Biskupizna
Biskupizna – mikroregion folklorystyczny, obejmujący trzynaście miejscowości powiatu gostyńskiego ze stolicą w Krobi. Tereny te należały dawniej do biskupów poznańskich, temu też region zawdzięcza swą nazwę. Mieszkańcami tego regionu są Biskupianki i Biskupianie, posiadający własną kulturę, język, obrzędy, stroje, muzykę, taniec.
Spis treści |
[edytuj] Geografia
Biskupizna obejmuje trzynaście miejscowości na terenie powiatu gostyńskiego: Bukownicę, Chumiętki, Domachowo, Grabianowo, Posadowo, Potarzycę, Rębowo, Sikorzyn, Starą Krobię, Sułkowice, Wymysłowo, Żychlewo ze stolicą w Krobi.
[edytuj] Historia
Tereny Biskupizny należały dawniej do biskupów poznańskich, a każdy nominalny biskup, był jednocześnie proboszczem Krobi. Stąd też wywodzi się nazwa regionu - Biskupizna, oraz jego mieszkańców - Biskupianek i Biskupian. Tę tradycję zniósł dopiero w 1927 kardynał August Hlond. Biskupianie od zawsze czuli w sobie odrębność w stosunku do mieszkańców okolicznych ziem. Powodowane to było lepszą sytuacją gospodarczą, którą zawdzięczali mniejszymi obciążeniami feudalnymi, większymi gospodarstwami oraz korzystniejszemu uwłaszczeniu. Jednocześnie kształtowała się kultura Biskupian - język, obrzędy, stroje, muzyka i taniec. Do dziś wielu mieszkańców regionu jest silnie przywiązanych do tradycji.
[edytuj] Współczesność
Obecnie ludność Biskupizny odchodzi od dawnych zwyczajów. Osoby ubrane w stroje biskupiańskie można zobaczyć już jedynie podczas większych świąt i okolicznościowych imprez. Mimo to, na terenie Biskupizny działa kilka zespołów folklorystycznych, które podtrzymują dawne tradycje. Są to między innymi:
- Biskupiański Zespół Folklorystyczny z Domachowa i Okolic,
- Młodzieżowy Zespół Folklorystyczny "Młodzi Biskupianie" ze Starej Krobi,
- Dziecięcy Zespół Biskupiański w Przedszkolu Samorządowym w Krobi,
- Dziecięcy Zespół Biskupiański Zespołu Szkoły Podstawowej i Gimnazjum w Krobi.
Edukację regionalną prowadzi się już w przedszkolach, dzięki temu młodzież poznaje kulturę swoich przodków. W Muzeum w Gostyniu i w Muzeum im. Edmunda Bojanowskiego w Grabonogu można oglądać wystawy poświęcone Biskupiźnie.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
- Jan z Domachowa Bzdęga, Zwyczaje weselne na Biskupiźnie. W gwarze ludowej spisane przez rodowitego biskupianina spod Krobi. Wielkopolanin, 1933 nr 2.
- Jan z Domachowa Bzdęga, Pożyteczne wydawnictwo – pocztówki biskupiańskie [wg rys.Wacława Boratyńskiego], Gazeta Narodowa, Herne [Westfalia] 1935.
- Jan z Domachowa Bzdęga, Biskupianie. Ilustracje wykonał art. mal. W. Boratyński, nuty spisał J. Baranowski. Kościan, 1936.
- Jan z Domachowa Bzdęga, W Domachowie ukończono żniwa, jest więc wesoła biskupiańska zabawa “winiec”. Orędownik 1936 nr 201.
- Jan z Domachowa Bzdęga, Biskupianie, przedruk wyd. z 1936 roku ze wstępem i komentarzem Jadwigi Sobieskiej. Warszawa, 1992.
- Jan Bzdęga, [red.] Aleksandra Bogucka, Wesele biskupiańskie. Gostyń, Gostyńskie Tow. Kulturalne,1992.
- Biskupizna. Zestawienie bibliograficzne. Opracow.: Stefan Jankowiak. Krobia 1993.
- Przyjaciel Ludu. Zeszyt III/IV/LI-LII/. Leszno 1994. Numer sposorowany przez Jana z Domachowa Bzdęgę i Kółko Rolnicze w Krobi.
- Jan z Domachowa Bzdęga, Stefan Jankowiak, Profesor Zimińska-Sygietyńska a Biskupizna. Gazeta Gostyńska, 1997 nr 3.
- Od wiwata do wiwata. Jubileusz 90. urodzin Jana z Domachowa Bzdęgi. Wstęp: R. Furmańczak, wiceprezes Gostyńskiego Tow. Kulturalnego. Gostyń, 1997.
- Robert Czub, Jan z Domachowa Bzdęga nie żyje. Gazeta Gostyńska, 1998 nr 13.
- Jubileusz Biskupian. Nowa Gazeta Gostyńska, 2008 nr 2.
