Bimber

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Destylacja bimbru w warunkach domowych
Aparatura do pędzenia bimbru na dużą skalę

Bimber, bliskoznaczne: gorzała, samogon, krzakówka, deptana, 1410 (od określonych proporcji składników), księżycówka (pędzony nocą przy świetle księżyca), ściemniacz (zwłaszcza alkohol metylowy, którego spożywanie grozi utratą wzroku), KPN (Koniak Pędzony Nocą), prymucha (na Kresach), noska (w górach), łza sołtysa, sołtysówka[1]alkohol produkowany w warunkach amatorskich, z wykorzystaniem prostego sprzętu. Otrzymywany przez destylację okresową (w odróżnieniu od destylacji ciągłej w gorzelniach przemysłowych) z zacieru z fermentacji alkoholowej. Pogląd, że bimber można uzyskać poprzez wymrażanie nie jest nieprawdziwy[2]. Zależnie od surowców i sposobu oczyszczania bimber różni się zapachem i smakiem. Najczęściej otrzymywany z najtańszych produktów (zboże, ziemniaki, cukierki, cukier, melasa) bez dodatkowej rektyfikacji, jest bezbarwny i ma ostry, nieprzyjemny zapach, ale oczyszczony, najczęściej węglem aktywnym, występujący w mieszankach (np.: w ajerkoniaku) daje wrażenie smaku zwykłego spirytusu. Często uszlachetniany jest dodatkiem soków owocowych lub leżakowaniem.

Bezpieczeństwo[edytuj | edytuj kod]

Bimber zawiera głównie alkohol etylowy, który to, jeśli nieodpowiedzialnie spożywany, może być groźny dla zdrowia i życia. Głównym źródłem szkodliwych substancji jest przypadkowe lub celowe zanieczyszczenie produktu. W wyniku użycia do destylacji instalacji z elementów nieprzeznaczonych do tego celu, destylat może zawierać metale ciężkie (np. cynk, miedź, ołów, cynę) wypłukiwane z aparatury. Wbrew temu, co się powszechnie uważa, podczas fermentacji cukru nie wytwarza się metanol. Bywa on za to dodawany przez niektórych producentów dla zwiększenia mocy trunku[3]. Niektóre z zanieczyszczeń bimbru, zwłaszcza lżejsze alkohole i ketony, zawarte także w szlachetniejszych alkoholach produkowanych tradycyjnymi metodami (koniak, whisky, grappa), mogą wpływać pozytywnie na jego smak. Dotyczy to zwłaszcza bimbru pędzonego z owoców i zboża.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W okresie obu wojen światowych i stanu wojennego był częstym środkiem płatniczym. Produkowany jest nadal ze względów tradycyjnych i ekonomicznych – jest znacznie tańszy od wódki i alkoholi bazarowych.

Pędzenie bimbru było na ziemiach polskich zakazane i zwalczane co najmniej od połowy XIX wieku. W II Rzeczypospolitej wprowadzono monopol państwa na produkcję spirytualiów – początkowo w wybranych województwach, a następnie na terenie całego kraju[4]. Produkcja bimbru była surowo karana zarówno w II RP, jak i w okresie PRL.[5]

Aspekty prawne[edytuj | edytuj kod]

W Polsce, zgodnie z ustawą o wyrobie alkoholu etylowego, produkcja napojów alkoholowych na sprzedaż jest objęta podatkiem akcyzowym i dozwolona jedynie po uzyskaniu zezwolenia wydawanego przez Ministerstwo Gospodarki.

Kwestia legalności produkcji bimbru na własny użytek była dość długo kwestią prawnie dyskusyjną. M.in. 15 maja 2004 w gazecie „Rzeczpospolita” ukazał się artykuł W. Wróbla „Legalny bimber”, w którym autor sugerował, że w świetle wówczas obowiązującej ustawy o wyrobie alkoholu etylowego tego rodzaju działalność jest legalna[6]. Jednak w uchwale z dnia 30 listopada 2004 Izba Karna Sądu Najwyższego orzekła co następuje:

„Znamiona przestępstwa z art. 12a ust.1 ustawy z dnia 2 marca 2001 roku o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 353) wypełnia również wyrabianie alkoholu etylowego na własny użytek.”[7]

- co praktycznie znaczy, że produkcja bimbru na własny użytek jest czynem prawnie zabronionym i podlega karze do 1 roku pozbawienia wolności (2 lata w przypadku produkcji znacznych ilości).

22 grudnia 2006 weszła w życie ustawa z dnia 18 października 2006 o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1539), która wprowadza przepisy zgodne z obowiązującymi w Unii Europejskiej. W nowej ustawie znalazł się jednak artykuł 1 ust. 2 mówiący, że nie stosuje się jej wobec napojów wytworzonych domowym sposobem i nieprzeznaczonych do obrotu, a w ust. 3 – że napoje, o których mowa w ust. 2 nie mogą być wytwarzane bezpośrednio w wyniku destylacji po fermentacji alkoholowej. Artykuł 44 tej samej ustawy mówi natomiast, iż wyrabianie napojów spirytusowych bez odpowiedniego wpisu do rejestru jest zakazane i podlega karze (tak jak do tej pory – do 1 roku pozbawienia wolności), a wyrabianie ich w znacznych ilościach – karze odpowiednio surowszej (do 2 lat), przy czym sprzęt służący do wyrobu tych napojów podlegać może z wyroku sądu konfiskacie niezależnie od tego, czyją jest własnością.

Scale of justice gold.png Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć prawnych w Wikipedii.

Przypisy

  1. Poradnik językowy: wyd. 1-5; Rocznik warszawski t. 12; Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny t. 10.
  2. Techniką wymrażania cydru był natomiast produkowany w Kanadzie przez osadników francuskich mocny napój alkoholowy.
  3. Building a World Class Home Distillation Apparatus – Distillation: Some Basic Considerations.
  4. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 26 marca 1927 r. o monopolu spirytusowym (Dz. U. z 1927 nr 32, poz. 289) Dz. U. z 1927 r. Nr 32, poz. 289 oraz Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 11 lipca 1932 r. o monopolu spirytusowym.
  5. Kolejne akty przewidujące kary za produkcję bimbru: Ustawa karna skarbowa z dnia 2 sierpnia 1926 r., Ustawa z dnia 18 marca 1932 r. karna skarbowa (art. 77), Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 3 listopada 1936 r. Prawo karne skarbowe (art. 66), Dekret PKWN z dnia 12 grudnia 1944 r. o zwalczaniu potajemnego gorzelnictwa (Dz. U. z 1944 r. Nr 15, poz. 85), Dekret z dnia 11 kwietnia 1947 r. Prawo karne skarbowe, Dekret z dnia 24 czerwca 1953 r. o wyrobie i przerobie spirytusu (Dz. U. z 1953 r. Nr 34, poz. 143), Ustawa z dnia 22 kwietnia 1959 r. o zwalczaniu niedozwolonego wyrobu spirytusu (Dz. U. z 1959 r. Nr 27, poz. 169), Ustawa karna skarbowa z dnia 13 kwietnia 1960 r. Ustawa karna skarbowa z dnia 26 października 1971 r.
  6. Apetycik.pl – pyszne strony życia.
  7. http://www.sn.pl/orzecznictwo/uzasadnienia/ik/I-KZP-0023_04.pdf

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło bimber w Wikisłowniku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]