Bitwa nad rzeką Kałką

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa nad rzeką Kałką
Podbój Rusi przez Mongołów
Gengis Khan empire-fr.svg
Kampanie Mongołów
Czas 31 maja 1223
Miejsce rzeka Kałka niedaleko Morza Azowskiego
Terytorium Ruś Kijowska
Wynik zwycięstwo Mongołów
Strony konfliktu
Mongołowie Rusini
Połowcy
Dowódcy
Dżebe, Subedej Mścisław Kijowski
Siły
20 000 50 000 – 80 000
Straty
niewielkie 40 000
Podbój Rusi przez Mongołów

Don (1222) - Kałka (1223) - Riazań (1237) - Sit (1238) - Kijów (1240)

Bitwa nad rzeką Kałką – starcie zbrojne pomiędzy wojskami rusko-połowieckimi z jednej strony, a armia mongolską z drugiej, które rozegrało się 31 maja 1223 w okolicach rzeki Kałka. Klęska Rusinów i Połowców przyczyniła się do ich zależności od Mongołów.

W roku 1223 po rozgromieniu armii gruzińskiej Mongołowie Czyngis-chana wkroczyli na ziemie Kaukazu. Po dotarciu na stepy czarnomorskie, najeźdźcy uderzyli na Kocjana, chana Kipczaków.

Połowcy nakłonili ruskich kniaziów do wspólnej wyprawy przeciw wojownikom Czyngis-chana. Ruś, jak rzadko kiedy zjednoczyła swe siły i wyruszyła na wspólną wyprawę. Po 8 dniach pochód rusko-połowiecki zatrzymał się wskutek napotkania pierwszych oddziałów mongolskich. Mongołowie byli kompletnie zaskoczeni, ponieważ w tym czasie prowadzili wojnę z Dżurdżenami w północnych Chinach, i nie spodziewali się żadnego ataku, szczególnie bez wypowiedzenia wojny.

Wysyłali więc do kniaziów posłów, wśród których znajdowali się chrześcijańscy nestorianie, co prawosławnych książąt ruskich doprowadziło do furii. Nakazali zamordowanie posłów, co dla Mongołów było niepojęte, i nie dawało możliwości dalszych negocjacji.

Dlatego też dnia 31 maja 1223 r. silna armia ruska pod dowództwem książąt Kijowa, Halicza, Czernihowa i Smoleńska wspierana przez Połowców, starła się z armią mongolską pod dowództwem Dżebe i Subedeja nad rzeką Kałką niedaleko Morza Azowskiego.

Armia ruska liczyła 40 tysięcy żołnierzy, mongolska - 30 tysięcy. Po stronie ruskiej brak było jednak jednolitego i koordynującego dowodzenia, dlatego poszczególni książęta ze swoimi oddziałami forsowali Kałkę samodzielnie w trzech niezależnych grupach, i kolejno wkraczali do boju. Mongołowie początkowo cofnęli się, ale później zaatakowali przeprawione już ruskie hufce.

Mścisław II Udały i Daniel uciekli za Dniepr, niszcząc po przeprawie łodzie, przez co skazali na zagładę sojuszników. Mścisław czernihowski zaczął wycofywać się w stepy, nie zostawiając straży tylnej, przez co jego żołnierze zostali sukcesywnie wybici. Mścisław kijowski rozmieścił swoich żołnierzy na wysokim wzgórzu, nie zapewniając sobie możliwości odwrotu nad wodę. Oddział został okrążony i zablokowany przez siły mongolskie, a Mścisław (namówiony przez sojusznika Mongołów, a wodza berładników - Płoskinię), poddał swój oddział za obietnicę nietykalności[1].

Armia ruska poniosła straszliwą klęskę. Zginęło dziesięciu spośród osiemnastu książąt (źródła wymieniają książąt takich jak: Swiętosław Olegowicz Kaniowski, Iziasław Ingwarewicz, Swiętosław Rurykowicz Szumski, Mścisław Swiatosławowicz Czernihowski i syn jego Jerzy, Mścisław Romanowicz kijowski i zięć jego Andrzej, Aleksander Wsiewołodowicz Dubrawski. Mścisław Halicki i jego zięć Daniel Romanowicz uciekli ranni) i około 20-25 tys. wojowników. Po tym zwycięstwie wodzowie mongolscy wkroczyli na Krym, a następnie udali się na wschód z wieścią o odniesionym zwycięstwie. Po drodze spustoszyli kraj Bułgarów kamskich. Rozwścieczyli tym Bułgarów, którzy wciągnęli ich w zasadzkę, i zadali im duże straty. Tylko części sił mongolskich udało się przeprawić przez Wołgę, i powrócić do sił głównych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Część źródeł podaje, że jeńcy, mimo obietnicy, zostali wymordowani. Jednak Lew Gumilow twierdzi, że jeńcy zostali powiązani i położeni na ziemi, a na ich ciałach zwycięzcy położyli deski, i na tych zaimprowizowanych stołach ucztowali, jednak później nie zabijając jeńców

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witold Chrzanowski - "Wojna tatarska", Kraków 2006.
  • Lew Gumilow - "Od Rusi do Rosji", Warszawa 2004, ISBN 83-89700-04-2
  • David Nicolle, Wiaczesław Szpakowski, Kałka 1223. Najazd Mongołów Czyngis-chana na Ruś, przeł. Tomasz Basarabowicz, z serii: „Kampanie” t. 3, Osprey Publishing, Kraków 2008, ISBN 978-83-7396-748-9
  • Andrzej Michałek, Słowianie. Słowianie wschodzni, Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2005.