Bilobalid

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bilobalid
Bilobalid
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C15H18O8
Masa molowa 326,30 g/mol
Identyfikacja
Numer CAS 33570-04-6
PubChem 73581[1]
DrugBank DB01381[2]

Bilobalid - związek organiczny, terpen trilaktonowy, obecny w liściach miłorzębu dwuklapowego (Ginkgo biloba).

Bilobalid jest głównym składnikiem frakcji terpenoidowej w liściach miłorzębu, występuje także w mniejszych ilościach w korzeniach. Dokładny szlak biosyntezy tego związku z geranylo pirofosforanu (GGPP) i farnezylo pirofosforanu (FPP) nie został jeszcze poznany.

Terpeny trilaktonowe przykuwają uwagę nie tylko w związku z ich wykorzystywaniem w aromaterapii ale również dzięki ich unikalnej budowie chemicznej. Struktura bilobalidu została poznana w latach 60., lecz dopiero w latach 80. XX w. badania nabrały rozpędu w związku z odkryciem, że może on być antagonistą czynnika aktywującego płytki krwi (PAF).

Liście miłorzębu

Potencjalne zastosowania bilobalidu[edytuj | edytuj kod]

Bilobalid i neuroprotekcja[edytuj | edytuj kod]

Niedokrwienie mózgu[edytuj | edytuj kod]

Po przeprowadzeniu wstępnych badań nad wpływem bilobalidu na komórki nerwowe okazało się, że może on zapobiegać niedokrwieniu mózgu. Badania nad szczurzym modelem niedokrwienia pokazały, że traktowanie komórek nerwowych (in vitro) jak i samych szczurów (in vivo) bilobalidem (>5 mg/kg m.c.) redukuje objawy związane z niedokrwieniem.

Bilobalid jest również inhibitorem uwalniania choliny w hipokampie, co zapobiega hydrolizie fosfolipidów wywołanej niedokrwieniem. Efekt ten jest specyficzny tylko i wyłącznie dla bilobalidu i nie zaobserwowano go podczas badań z użyciem innych pochodnych terpenoidowych z miłorzębu.

Bilobalid wpływa również na aktywację fosfolipazy A2 i również w ten sposób zapobiega rozpadowi fosfolipidów w strukturach hipokampu.

Wpływ antyapoptotyczny[edytuj | edytuj kod]

Apoptoza komórek nerwowych jest ściśle powiązana z niedokrwieniem mózgu i wydaje się więc, że jej inhibicja może być nową strategia terapeutyczną w chorobach neurodegeneracyjnych m.in. chorobie Alzheimera i chorobie Parkinsona.

Bilobalid wykazuje własności antyapoptotyczne w komórkach nerwowych. Badania in vitro na kulturach neuronów i komórkach glejowych, w których apoptoza była indukowana, pokazały, że efekt ochronny bilobalidu jest znaczący i statystycznie istotny.

Choroba Alzheimera[edytuj | edytuj kod]

Podczas badań nad mysim modelem choroby Alzheimera wykazano, że podawanie bilobalidu zmniejsza objawy choroby, takie jak zaburzenia pamięci czy opóźnienia reakcji odruchowej. Nie wykazano jednakże różnic w ilości płytek beta-amyloidu co sugeruje, że związek ten zmniejsza raczej utlenianie białek niż wpływa na ilość beta-amyloidu.

Oddychanie komórkowe[edytuj | edytuj kod]

Mitochondria są głównym źródłem energii wykorzystywanej w metabolizmie komórkowym. Spadek dopływu tlenu w trakcie niedokrwienia (ischemia) wpływa na produkcję energii przez te organella komórkowe. Funkcje komórek i tkanek zaburzone przez niedokrwienie mogą być w pełni odtworzone tylko i wyłącznie wtedy, gdy czas niedokrwienia jest relatywnie krótki. W dłuższych okresach ischemia powoduje nieodwracalne zniszczenia komórek.

Mitochondria izolowane z niedokrwionej tkanki sercowej mają zredukowana zdolność oddechową, spowodowaną uszkodzeniami w obrębie kompleksu I i kompleksu III w łańcuchu oddechowym. Podobne zjawisko zaobserwowano w mitochondriach izolowanych z niedokrwionych komórek mózgu. Wykazano również zmniejszenie aktywności translokazy nukleotydów adeninowych, spadek płynności błon, jak i zwiększenie stężenia jonów wapnia Ca2+.

Prace eksperymentalne wykazały, że bilobalid może wywierać wpływ na tkankę mózgową jak i na tkankę mięśnia sercowego. Mechanizm jego działania nie został jeszcze poznany, lecz wykazano jego wpływ na wydolność oddechową (RCR – ang. respiratory control ratio – jest to stosunek pomiędzy konsumpcja tlenu w obecności ADP a konsumpcja po wytworzeniu ATP). Badania na komórkach izolowanych z wątroby pokazały, że bilobalid wpływa na wzrost współczynnika RCR w mitochondriach w sposób statystycznie istotny. Wpływ ten obserwowano zarówno wtedy gdy badano mitochondria pochodzące z komórek wątroby szczurów traktowanych bilobalidem, jak i podczas badań in vitro kultur komórek w pożywce zawierającej bilobalid.

Prawdopodobny mechanizm działania bilobalidu polega na zapobieganiu zmniejszania aktywności kompleksu I i kompleksu III. Bilobalid zwiększa również współczynnik RCR z komórek ischemicznych.

Bilobalid jako przeciwutleniacz i zmiatacz wolnych rodników[edytuj | edytuj kod]

Wolne rodniki, mocne utleniacze, są związkami zawierającymi niesparowane elektrony. Są one zdolne do niszczenia różnych komponentów komórek (lipidów, białek, DNA, cukrów) i są zaangażowane w procesie powstawania mutacji. Mutageneza powodowana przez wolne rodniki ma bardzo daleko idące inklinacje w rozwoju przewlekłych chorób takich jak nowotwory, nadciśnienie tętnicze, arterioskleroza, reumatyzm czy katarakta.

Bilobalid ma właściwości przeciwutleniające. Jest on zmiataczem wolnych rodników m.in. anionorodnika ponadtlenkowego (O2-) oraz rodnika hydroperyksolowego (HO2). Wykorzystując spektroskopię elektronowego rezonansu paramagnetycznego (EPR) wykazano, że bilobalid wydatnie zmniejsza sygnał pochodzący od rodnika O2- jak i od rodnika HO2. Analizy widm spektrofotometrycznych UV/VIS potwierdziły szybki zanik sygnału pochodzącego od rodnika O2- – po dodaniu bilobalidu.

Kolejne eksperymenty pokazały, że bilobalid wykazuje również właściwości przeciwutleniające zmiatając rodniki O2- generowane podczas ischemii. Przeciwutleniające właściwości bilobalidu mogą brać udział w ochronie przed peroksydacją lipidów, występującą w trakcie niedokrwienia oraz jak wykazały badania prowadzone na komórkach trzustki, przeciwdziałają reakcji zapalnej.

Inhibicja produkcji tlenku azotu (NO)[edytuj | edytuj kod]

Produkcja tlenku azotu jest regulowana przez syntazę tlenku azotu (NOS). W obecności koenzymów NOS przekształca L-argininę w tlenek azotu i cytrulinę. Tlenek azotu pełni bardzo ważną rolę podczas powstawania płytek miażdżycowych. Nadprodukcja NO może prowadzić do uszkodzenia ściany naczyń krwionośnych.

Bilobalid selektywnie obniża aktywację NOS w makrofagach, lecz nie obniża aktywności NOS w komórkach endothelium. Bilobalid obniża ekspresję genu NOS w makrofagach zmniejszając tym samym produkcję tlenku azotu, a co za tym idzie może być przydatnym terapeutykiem w leczeniu chorób układu krwionośnego.

Wpływ bilobalidu na MAO[edytuj | edytuj kod]

Bilobalid jest stosowany w leczeniu chorób ośrodkowego układu nerwowego. Poziom biogennych amin i jego regulacja jest ważnym czynnikiem dla sprawnego działania całego mózgu Wykazano, że bilobalid jest inhibitorem monoaminooksydazy -A jak i –B. Badania ukazały również przeciwstresowe i przeciwlękowe działanie bilobalidu.

Interakcje z cytochromem P450[edytuj | edytuj kod]

Enzymy z nadrodziny cytochromów P450 zostały znalezione w bakteriach, grzybach oraz w komórkach ssaczych. U ludzi pełnią one ważną rolę podczas metabolizmu leków i innych egzogennych substancji, jak i również podczas biosyntezy steroidów i prostaglandyn.

Przebadano bilobalid na różne polimorficzne formy cytochromu P450 pochodzące z trzustki. Okazało się, że frakcja terpenoidowa zawierająca bilobalid, zmniejsza aktywność tylko jednej formy enzymu (CYP2C9) nie wpływając na jego pozostałe rodzaje.

Wpływ na inne enzymy detoksyfikacyjne[edytuj | edytuj kod]

Zarówno bilobalid jak i inne trilaktony terpenoidowe zwiększają aktywność enzymów detoksyfikacyjnych takich jak transferaza S-glutationu (GST) oraz DT-diaforaza. Zwiększenie aktywności detoksyfikacyjnej odgrywa ważną rolę w metabolizmie ksenobiotyków włączając związki kancerogenne co zmniejsza ryzyko nowotworzenia.

Wpływ na rozluźnienie mięśniówki naczyń[edytuj | edytuj kod]

Kolejnym efektem wywieranym przez bilobalid na organizm jest zwiotczenie naczyń krwionośnych. Terpenoidy mają wpływ relaksacyjny zależny od stężenia. Bilobalid wywiera mniejszy wpływ od mieszaniny terpenoidów z liści miłorzębu co wskazuje na współdziałanie tych składników ekstraktu.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

Bilobalid jest związkiem o szerokim potencjalnym spektrum działania. Jego wykorzystanie w lecznictwie i fitoterapii przynosi korzystne efekty. Szczególnie ważne jest jego stosowanie w chorobach neurodegeneracyjnych i chorobach układu krążenia. Właściwości przeciwutleniające sprawiają, że bilobalid jest świetnym profilaktykiem, lecz niekoniecznie lekarstwem mogącym wyleczyć już postępującą chorobę. Wielką zaletą bilobalidu jest brak efektów ubocznych jego stosowania.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. S. Brailowsky et al. Restorative Neurology and Neuroscience 8 (1995) 163–167
  2. D.J. Carrier et al. Phytochemystry Vol. 48 No. 1 (1998) 89–92
  3. T.A. van Beek J. Chromatogr. A 967 (2002) 21–55
  4. Z. Subhan et al. J Clin Pharmacol Res 1984; 4; 89–93
  5. F.V. Defeudis Pharmacol Res Vol. 46 No. 6 2002 565–568
  6. R.W. Stackman et al. Experimental Neurology 184 (2003) 510–520
  7. B. Ahlemeyer et al. Europ J Phamacol 367 (1999) 423–430
  8. N. Bouaziz et al. Europ J Pharmacol 441 (2002), 34–45
  9. S. Pietri et al. J Mol Cell Cardiol 733–742 (1997)
  10. M. Ellain-Wojtaszek et al. Fitoterapia 74 (2003) 1–6
  11. C. Gaudineau et al. Bioch Bioph Res Comm 318 (2004) 1072–1078
  12. S. Nishida et al. Clin Chim Acta 319 (2004) 129–133
  13. K. Sasaki et al. Life Sciences 70 (2002) 1657–1667

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.