Biskupice Radłowskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biskupice Radłowskie
Biskupice Radłowskie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat tarnowski
Gmina Radłów
Liczba ludności (2012) 1075[1]
Kod pocztowy 33-130
Tablice rejestracyjne KTA
SIMC 0827828
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Biskupice Radłowskie
Biskupice Radłowskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biskupice Radłowskie
Biskupice Radłowskie
Ziemia 50°07′21″N 20°51′37″E/50,122500 20,860278Na mapach: 50°07′21″N 20°51′37″E/50,122500 20,860278
Kapliczka przy kościele
Pomnik Bohaterów Września 1939 r.

Biskupice Radłowskiewieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Radłów w zakolu Dunajca. Obszar wsi Biskupice Radłowskie obejmuje także przysiółki Wólka i Zawodzie oraz Chruścisko, Ścieżki, Kujaczów, Zaogrodzie, Niedrożne. Leży na styku dróg wojewódzkich:

Wieś jest położona około 6 km od Radłowa, 15 km od Tarnowa i 67 km od Krakowa.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki i rozwój wsi[edytuj | edytuj kod]

Wieś Biskupice Radłowskie, należąca obecnie do diecezji tarnowskiej, figuruje w spisie biskupstwa krakowskiego już w XIII w. Wspomina o tym kronikarz Jan Długosz – oraz zapiski parafialne w Radłowie.

Biskupice były wsią kościelną, z której synowie chłopscy trafiali do szkół parafialnych i katedralnych. Długosz wspominał o Biskupicach przy Radłowie, podkreślając że jest to wieś „dobrze prosperująca, licząca 17 łanów, 3 karczmy, najlepszy dwór biskupi w kluczu radłowskim”. Kilku chłopów z Biskupic walczyło w Bitwie pod Grunwaldem (Długosz). Najstarsze nazwiska mieszkańców Biskupic to wywodzące się od profesji właściciela: Tracz, Kluza, Mierzwa, Lira, Pęcak, Mączka, Cholewa. Nieco później pojawiły się nazwiska szlacheckie: Radłowski, Marcinkowski, Szumlański. Jeszcze później nazwiska cudzoziemskie: Kosman, Wenc, Sznicl, Zacharka oraz nazwiska żydowskie.

Od XIX wieku do współczesności[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość doświadczyła licznych klęsk związanych z najazdem szwedzkim, przemarszem wojsk kwarcianych idących na Kraków, wojsk Rakoczego, a także działań wojennych związanych rozbiorami Polski oraz I i II wojny światowej.

W 1882 roku w Biskupicach Radłowskich, staraniem Rady Gminy, powstała Szkoła Podstawowa.

W okresie międzywojennym we wsi działały liczne organizacje społeczne, polityczne i gospodarcze: Koło SL, Koło Młodzieży Wici, Koło Rolnicze, Straż Pożarna, Kasa Stefczyka, Filia Mleczarni oraz sklep spożywczy. Obok murowanej szkoły wybudowana została remiza strażacka.

8 września 1939 roku, podczas Bitwy o Biskupice Radłowskie, wieś została w 80% spalona. Zniszczony został również most na Dunajcu. Dla upamiętnienia żołnierzy poległych w tej bitwie został wybudowany pomnik.

Podczas II wojny światowej we wsi działały tajne organizacje Ruchu Ludowego oraz Batalionów Chłopskich.

W uznaniu zasług wieś została odznaczona w 1983 roku Krzyżem Walecznych.

16 czerwca 1991 wieś obchodziła 600-lecie istnienia.

Plan zabudowy[edytuj | edytuj kod]

Plan zabudowy Biskupic Radłowskich przypomina miasteczko z głównym placem – Rynkiem oraz siecią krzyżujących się ulic. Obecnie w rynku znajdują się: filia Gminnej Biblioteki Publicznej, przychodnia zdrowia, remiza Ochotniczej Straży Pożarnej, zabytkowa figura Św. Jana, oraz kościół pod wezwaniem NMP Częstochowskiej. Obok kościoła znajduje się zabytkowa kapliczka z 1876 roku. Opodal wsi, na przeciwległym brzegu Dunajca, działa odkrywkowa kopalnia kruszywa.

Nazwy ulic Biskupic Radłowkich: Batalionów Chłopskich, Bohaterów Września, Jasna, Kościelna, Krótka, Nowa, Polna, Sportowa, Stanisława Mierzwy, Szkolna, Wincentego Witosa, Wólka, Zagumnie, Zawodzie.

Ważne obiekty i zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Słup graniczny z 1450 roku zbudowany przez Zbigniewa Oleśnickiego (jest to najstarszy i najlepiej zachowany tego rodzaju zabytek w Polsce),
  • Kaplica przy kościele z figurką Matki Boskiej z 1876 roku
  • Trzy cmentarze wojskowe z lat 1914–1916 (pochowani żołnierze austro-węgierscy, rosyjscy i niemieccy) – nr 257, nr 258,
  • Pomnik ku czci żołnierzy 3 i 4 Pułku Strzelców Podhalańskich oraz 20 PP, 21 Dywizji Armii „Kraków”, poległych 7 i 8 września 1939 r. w obronie przeprawy na rzece Dunajec (wzniesiony w 1969 roku).
  • Kościół parafialny NMP Częstochowskiej (ziemię pod budowę kościoła przekazały siostry Kuklewicz, 2 października 1983 ks. biskup Jerzy Ablewicz położył kamień węgielny pod budowę; poświęcenie odbyło się 30 czerwca 1991 przez ks. biskupa ordynariusza Józefa Życińskiego),
  • Biblioteka publiczna (wyróżniona w 1984 Dyplomem dyr. Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Tarnowie),
  • Zespół Szkolno-Przedszkolny im. St. Mierzwy
  • Remiza strażacka
  • Boisko sportowe

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Pomniki Pamięci Narodowej z dni walk i męczeństwa na terenie województwa tarnowskiego; Oprac.: R. Hycnar, A. Pietrzykowa, F. Turzański, St. Wróbel, K. Głomb; wydawcy: ZBoWiD Zarząd wojewódzki w Tarnowie, Tarnów 1984

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]