Bitwa o Wlorę 1920

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa o Wlorę
Wojna o niepodległość Albanii
Lufta e Vlores.jpg
Albańczycy ze zdobytymi działami włoskimi
Czas 4 czerwca – 12 czerwca 1920
Miejsce Wlora, południowo-zachodnia Albania
Terytorium Albania
Przyczyna próba oswobodzenia Albanii spod okupacji włoskiej
Wynik zwycięstwo Albańczyków
Strony konfliktu
 Włochy  Księstwo Albanii
Dowódcy
Zjednoczone Królestwo Włoch Settimo Piacentini
Zjednoczone Królestwo Włoch Emanuele Pugliese
Zjednoczone Królestwo Włoch Enrico Giotti
Księstwo Albanii Qazim Koculi
Księstwo Albanii Ahmet Lepenica
Siły
20 tys. 10 tys.
Straty
prawdopodobnie ok. 3000 zabitych i rannych ok. 3000

Bitwa o Wlorę, w historiografii albańskiej znana jako Lufta e Njëzetes (4–12 czerwca 1920) – decydujące starcie w wojnie o niepodległość Albanii, w latach 1918–1920, pomiędzy wojskami włoskimi pod dowództwem gen. Settimo Piacentiniego, a powstańcami albańskimi dowodzonymi przez Qazima Koculiego.

Geneza konfliktu[edytuj | edytuj kod]

Po zakończeniu I wojny światowej ziemie albańskie były okupowane przez wojska francuskie, greckie, włoskie i serbskie. Południowo-zachodnia i zachodnia część kraju znajdowała się pod kontrolą Włochów, którzy próbowali przejąć kontrolę nad odtwarzającymi się strukturami państwa albańskiego. Główną bazę wojsk włoskich stanowiło nadbrzeżne miasto Wlora. Grupa patriotów albańskich powołała w 1920 roku Narodowy Komitet Obrony, który formalnie niezależny od władz w Tiranie miał doprowadzić do usunięcia Włochów z terytoriów albańskich. 3 czerwca powstańcy skierowali ultimatum do gen. Piacentiniego, dowodzącego garnizonem Wlory, domagając się opuszczenia Wlory i okolicznych miejscowości przez oddziały włoskie w ciągu 24 godzin. Wobec braku odpowiedzi, 4 czerwca włoskie okręty ostrzelały powstańców, koncentrujących się wokół miasta.

Siły obu stron[edytuj | edytuj kod]

Główne siły włoskie zgromadzono w rejonie Wlora – Kanina. Dowódcą 36. Dywizji Piechoty stacjonującej we Wlorze był gen. Emanuele Pugliese. On też podjął decyzję o ufortyfikowaniu okolic miasta, w obawie przed ewentualnym atakiem. W mieście znajdowała się także 157. bateria artylerii górskiej, batalion strzelców alpejskich, a także karabinierzy dowodzeni przez gen. Enrico Gottiego. W Gjormi rozlokowano kompanię karabinów maszynowych, w Tepelenie baterię artylerii i oddział karabinierów. Mniejsze jednostki stacjonowały w Llogora, Himarze i Selenicy. W okolicach Zatoki Wlorskiej znajdowało się sześć włoskich okrętów wojennych ("San Mario", "Bruceti", "Dulio", "Alkina", "Orion", "Arcione").

Zgromadzone we wsi Baçalla siły powstańcze zostały podzielone na 5 odrębnych oddziałów (czet). Liczące początkowo 200-300 powstańców czety szybko się rozrastały. Docierający w okolice Wlory ochotnicy byli dołączani do istniejących już czet. Dowództwo nad całością sił powstańczych objął Ahmet Lepenica, a sprawami politycznymi kierował Qazim Koculi.

Przebieg bitwy[edytuj | edytuj kod]

Już pierwsze uderzenie powstańców w nocy z 4 na 5 czerwca przyniosło wymierne sukcesy. Do niewoli dostało się 35 oficerów włoskich, w tym pułkownik Cavallo. Po rozbiciu niewielkich jednostek włoskich w okolicach Wlory, 11 czerwca skoncentrowane w Beuni siły powstańcze zaatakowały z kilku stron miasto, bronione przez dwie dywizje włoskie, mające wsparcie 200 dział i okrętów wojennych. Próba wystąpienia zbrojnego w samym mieście została szybko stłumiona przez Włochów.

Walki trwały dwa dni. Z powodu strajku dokerów w portach włoskich garnizon Wlory nie otrzymał wsparcia i zaopatrzenia, a część żołnierzy włoskich w Albanii chorowała na malarię. 26 czerwca doszło do buntu w 11. pułku bersaglieri, stacjonującym w Ankonie, który odmówił wyjazdu do Albanii.

W czasie walk z Albańczykami zginął dowódca karabinierów – gen. Enrico Gotti. Kiedy oddziały powstańcze wdarły się do miasta, dowódca włoski zagroził zbombardowaniem i zniszczeniem centrum miasta. Powstańcy wycofali się, a dowództwo włoskie zgodziło się na podjęcie rokowań z rządem albańskim. Wcześniej władze w Tiranie odmawiały przyjęcia odpowiedzialności za działania powstańców twierdząc, że nie miały na nie wpływu. Do Tirany udał się negocjator – ks. Gaetano Manzoni, który 2 sierpnia podpisał tzw. protokół tirański. 5 sierpnia zakończyły się działania wojenne.

Skutki bitwy[edytuj | edytuj kod]

Włosi zobowiązali się ewakuować swoje oddziały z Albanii do 2 września 1920 roku (z wyjątkiem wyspy Sazan). Dzień później do miasta wkroczyły oddziały powstańcze. Bitwa o Wlorę stanowiła kluczowy moment w działaniach na rzecz odzyskania pełnej niepodległości przez Albanię. Traktat z Włochami był zarazem pierwszym układem międzynarodowym, podpisanym przez władze albańskie. Zwycięstwo umożliwiło przywrócenie granic z 1913 roku i pełne uznanie mocarstw dla albańskiej niepodległości.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Czekalski: Albania w latach 1920-1924 - aparat państwowy i jego funkcjonowanie. Katowice: 1998. ISBN 83-905123-1-9.
  • Owen Pearson: Albania in the Twentieth Century: A History. Volume One.. New York: 2006. ISBN 1-84511-013-7.