Bitwa na Polach Katalaunijskich 451

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa na Polach Katalaunijskich
Wojny Rzymu z Hunami
De Neuville - The Huns at the Battle of Chalons.jpg
Hunowie podczas bitwy na Polach Katalaunijskich – obraz Alphonse’a de Neuville’a
Czas 20 czerwca 451 n.e.
Miejsce obecne Châlons-en-Champagne
Wynik zwycięstwo cesarstwa rzymskiego
Strony konfliktu
Cesarstwo zachodniorzymskie
Wizygoci
Alanowie
Frankowie saliccy
Burgundowie
Hunowie
Ostrogoci
Gepidowie
Frankowie Rypuarscy
Alanowie
Dowódcy
Flawiusz Aecjusz
Teoderyk I
Sangiban
Attyla
Siły
ok. 30 tys.– 50 tys. ok. 30 tys.– 50 tys.
Straty
nieznane nieznane
Wojny Rzymian z Hunami

Chersonez - Utus - Pola Katalaunijskie

Bitwa na Polach Katalaunijskich lub bitwa pod Chalonsbitwa stoczona 20 czerwca 451 między cesarstwem rzymskim a Hunami, zakończona zwycięstwem Rzymu.

Dowódcy[edytuj | edytuj kod]

Wojskami rzymskimi dowodził Flawiusz Aecjusz, dodatkowo jego siły były wspierane przez Wizygotów (pod wodzą króla Teodoryka) oraz innych, mniejszych sojuszników: Franków salickich (Saliów), Burgundów, Sasów, część Alanów. Wojskami Hunów dowodził sam Attyla, a wspierały je oddziały Ostrogotów, Alanów, Gepidów, Skirów, Rugiów, Burgundów i Turyngów.

Wprowadzenie[edytuj | edytuj kod]

W 450 roku Hunowie rozpoczęli najazd na Germanię i Galię. Splądrowania nie uniknęły takie miasta jak Colonia Agrippinensis (dziś Kolonia), Magoontiacum (Moguncja), Colonia Augusta Treverorum (Trewir), Argentorate (Strasburg), Divodurum Mediomatrici (Metz), Durocortorum Remorum (Reims) i inne. Attyla musiał odstąpić od oblężenia Lutetii (Paryża), gdy na jego drodze stanęła wedle legendy św. Genowefa (do dziś patronka tego miasta). „Wiara jednej panny ocaliła miasto”.

Hunowie ruszyli następnie w stronę Orleanu, gdzie znajdowały się jedyne mosty na Loarze. Orlean był wówczas potężną twierdzą i Attyla zdawał sobie sprawę, że czeka go długie oblężenie. Było to dla niego kłopotliwe, ze względu na trudności w zaopatrzeniu. Mimo prób zapłacenia za przejście, dowódca obrony, biskup Anian nie zgodził się przepuścić najeźdźców, licząc na szybkie dotarcie posiłków Aecjusza. Rozpoczęło się oblężenie.

14 czerwca 451 r. posiłki nadeszły i pokonały Hunów. Attyla nie słuchał rad doradców, którzy zalecali odwrót, lecz zdecydował się zapytać jasnowidzów. Ich proroctwo mówiło, że jeśli stoczy bitwę, to w niej „zginie jego największy wróg”. Attyla zdecydował się zostać, zaś jako jej miejsce wybrał Pola Katalaunijskie (Campi Catalaunici).

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Sojusznikami Hunów były plemiona germańskie: Frankowie Rypuarscy (dowódca Gundobald), Gepidowie (Ardaryk), oraz Ostrogoci (Walamir).

Aecjusz, dowódca i polityk, stosował w praktyce rzymską zasadę „dziel i rządź” (divide et impera). Przede wszystkim, zdołał zjednać sobie Wizygotów, nienawidzących Ostrogotów, Franków salickich, niechętnych Frankom rypuarskim, Burgundów, którzy chcieli zemsty za splądrowanie ich ziem, oraz szeregu mniejszych sojuszników, w tym Alanów Sangibana, który jeszcze pod Orleanem był po stronie Hunów.

W pierwszej linii, pośrodku wojsk rzymskich walczył Sangiban. Attyla zauważył go i przypuścił na niego atak. Aecjusz nie ruszył swoich odwodów, pozbywając się tym samym niewygodnego sojusznika. Sangiban zginął, zaś centrum wojsk rzymskich słabło. Jednocześnie na prawym skrzydle Attyli walczyli Ostrogoci z Wizygotami. Wizygoci zaczęli cofać się, za nimi ruszyli Ostrogoci oddalając się od Attyli. Jednak odwrót Wizygotów był pozorowany. Ostrogoci zostali odciągnięci od głównych sił i wtedy na ich flance pojawiła się ciężka jazda Teodoryka. Bitwa była bardzo zacięta i krwawa. Historycy Rzymscy mówią o stu siedemdziesięciu tysiącach zabitych (liczba ta najprawdopodobniej jest przesadzona). Nie zmienia to faktu, że była to jedna z największych bitew starożytności.

Szarża Teodoryka uratowała Rzymian. Hunowie, nie mając możliwości obrony, w panice wycofali się. Mimo zwycięstwa Aecjusz pozwolił Hunom się wycofać. Nie zniszczył ich, choć miał ku temu okazję. W czasie zwycięskiego ataku Teodoryk zginął. Według jeden z wersji spadł z konia, inna mówi o tym, że został ugodzony oszczepem przez Andaga, jednego z wodzów Ostrogotów[1]. W praktyce dzięki Teodorykowi Aecjusz wygrał bitwę i nie dopuścił do marszu Attyli na Rzym.

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Aecjusz natychmiast rozpoczął intrygi. Wizygoci, z nowym królem, stali się marionetką w jego rękach. Rzymianin doprowadził do osłabienia swojego sojusznika. Choć cesarstwo rzymskie było ocalone, to Teodoryk był jedynym władcą, który mógł je przywrócić do potęgi. Intrygi Aecjusza nie zapobiegły drugiemu najazdowi Hunów (452), tym razem na Italię. W następnych latach bezbronna Galia nie zdołała uchronić się przed najazdami kolejnych barbarzyńców. Wizygoci i Frankowie odzyskali potęgę i założyli nowe państwa, a cesarstwo zachodniorzymskie w 25 lat po zwycięstwie na Polach Katalaunijskich zniknęło z kart historii.

Przypisy

  1. Michel Rouche, Attyla i Hunowie. Ekspansja barbarzyńskich nomadów, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2011, s. 134, ISBN 978-83-01-168216.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wojny starożytnego świata. Techniki walki, pod redakcją Brian Todd Carey, Joshua B. Allfree, John Cairns, przełożył z angielskiego Marcin Łakomy, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2008., s. 205-211, ISBN 978-83-11-11079-3.
  • Daniel Gazda, Pola Katalaunijskie 451, seria: „Historyczne Bitwy”, Dom Wydawniczy BELLONA, Warszawa 2005., ISBN 83-11-10135-3.
  • Aleksander Krawczuk, Upadek Rzymu. Księga wojen, Ossolineum 1978.
  • Who’s Afraid of the Big Bad Hun: Chalons, 451. W: William Weir: Fatal Victories. Hamden, CT: Archon Books, 1993. ISBN 0-208-02361-5.
  • Edward Zwolski, Kasjodor i Jordanes. Historia gocka, czyli scytyjska Europa, Lublin 1984.