Bitwa morska pod Texel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa morska pod Texel
Wojna Francji z koalicją
BattleOfTexel.jpg
Czas 21 sierpnia 1673
Miejsce Texel
Terytorium Morze Północne
Wynik taktyczne i strategiczne zwycięstwo Holandii
Strony konfliktu
Holandia Anglia, Francja
Dowódcy
Michiel de Ruyter książę Rupert
Siły
75 okrętów liniowych i fregat,
30 branderów
92 okręty liniowe i fregaty (w tym 30 liniowców i fregat francuskich),
30 branderów
Straty
1 000 ludzi 9 okrętów,
2 000 ludzi
Wojna Francji z koalicją oraz w jej ramach: III wojna angielsko-holenderska, Wojna szwedzko-brandenburska, VII wojna szwedzko-duńska

SolebaySchooneveldTexelBonnWerlHeringenMaastrichtSinsheimSeneffeEnzheimMiluzaTurckheimFehrbellinNieder SasbachKonzer BrückeStromboliAugustaJasmundOlandiaPalermoHalmstadLundCambraiCasselZatoka KøgeLandskronaValenciennesTobago - OffenburgYpernRheinfeldenGengenbachSaint-Denis

Bitwa morska pod Texel (zwana także bitwą pod Kijkduin, szczególnie w Holandii) – starcie zbrojne, które miało miejsce 21 sierpnia 1673 podczas III wojny angielsko-holenderskiej, będącej częścią ogólnoeuropejskich zmagań w ramach wojny Francji z koalicją.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Flota holenderska zamierzała zapobiec wysadzeniu desantu przez flotę angielsko-francuską. Flotą sprzymierzonych dowodził książę Rupert, prowadząc osobiście centrum, podczas gdy awangardą dowodził d'Estrées, a ariergardą Edward Spragge. Flota ta obejmowała 92 okręty liniowe i fregaty – w tym 30 liniowców i fregat francuskich – oraz 30 branderów, a do tego zaokrętowanych było 4 000 żołnierzy na liniowcach i fregatach oraz 2 000 na transportowcach. Flota holenderska (75 okrętów liniowych i fregat i 30 branderów) dowodzona była przez admirała de Ruytera. Awangardą dowodził Adriaen Banckert, a ariergardą Cornelis Tromp. De Ruyter najpierw zdecydował się nie opuszczać swojej pozycji obronnej w Schooneveld, gdzie mógł z powodzeniem walczyć z flotą sprzymierzonych, jak w podwójnej bitwie pod Schooneveld, jednak rozkaz stadhoudera Wilhelma Orańskiego zmusił go do opuszczenia bezpiecznej pozycji i wypłynięcia w morze w celu uratowania wracającej z Indii Holenderskich Floty Przyprawowej.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Chociaż znacznie słabszy, de Ruyter, wykorzystując pomyślne dla siebie warunki pogodowe, posłał swoją awangardę pod wodzą Banckerta w celu oddzielenia sił głównych sprzymierzonych od ich awangardy, na której czele stał d'Estrées. Taktyka ta okazała się skuteczna i francuskie okręty były niezdolne do odegrania znaczącej roli w dalszych walkach. Doszło do wyczerpującej bitwy między angielskim centrum i ariergardą a główną masą floty holenderskiej. Obie strony po wielogodzinnej zażartej walce poniosły ciężkie straty. Spragge i Tromp, dowodzący ariergardami, zwierali się wielokrotnie (za każdym razem Spragge publicznie przysięgał że tym razem albo zginie albo dopadnie swego starego przeciwnika Trompa). Z powodu uszkodzeń swoich okrętów obaj dowódcy musieli trzykrotnie przenosić się na nową jednostkę. Za trzecim razem Spragge utonął, gdy jego łódź transportowa została trafiona ogniem działowym. Walka doprowadziła obie floty do stanu wyczerpania, a Anglicy w końcu zrezygnowali z próby wysadzenia swoich wojsk (w tym czasie wojska desantowe wciąż czekały na zaokrętowanie w Anglii). Obie strony wycofały się.

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Żaden z okrętów holenderskich nie został zatopiony, jednak wszystkie okręty obu stron zostały uszkodzone, w tym znaczna część poważnie. Zginęło około 3 000 ludzi – 2 000 Anglików i Francuzów oraz 1 000 Holendrów, do tego Anglicy stracili 9 okrętów. Po bitwie książę Rupert miał pretensje do Francuzów, że ci w znacznym stopniu wymigali się od walki, jednak historycy przypisują brak udziału Francuzów w bitwie błyskotliwym manewrom de Ruytera. Prawdą jest jednak, że hrabia d'Estrées otrzymał od Ludwika XIV bardzo wyraźne rozkazy, by nie narażać zbytnio floty francuskiej, co on sam przyznał po bitwie. Pomimo swego nierozstrzygniętego charakteru, bitwa była strategicznym sukcesem Holendrów. W następnych miesiącach Holendrzy zawarli sojusz z Hiszpanią, a Francuzi wycofali się z terenów Zjednoczonych Prowincji Niderlandów. Trzecia wojna angielsko-holenderska zakończyła się podpisaniem Traktatu w Westminster w 1674 i aż do 1781 roku była to ostatnia wojna pomiędzy Holandią i Anglią.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Opis bitwy pod Kijkduin (po holendersku)
Opis bitwy pod Texel (po angielsku)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]