Bitwa na Zalewie Wiślanym

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Suchaczem
wojna trzynastoletnia
Czas 15 września 1463
Miejsce Zatoka Świeża / ob. Zalew Wiślany na wysokości m. Suchacz
Terytorium Zalew Wiślany
Przyczyna dostarczenie posiłków przez Ludwiga von Erlichshausen odsieczy dla Gniewu
Wynik zwycięstwo floty polsko-związkowej
Strony konfliktu
POL Przemysł II 1295 COA.svg Korona Królestwa Polskiego
Związek Pruski
Państwo zakonu krzyżackiego Zakon krzyżacki
Dowódcy
Wincenty Stolle
Maciej Kolmener
Jakub Vochs
Państwo zakonu krzyżackiego Ludwig von Erlichshausen
Państwo zakonu krzyżackiego Heinrich Reuss von Plauen
Bernard von Zinnenberg
Siły
30 okrętów,
500 żołnierzy
44 okręty,
1 500 żołnierzy
Straty
Nieznaczne Kilkuset zabitych,
550 jeńców
Wojna trzynastoletnia

ChojniceIławaRynBornholmSępopolMalborkPruszcz GdańskiŚwiecinoZalew Wiślany

Bitwa w Zatoce Świeżej[1] lub bitwa na Zalewie Wiślanym – starcie zbrojne, które miało miejsce 15 września 1463 na Zalewie Wiślanym. Bitwa rozegrała się pomiędzy flotą Związku Pruskiego, konkretnie elblążan i gdańszczan, a flotą krzyżacką pod dowództwem wielkiego mistrza zakonu Ludwiga von Erlichshausena.

Od końca lipca 1463 roku wojska polskie oblegały Gniew, który był ważnym punktem strategicznym z powodu przeprawy, która dawała zakonowi połączenie między Pomorzem Gdańskim (na którym operował Bernard Szumborski oraz Henryk VI Reuss von Plauen wraz z wojskami zaciężnymi) i dalej z Rzeszą Niemiecką a Królewcem oraz uniemożliwiał swobodny handel rzeczny między Gdańskiem a Toruniem. Aby doprowadzić do zniesienia oblężenia wielki mistrz Ludwig von Erlichshausen zdecydował się przetransportować z okolic Królewca nad Leniwkę (lewa odnoga ujścia Wisły) silną armię, która miała połączyć się z operującymi w tym rejonie wojskami Bernarda Szumborskiego. W ten sposób połączona armia byłaby w stanie przywrócić panowanie krzyżackie nad dolną Wisłą i uratować broniących się Krzyżaków w Gniewie. Długie gromadzenie statków przyczyniło się do reakcji ze strony gdańszczan i przygotowań do odparcia desantu. Obwarowanie palami i zablokowanie Wisły w rejonie Szkarpawy, łączącej Zatokę Świeżą z Leniwką oraz wystawienie 11 statków w tym galaru, wraz z ok. 400–500 zaciężnymi pod dowództwem Macieja Kolmenera i Wincentego Stolle, zmusiło po kilku dniach 44 statki zakonu z 1500 żołnierzy na pokładzie do wycofania się w stronę Królewca. Gdy w rejon Elbląga dotarły oddziały Szumborskiego, statków wielkiego mistrza już tam nie było, w związku z czym cała operacja nie doszła do skutku.

Statki pod dowództwem zaprawionych gdańskich kaprów Wincentego Stolle oraz Macieja Kolmenera, posiłkowane przez okręty elbląskie dowodzone przez Jakuba Vochsa (wcześniej na służbie gdańskiej) i wojsko królewskie, ruszyły w pościg za cofającym się nieprzyjacielem. Do bitwy doszło prawdopodobnie pomiędzy Kamionkiem Wielkim a Suchaczem w Zatoce Świeżej. Flota polska złożona z ok. 30 statków starła się z liczniejszą, liczącą 44 okręty flotą zakonną. Krzyżacy uważali, że zwycięstwo zapewni im przewaga liczebna i jakościowa ich floty, związkowcy jednak wykorzystali element zaskoczenia i zepchnęli Krzyżaków na płytkie wody zatoki, okrążając ich. Walka toczyła się głównie z abordażu. W ręce polskie dostało się ok. 500 jeńców, wielki mistrz zdołał zbiec do Królewca.

Klęska ta spowodowała, że Krzyżacy przestali się już kompletnie liczyć w konfrontacji ze Związkiem Pruskim na wodach, a zakon popadł w jeszcze większe problemy finansowe. Rozpuszczone zostały oddziały Szumborskiego, który osobiście pod koniec roku 1463 wycofał się z wojny podpisując ze stroną polską rozejm. Na początku roku 1464 skapitulował Gniew. Polacy przeszli do kontrofensywy na Żuławach.

Można śmiało powiedzieć, że wojnę trzynastoletnią (1454-1466) z Zakonem Krzyżackim wygrano na wodach Morza Bałtyckiego przez skuteczne odcięcie Królewca od dostaw i posiłków drogą morską za pomocą floty kaperskiej, głównie Gdańska, a następnie dzięki bitwie nad Zatoką Świeżą (1463), która mocno sparaliżowała działania Zakonu na Wiśle, oraz umożliwiła zdobycie Gniewu (1464), a następnie Nowego (1465) i innych miast strzegących przepraw przez Wisłę, co z kolei odcięło połączenie lądowe z Rzeszą Niemiecką, równocześnie umożliwiając Polsce już niemal bezpieczny, lecz jeszcze prowadzony w dużych konwojach pod eskortą handel rzeczny Torunia z Gdańskiem, a co za tym idzie - z innymi miastami europejskimi.

Przypisy

  1. w XV wieku Zalew Wiślany miał słodką wodę, stąd nazwa

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Dyskant: Zatoka Świeża 1463. Warszawa: 1987.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Akademia Rzygaczy: Bitwa na Zalewie Wiślanym (pol.). [dostęp 16 czerwca 2008].