Biskupiec (powiat nowomiejski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Biskupiec
Biskupiec
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat nowomiejski
Gmina Biskupiec
Liczba ludności (2008) 1927
Strefa numeracyjna (+48) 56
Kod pocztowy 13-340
Tablice rejestracyjne NNM
SIMC 0840013
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Biskupiec
Biskupiec
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Biskupiec
Biskupiec
Ziemia 53°30′02″N 19°21′02″E/53,500556 19,350556Na mapach: 53°30′02″N 19°21′02″E/53,500556 19,350556
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Biskupiec (niem. Bischofswerder) – wieś gminna (1331-1946[1] miasto) w Polsce, położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie nowomiejskim, przy drodze wojewódzkiej nr 538. Siedziba gminy Biskupiec.

Odrestaurowana XIX-wieczna kamienica przy ulicy Grudziądzkiej w 1974 i obecnie - tak niegdyś wyglądała tutejsza zabudowa.

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa toruńskiego.

Wskazówka - w potocznym użyciu również nazwa Biskupiec Pomorski (pochodząca od znajdującej się w odległości 3,5 km od Biskupca stacji kolejowej w Bielicach - Biskupiec Pomorski na linii Toruń-Iława).

Inne miejscowości o nazwie Biskupiec: Biskupiec, Biskupiec-Kolonia Druga, Biskupice

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość została założona w 1325 r. na terenie państwa krzyżackiego przez biskupa pomezańskiego Rudolfa jako Bischofswerder (w pol. tłumaczeniu "ostrów biskupi") i w 1331 r. podniesiona do rangi miasta. Zasiedlona głównie niemieckimi osadnikami, lokacja otrzymała własny kościół i mury obronne. W 1540 r. oficjalnie wprowadzono w mieście reformację, choć jeszcze w 1625 jego ludność była uznawana za w połowie katolicką.

W 1871 r. Biskupiec otrzymał własną stację kolejową na wybudowanej w odległości 2,5 km od miasta strategicznej linii kolejowej Toruń-Wystruć.

Traktat Wersalski wytyczył granicę polsko-niemiecką na rzece Osie, w bezpośrednim sąsiedztwie miasta. Bischofswerder stał niemieckim miastem granicznym, zaś jego stacja kolejowa znalazła się już na terytorium polskim. Samo miasto zostało wyznaczone również jako terytorium plebiscytowe. W ramach przeprowadzonego 11 lipca 1920 r. plebiscytu narodowościowego w Prusach Wschodnich, jedynie 15% z 1509 oddanych w mieście głosów opowiedziało się za przyłączeniem do Polski i Biskupiec pozostał w granicach Niemiec. Odcięte od stacji kolejowej miasto otrzymało w 1925 r. nowe połączenie z Kisielicami.

W 1945 r. Biskupiec doznał ciężkich zniszczeń (60%) podczas zajmowania przez wojska radzieckie. Miasto zostało przekazane Polsce, jego ludność wysiedlona do Niemiec i zastąpiona polskimi przesiedleńcami.

Zrujnowany Biskupiec 1 sierpnia 1946 został pozbawiony przez polską administrację praw miejskich[2], zaś jego centrum pozostało nie odbudowane. W 1969 r. zamknięto, zaś w 1974 r. ostatecznie rozebrano połączenie kolejowe z Kisielicami.

W 2006 roku niepomyślnie zakończyła się próba odzyskania praw miejskich (mała liczba ludności; małe poparcie mieszkańców; mała liczba instytucji pełniących funkcje ponadlokalne o charakterze miastotwórczym; znaczne rozproszenie zabudowy miejscowości; brak jednoznacznie wykształconego centrum)[3].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • kościół katolicki z l. 1331-1340, przebudowany w XVI, XVIII i XIX w.; w l. 1527-1945 ewangelicki; po 1945 r. opuszczony i zdewastowany; w 1989 r. wrócił do Kościoła katolickiego
  • kościół katolicki św Jana Nepomucena z l. 1892-1894, neogotycki
  • pozostałości murów obronnych
  • ratusz – siedziba Urzędu Gminy z 1927 roku
  • zespół szkolny: szkoła podstawowa z 1902 roku, internat z 1902 roku, liceum z 1938 roku
  • mapa okolic Biskupca Bischofswerder (sektion 2482) (1944, skala 1:25 000)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77
  2. Olsztyński Dziennik Wojewódzki z 1946 r. Nr 5, poz. 77
  3. Uzasadnienie