Bitwa koło przylądka Elli

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa koło przylądka Elli
I wojna bałkańska
Battle Elli.jpg
Czas 3 grudnia?/16 grudnia 1912
Miejsce Morze Egejskie
Wynik zwycięstwo floty greckiej
Strony konfliktu
Hellenic Kingdom Flag 1935.svg Grecja Imperium osmańskie Turcja
Dowódcy
Pawlos Kunduriotis Tahir Bey
Siły
nieznane nieznane
Straty
nieznane nieznane

Bitwa koło przylądka Elli (gr.: Ναυμαχία της 'Ελλης) – bitwa morska, stoczona 3 grudnia?/16 grudnia 1912 roku, podczas I wojny bałkańskiej, pomiędzy flotami grecką i turecką na Morzu Egejskim, przy wejściu do cieśniny Dardanele.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

8 października 1912 roku Czarnogóra wypowiedziała wojnę Turcji. 19 października do wojny przeciwko Imperium osmańskiemu przyłączyły się pozostałe państwa Ligi Bałkańskiej, w tym Grecja. Działania wojenne na morzu zmierzały do wyparcia Turcji z wysp północnej części Morza Egejskiego. 21 października flota grecka, pod dowództwem kontradmirała Pawlosa Kunduriotisa zajęła wyspę Lemnos, gdzie stworzono następnie kotwicowisko. W ciągu następnych tygodni wojska greckie zdobyły kolejne wyspy: Psarę, Samotrakę, Thasos, Lesbos, Skiathos, Athos, Chios oraz Imroz, nie napotykając większego oporu i przeciwdziałania ze strony floty tureckiej.

Na początku grudnia 1912 roku Turcy przebazowali znaczną część swoich okrętów z Morza Czarnego, gdzie dotychczas walczyły przeciw Bułgarii, na Morze Marmara, w kierunku Dardaneli. Pierwszy wypad poza cieśninę wykonali 14 grudnia siłami jednego kontrtorpedowca, osłanianego przez krążownik pancernopokładowy "Mecidiye". Starły się one z kontrtorpedowcami greckimi, zawracając w efekcie do Dardaneli, pod osłonę własnej artylerii nadbrzeżnej.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

16 grudnia 1912 roku okręty tureckie wyszły z Dardaneli na Morze Egejskie. Były to przeddrednoty: "Barbaros Hayreddin", "Turgut Reis", "Mesudiye" i "Asar-ı Tevfik" oraz jako osłona krążownik "Mecidiye" z pięcioma kontrtorpedowcami. Strona grecka przeciwstawiła im swój najnowszy krążownik pancerny "Georgios Averof", na którym flagę podniósł kontradmirał Kountouriotis oraz stare pancerniki obrony wybrzeża "Spetsai", "Ydra" i "Psara". Obie floty spotkały się naprzeciwko przylądka Elli, w pobliżu wejście do Cieśniny Dardanelskiej.

Okręty obu stron otworzyły ogień, idąc kursami równoległymi, w odległości około 11 800 m. Admirał Kountouriotis podjął decyzję przeprowadzenia samodzielnej akcji krążownikiem "Georgios Averof", chcąc wykorzystać jego dużą prędkość (wywiesił flagę "Z" Międzynarodowego Kodu Sygnałowego, co miało oznaczać: "Nie powtarzać moich manewrów, działam samodzielnie"). Zbliżył się do okrętów tureckich, zmuszając je do zwrotu w kierunku Dardaneli. Sam jednocześnie dostał się pod (niecelny) ogień tureckich pancerników i baterii nadbrzeżnych. Jednak wobec złamania szyku floty osmańskiej i mając na uwadze zbliżające się greckie pancerniki, turecki admirał Tahir Bey podjął, po około godzinnej wymianie ognia, decyzję o odwrocie do cieśniny. Na polu walki pozostała jedynie flota grecka.

Później tego dnia doszło jeszcze do potyczki niszczycieli, kiedy to 3 tureckie niszczyciele podjęły próbę ataku greckiego zespołu, lecz zostały odparte przez 8 greckich jednostek tej klasy[1].

W bitwie koło przylądka Elli straciło życie około 100 tureckich i jeden grecki marynarz. W jej wyniku Grecja zachowała stan zdobyczy na wyspach Morza Egejskiego. Turecki dowódca Tahir Bey stracił swe stanowisko. Jednak nowe dowództwo floty Imperium osmańskiego nie zamierzało pozostawać biernie w Dardanelach, co doprowadziło w efekcie do kolejnej bitwy morskiej, koło wyspy Lemnos, w styczniu 1913 roku.

Na cześć bitwy koło przylądka Elli swą nazwę otrzymał lekki krążownik, przejęty przez Grecję w 1914 roku.

Przypisy

  1. Jan Gozdawa-Gołębiowski, Od wojny krymskiej do bałkańskiej, Gdańsk 1985, ISBN 83-215-3259-4, s. 451

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jerzy Lewandowski, Jarosław Malinowski, Grecki krążownik pancerny Georgios Averof w: Okręty Wojenne Numer Specjalny 4 z 2000 r., ISSN 1231-014X