Bisfosfoniany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Bisfosfonianyfosforoorganiczne związki chemiczne z grupy fosfonianów, charakteryzujące się występowaniem układu PC−P. Są czynnikami chelatującymi, podobnymi w działaniu do NTA lub EDTA. Są wykorzystywane jako leki hamujące resorpcję kości. Są stosowane w terapii osteoporozy, choroby Pageta, przerzutów nowotworowych do kości, szpiczaka mnogiego i in.

Zostały otrzymane po raz pierwszy[1] przez rosyjskiego chemika Nikołaja Menszutkina w roku 1865[2]. W roku 1897 Hans von Baeyer i K.A. Hofmann[3] otrzymali kwas etydronowy, który był pierwszym bisfosfonianem użytym jako lek dla ludzi[1].

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Bisfosfoniany są analogami pirofosforanu, mającymi w swojej strukturze dwie grupy fosfonianowe związane z centralnym atomem węgla. Wykazują duże powinowactwo do wapnia dlatego odkładają się w kościach. Hamują kalcyfikację oraz resorpcję kości zależną od osteoklastów. Nie hamują działania osteoblastów, a prawdopodobnie nawet je pobudzają[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Działania niepożądane[edytuj | edytuj kod]

Głównie są to zaburzenia za strony przewodu pokarmowego (zgaga, objawy zapalenia przełyku)[potrzebne źródło]. Mogą powodować martwicę szczęki[5].

Interakcje[edytuj | edytuj kod]

Leki z tej grupy reagują z jonami wapnia tworząc nierozpuszczalne i nieaktywne kompleksy. Z uwagi na to nie należy ich przyjmować razem z preparatami zawierającymi wapń (np. środkami zobojętniającymi kwas żołądkowy) oraz pożywieniem bogatym w ten składnik, np. z mlekiem, przetworami mlecznymi, orzechami, rybami. Powinno się zachować co najmniej dwugodzinny odstęp pomiędzy zażyciem leku, a spożyciem któregoś z tych produktów.

Leki[edytuj | edytuj kod]

Leki bisfosfonianowe wpływające na mineralizację kości (klasyfikacja ATC M 05):

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Russell, R. Graham G.. Bisphosphonates: The first 40 years. „Bone”. 49 (1), s. 2-19, 2011. doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.bone.2011.04.022. 
  2. Menschutkin, N.. Ueber die Einwirkung des Chloracetyls auf phosphorige Säure. „Justus Liebigs Annalen der Chemie”. 133 (3), s. 317-320, 1865. doi:10.1002/jlac.18651330307. 
  3. von Baeyer, Hans, Hofmann, K. A.. Acetodiphosphorige Säure. „Berichte der deutschen chemischen Gesellschaft”. 30 (2), s. 1973-1978, 1897. doi:10.1002/cber.189703002157. 
  4. Bisfosfoniany - przełom w leczeniu osteoporozy
  5. Farmacja praktyczna. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2007, s. 406. ISBN 978-83-200-3400-4.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.