrana filmografia

• 1934: Mauvaise Graine (pierwszy film długometrażowy, kręcony we Francji)
• 1943: Pięć grobów na drodze do Kairu
• 1944: Podwójne ubezpieczenie
• 1945: Stracony weekend
• 1950: Bulwar Zachodzącego Słońca
• 1953: Stalag 17
• 1954: Sabrina
• 1955: Słomiany wdowiec
• 1957: Miłość po południu
• 1957: Świadek oskarżenia
• 1959: Pół żartem, pół serio
• 1960: Garsoniera
• 1963: Słodka Irma
• 1964: Pocałuj mnie, głuptasie
• 1966: Szczęście Harry'ego
• 1972: Avanti!
• 1974: Strona tytułowa
• 1981: Najlepszy kumpel

Linki zewnętrzne

• Billy Wilder w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Billy Wilder w bazie filmweb.pl
• Billy Wilder w bazie stopklatka.pl

• Billy Wilder w NNDB (ang.)