Bitcoin

Bitcoin
Kod ISO 4217	brak; BTC używane potocznie
Państwo	Niezależna od kraju, ponadnarodowa
Poziom inflacji	Szacunkowo ustalony z góry
Bank centralny	Brak
Mennica	Brak, zdecentralizowana, rozproszona

Bitcoin – waluta cyfrowa, pierwotnie zaprojektowana w 2009 przez osobę o pseudonimie Satoshi Nakamoto. Nazwa odnosi się także do używającego jej otwartoźródłowego oprogramowania oraz sieci peer-to-peer, którą formuje. „Bitmonety” mogą zostać zapisane na komputerze osobistym w formie pliku portfela lub przetrzymywane w prowadzonym przez osoby trzecie zewnętrznym serwisie zajmującym się przechowywaniem takich portfeli. W każdym z tych przypadków bitcoiny mogą zostać przesłane do innej osoby przez Internet do dowolnego posiadacza adresu Bitcoin.

Odmiennie niż w przypadku większości walut, Bitcoin nie opiera się na zaufaniu względem emitenta centralnego. Bitcoin używa zdecentralizowanej bazy danych, rozprowadzonej pomiędzy węzłami sieci peer-to-peer do przechowywania transakcji, oraz kryptografii w celu zapewnienia podstawowych funkcji bezpieczeństwa, takich jak upewnienie się, że bitcoiny mogą być wydane tylko raz przez osobę, która je posiada w danym momencie.

Topologia peer-to-peer sieci Bitcoin oraz brak administracji centralnej czynią manipulację wartości bitmonet poprzez produkcję większej ich ilości niewykonalną dla jakiejkolwiek rządowej czy innej organizacji lub jednostki, nadal możliwa jest jednak bańka spekulacyjna. Budowa Bitcoina pozwala na anonimowe posiadanie własności oraz jej transfery.

Bitcoin jest jedną z pierwszych implementacji konceptu zwanego kryptowalutą, pierwszy raz opisanego w 1998 przez Wei Dai na liście mailingowej cypherpunków.

Podstawowe informacje

Bitcoin opiera się na transferze kwot między publicznymi rachunkami, przy użyciu kryptografii klucza publicznego. Wszystkie transakcje są publiczne i przechowywane w rozproszonej bazie danych. W celu zapobiegnięcia podwójnemu wydawaniu, sieć implementuje rodzaj rozproszonego serwera czasowego, używając koncepcji łańcuchowych matematycznych dowodów wykonanych działań (tzw. „Proof of Work”, w skrócie „PoW”). Dlatego też cała historia transakcji musi być przechowywana w bazie, a w celu ograniczenia rozmiaru magazynu używane jest drzewo funkcji skrótu.

Specyfikacja techniczna

Bitcoin jest implementacją konceptu b-money autorstwa Wei Dai oraz Bitgold autorstwa Nicka Szabo, opartą na sieci P2P. Zasady funkcjonowania systemu są opisane w specyfikacji technicznej stworzonej w 2008 przez Satoshiego Nakamoto.

Adresy

Każda osoba uczestnicząca w sieci bitcoin ma portfel zawierający dowolną liczbę par kluczy kryptograficznych. Klucze publiczne, zwane też adresami bitcoin, działają jako miejsce źródłowe oraz miejsce docelowe dla wszystkich płatności. Odpowiadające im prywatne klucze autoryzują płatności tylko dla posiadającego je użytkownika. Adresy nie zawierają żadnej informacji na temat ich właściciela i są zazwyczaj anonimowe.

Adresy, w łatwej do odczytania przez człowieka formie, są ciągami tekstowymi, składającymi się z liczb i liter o długości około 34 znaków w formie zbliżonej do 1rYK1YzEGa59pI314159KUF2Za4jAYYTd. Rozpoczynają się zawsze od liczby 1 lub 3 zawierają wielkie i małe litery oraz cyfry alfabetu łacińskiego z wykluczeniem cyfry 0, wielkiej litery O, wielkiej litery I i małej litery l. Użytkownicy Bitcoina mogą posiadać wiele adresów, a właściwie mogą generować nowe adresy bez żadnych ograniczeń, jako że generowanie nowego adresu jest relatywnie natychmiastowe, równe wygenerowaniu nowej pary kluczy prywatnego/publicznego oraz nie wymaga kontaktu z resztą sieci. Jest także wykorzystywany do jednoznacznej identyfikacji zapłaty za towar poprzez tworzenie unikalnego adresu Bitcoin dla każdej transakcji, ponieważ obecnie sieć nie dopuszcza tytułu przelewu znanego z tradycyjnych form przekazu. Tworzenie jednorazowych adresów wykorzystywanych do pojedynczego celu może też pomóc w zachowaniu anonimowości użytkownika.

Transakcje

Bitmonety zawierają klucz publiczny (adres) aktualnego posiadacza. Kiedy użytkownik A przetransferuje jakąś ilość do użytkownika B, A rezygnuje z ich posiadania dodając klucz publiczny (adres) B do tych monet oraz podpisując je własnym kluczem prywatnym. Następnie ogłasza wykonaną przez siebie transakcję w komunikacie wysłanym do sieci peer-to-peer. Reszta sieci sprawdza poprawność zastosowanych w transakcji podpisów cyfrowych oraz ilości monet przed jej zaakceptowaniem.

Łańcuch bloków

Główny łańcuch (czarny) składa się z najdłuższej serii bloków poczynając od bloku genezy (zielonego) na aktualnym bloku kończąc. Osierocone bloki (szare) istnieją poza głównym łańcuchem.

Dowolna transakcja rozesłana do innych węzłów nie staje się natychmiastowo „oficjalna”, zanim nie zostanie dodana do i potwierdzona na wspólnie utrzymywanej, oznakowanej znacznikami czasu liście wszystkich znanych transakcji, tj. łańcucha bloków. Potwierdzenie to jest oparte na systemie matematycznych dowodów wykonanych działań, zwanym inaczej „proof of work”, w celu zapobiegnięcia podwójnemu wydawaniu oraz fałszerstwu.

Bardziej szczegółowo, każdy generujący węzeł (emitent) zbiera wszystkie niepotwierdzone transakcje, które zna w kandydacie na blok – pliku zawierającym między innymi kryptograficzne hashe poprzedniego poprawnego bloku znanego temu węzłowi. Następnie próbuje obliczyć kryptograficzny hash tego bloku z określonymi cechami, co wymaga z góry przewidywalnej liczby prób i błędów. Kiedy znajdzie rozwiązanie, ogłasza je reszcie sieci. Węzły otrzymujące nowo rozwiązany blok, sprawdzają jego poprawność przed zaakceptowaniem i dodaniem do łańcucha.

Ostatecznie łańcuch bloków zawiera kryptograficzną historię zmian posiadania wszystkich monet, poczynając od adresu ich emitenta, aż po adres aktualnego posiadacza. Dlatego właśnie jeżeli użytkownik spróbuje ponownie wykorzystać wydane wcześniej monety, sieć odrzuci próbę wykonania takiej transakcji.

Generowanie bitmonet

Sieć Bitcoin tworzy i dystrybuuje porcje nowych bitmonet szacunkowo 6 razy na godzinę w losowych odstępach czasu do jednego z użytkowników. Potencjalnie każdy użytkownik może otrzymać partię dzięki użytkowaniu aplikacji lub ekwiwalentnego oprogramowania dostosowanego do posiadanego przez użytkownika wyposażenia. Generowanie bitmonet jest często nazywane „wydobywaniem”, poprzez analogię do wydobywania złota. Prawdopodobieństwo tego, iż dany użytkownik otrzyma partię monet, zależy od stosunku ilości mocy obliczeniowej wniesionej do sieci za jego pośrednictwem do sumy mocy obliczeniowej wniesionej przez wszystkie węzły. Liczba bitmonet stworzona w partii nigdy nie jest większa niż 25 BTC (dane na luty 2013), a nagrody są zaprogramowane na zmniejszanie się w czasie aż do zera, tak aby nie więcej niż 21 milionów monet mogło kiedykolwiek zaistnieć. W miarę, jak wypłaty będą się zmniejszać, oczekuje się, iż zbieranie opłat transakcyjnych będzie motywacją dla użytkowników do uruchamiania węzłów generujących.

Wszystkie generujące węzły sieci współzawodniczą w celu bycia pierwszymi w znalezieniu rozwiązania problemu kryptograficznego dla przetwarzanego bloku kandydującego, co wymaga stosowania powtarzających się prób i błędów. Kiedy węzeł znajdzie takie rozwiązanie, ogłasza je reszcie sieci oraz deklaruje się posiadaczem nowej partii bitmonet. Węzły otrzymujące nowo rozwiązany blok sprawdzają jego poprawność przed zaakceptowaniem i dodaniem do łańcucha. Węzły mogą używać CPU, GPU a nawet FPGA. Użytkownicy mogą także generować bitmonety grupowo.

Tak więc każdy blok jest generowany co 10 minut, każdy węzeł osobno co 2016 bloków (co w praktyce zajmuje średnio 2 tygodnie) rekalkuluje stopień trudności problemu, który próbuje rozwiązać, używając do tego średniej kroczącej, celującej w średnią liczbę bloków na godzinę. Jeżeli bloki są generowane zbyt szybko lub zbyt wolno, co zależy od zwiększającej lub zmniejszającej się mocy obliczeniowej całej sieci, stopień trudności odpowiednio wzrasta lub maleje.

Opłaty transakcyjne

Ponieważ węzły nie mają obowiązku zawierać transakcji w blokach, które generują, wysyłający transfery pieniężne za pomocą Bitcoin mogą dobrowolnie wnieść opłatę transakcyjną. Zrobienie tego przyśpieszy transakcję oraz dostarczy zachęty dla użytkowników do uruchamiania oprogramowania generującego, w szczególności ponieważ stopień trudności „wydobycia” wzrasta, a nagrody za blok spadają wraz z czasem. Węzły zbierają opłaty transakcyjne powiązane ze wszystkimi transakcjami zawartymi w ich bloku kandydującym. Bardzo małe transakcje lub te które wykorzystują stosunkowo nowe monety, mają niski priorytet i mogą być nakładane opłaty transakcyjne do redukowania spamu. W wersji 0.3.23 oficjalnego klienta Bitcoin, minimalna opłata transakcyjna za transakcje niskiego priorytetu wynosi 0,0001 BTC.

Ekonomia

Ekonomia waluty Bitcoin jest w przeważającej większości eksperymentalna (stan na grudzień 2010) oraz składa się głównie z wczesnych nabywców. Bitmonety są akceptowane zarówno jako zapłata za usługi internetowe, jak i za namacalne dobra. Wiele organizacji przyjmuje dotacje przez Bitcoin, choć prawna sytuacja w większości krajów nie jest w pełni określona; np. Electronic Frontier Foundation akceptowała dotacje płacone w Bitcoin, ale chwilowo zawiesiła ich używanie, aby nie było żadnych wątpliwości prawnych/księgowych. Użytkownicy wymieniają zwykłą walutę (w tym dolary amerykańskie, złotówki, ruble rosyjskie, euro, oraz jena japońskiego) na Bitcoin poprzez stworzone w tym celu serwisy internetowe zwane kantorami.

Różnice monetarne

Całkowita liczba bitmonet w czasie

Odmiennie niż w przypadku konwencjonalnej waluty fiducjarnej, Bitcoin nie pozwala żadnemu nadzorcy kontrolować waluty ze względu na swoją zdecentralizowaną naturę. W budowie oprogramowania Bitcoin jest na stałe zakodowany mechanizm kontroli inflacji, jest on z góry znany wszystkim uczestnikom systemu na starcie.

Transfery są wykonywane bezpośrednio, bez używania operatorów finansowych prowadzonych przez osoby trzecie. Ten typ transakcji czyni refundacje niewykonalnymi. Klient sieci Bitcoin ogłasza transakcję do otaczających go węzłów, które propagują płatność do reszty sieci. Uszkodzone lub niewłaściwe transakcje są odrzucane przez „uczciwe” węzły. Transakcje mogą być darmowe, ale – w celu priorytetyzacji transakcji – wobec innych węzłów może być uiszczana opłata.

Całkowita liczba bitmonet w czasie dąży do 21 milionów. Zasoby pieniądza rosną jak szereg geometryczny co 4 lata. W roku 2013 została wygenerowana połowa całkowitych zasobów, a w pod koniec 2016 zostanie wygenerowane 3/4. W miarę dochodzenia do tego miejsca, wartość bitmonet zacznie doświadczać deflacji (wzrostu realnej wartości) z powodu braku wprowadzania środka płatniczego do obiegu. Bitmonety są jednak podzielne do 8 miejsc po przecinku (co razem daje 2,1 × 10¹⁵ jednostek), usuwając praktyczne limitacje zniżkowych korekt cenowych w środowisku deflacyjnym. W tym okresie oczekuje się, iż węzły generujące (zapisujące transakcje do bloków) będą utrzymywać się z umiejętności konkurencyjnego zbierania opłat transakcyjnych, zamiast z bicia nowych bitmonet.

Jako że 1 BTC jest podzielny aż na 10^-8, wykorzystuje się następujące jednostki:

1 mBTC = 0,001 BTC = 10^-3 BTC

1 μBTC = 0,000001 BTC = 10^-6 BTC = 1 uBTC

Następstwa

Możliwe scenariusze fiaska dla Bitcoina zawierają dewaluację waluty, zmniejszającą się bazę użytkowników lub globalne sankcje rządowe, skierowane przeciwko temu oprogramowaniu. Jednakże może się okazać niemożliwym „zakazanie wszystkich krypto-walut podobnych do Bitcoin”. Decentralizacja oraz anonimowość wbudowana w Bitcoin wygląda na reakcję na ataki rządu USA, skierowane przeciwko e-gold i Dolar Liberty. W dochodzeniowym artykule Irish Times Danny O’Brien relacjonował „Kiedy pokazuję ludziom ekonomię Bitcoin, oni pytają: 'Czy to jest legalne?'. Pytają: 'Czy to jest oszustwo?' Wyobrażam sobie, że są prawnicy i ekonomiści, którzy borykają się z odpowiedzią na obydwa te pytania. Przypuszczam, że wkrótce będzie można dopisać ustawodawców do tej listy.”

Rynek

Wartość monety Bitcoin stale ulega stabilizacji. Zgodnie z założeniami powinna rosnąć z powodu zjawiska deflacji. Bitcoin debiutował na MtGox 17 sierpnia 2010 z ceną 0,063 USD/BTC. Do października cena pozostawała praktycznie bez zmian, by wkrótce zacząć rosnąć i w kwietniu ustabilizować się na poziomie 1 USD/BTC, po czym wzrost stał się jeszcze bardziej dynamiczny, tak iż 8 czerwca 2011 cena osiągnęła 31,91 USD za BTC. Wkrótce potem nastąpił spadek i rok 2011 zakończył się kursem 4,72202 USD/BTC. W roku 2012 utrzymuje się tendencja wzrostowa, jednak nie tak duża jak w roku poprzednim – listopad 2012 zakończył się kursem 12,565 USD/BTC. W roku 2013 obserwujemy ponowny wzrost, aż do osiągnięcia nowego maksimum na początku kwietnia, kiedy to kurs przekroczył 235 USD/BTC.

Zobacz też

• płatności P2P
• kryptoanarchia

Linki zewnętrzne

• Strona projektu (ang. • hiszp. • fr. • niderl.)