Bitwa pod Świecinem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Bitwa pod Świecinem
wojna trzynastoletnia
Czas 17 września 1462
Miejsce niedaleko Świecina
Terytorium Pomorze
Wynik zwycięstwo wojsk polskich
Strony konfliktu
POL Przemysł II 1295 COA.svg Królestwo Polskie
Związek Pruski
Państwo zakonu krzyżackiego zakon krzyżacki
Pommernwappen.jpg Księstwo Pomorskie
Dowódcy
Piotr Dunin
Maciej Hagen †
Państwo zakonu krzyżackiego Fritz Raweneck †
Państwo zakonu krzyżackiego Kaspar Nostyc
Pommernwappen.jpg Eryk II
Siły
2 000 2 700
Straty
250 1 000 zabitych,
70 jeńców
Wojna trzynastoletnia

ChojniceIławaRynBornholmSępopolMalborkPruszcz GdańskiŚwiecinoZalew Wiślany

Bitwa pod Świecinem — starcie zbrojne, które miało miejsce 17 września 1462 roku.

Husycki wóz bojowy (replika), który po połączeniu z innymi tworzył obóz warowny
Tabor warowny na widoku z ok. 1480 r.
Pomnik bitwy pod Świecinem we wsi Świecino.

Sytuacja strategiczna przed bitwą[edytuj | edytuj kod]

Na początku wojny trzynastoletniej toczącej się pomiędzy wojskami zakonu krzyżackiego (głównie wojska zaciężne) a wojskami polskimi króla Kazimierza Jagiellończyka polskie pospolite ruszenie z Wielkopolski liczące prawie 21 tys. ludzi wspierane wojskami nadwornymi poniosło klęskę w bitwie pod Chojnicami 18 września 1454 roku. Bitwa ta wykazała brak zdolności dowódczych młodego króla oraz niską jakość rycerzy z pospolitego ruszenia, które od kilkudziesięciu lat nie brało udziału w wojnach. Polacy w połowie 1462 roku kontrolowali w Prusach już tylko Żuławy z Gdańskiem, Elbląg, Frombork, połowę ziemi chełmińskiej, południowe Pomorze i Nidzicę. Nowo uchwalony podatek w Polsce oraz pomoc finansowa miast pruskich, których mieszkańcy chcieli przyłączenia do Polski, umożliwiły królowi polskiemu zaciąg wojsk zawodowych. Ich nowym dowódcą został doświadczony dowódca wojsk zaciężnych – burgrabia krakowski Piotr Dunin, który dokonał desantu na Sambię i odblokował oblężony Frombork.

10 września 1462 roku Dunin wyruszył na czele 1 500 – 2 000 żołnierzy w kierunku Pucka i Lęborka, które zamierzał zdobyć. Krzyżacy pod Lęborkiem dysponowali prawie 2 700 żołnierzami. Ich dowódca – Fritz Raweneck liczył również na pomoc 600 żołnierzy jazdy Eryka II, księcia słupskiego, które były już w drodze. Do Dunina natomiast dołączył spory oddział zaciężnych z Gdańska (o którym jednak Krzyżacy się nie dowiedzieli). Z Torunia wyruszył też jako wsparcie dla Polaków oddział kawalerii zaciężnej w sile 500 żołnierzy.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Nocą z 16 na 17 września Dunin założył obóz obronny typu husyckiego pod wsią Świecino. Otoczony przez Krzyżaków mógł liczyć tylko na doświadczenie swoich zawodowych żołnierzy. Na polecenie Krzyżaków miejscowi chłopi zatarasowali wszelkie drogi ucieczki. Krzyżacy postanowili szybko i całkowicie rozprawić się z wojskami polskimi, licząc na znaczną przewagę i wiedząc o spodziewanych posiłkach z Torunia. Jednak wstrzymali atak, gdy spostrzegli, że siły są wyrównane, a Polacy zdołali się okopać w taborze. Pierwszy zaatakował Dunin, który dysponując mniej licznym oddziałem kawalerii, sprowokował krzyżacki kontratak. Jazda polska wycofała się i umożliwiła ostrzał jazdy krzyżackiej przez ukrytych w lesie i trzcinach kuszników. Pogrom jazdy umożliwił Duninowi atak na słabo jeszcze umocniony obóz krzyżacki. Bitwa była zacięta, lecz gdy zginął dowódca krzyżacki Raweneck, wojska krzyżackie się załamały – część się od razu poddała (ok. 70 ludzi), reszta rzuciła się do ucieczki.

Ponieważ wszystkie drogi wcześniej zostały zablokowane, a kawaleria krzyżacka prawie całkowicie zniszczona, pogrom uciekających żołnierzy był przesądzony. Przyjmuje się, że zginęło ponad 75% wojsk krzyżackich.

Pod koniec bitwy pojawiły się posiłki Eryka Pomorskiego, jednak widząc porażkę Krzyżaków, szczeciński książę nie zaatakował. Za to zaatakowali Polacy, zmuszając wojska pomorskie do ucieczki.

Po bitwie[edytuj | edytuj kod]

Bitwa ta uważana jest przez historyków za punkt zwrotny w działaniach wojny trzynastoletniej, ponieważ wkrótce po niej wojska polskie rozpoczęły ofensywę militarną, spychając Krzyżaków do obrony. Bitwa wykazała zdolności polskiego dowódcy i pozbawiła Krzyżaków wojsk na lewym brzegu Wisły. W lipcu 1463 roku Dunin rozpoczął oblężenie zamku Gniew, który padł w styczniu 1464 roku, co przywróciło komunikację między Gdańskiem i Królestwem Polskim a jednocześnie zablokowało zakonowi drogę na zachód Europy.

Link do strony o rekonstrukcji[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Der Stadt Dantzig Historische Beschreibung herausgegeben von Reinhold Curicke und Georg Reinhold Curicke
  • Edmund Cieślak: Historia Gdańska wg Curicke’go - cz.3. Gdańsk: Zakład Historii Gdańska i Dziejów Morskich Polski, 1993, s. 188-190, vol.99, Rozdz.IV. ISBN 8321532519, 9788321532516. Na podstawie Reinhold Curicke Der Stadt Danzig: HistorischeBeschreibung[1].
  • Janusz Sikorski, Zarys historii wojskowości powszechnej do końca wieku XIX. [Universal history of military operations till 1900], Wojskowy Instytut Historyczny, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1972. – description of the battle of Świecino: pp. 287-288, map of the battle of Świecino: p. 288
  • Janusz Sikorski (ed.), Wiesław Majewski, Tadeusz Marian Nowak, Jerzy Teodorczyk, Polskie tradycje wojskowe. Tradycje walk obronnych z najazdami Niemców, Krzyżaków, Szwedów, Turków i Tatarów X-XVII w. [Polish military traditions. Tradition of defence struggles with the invasions of the Germans, Teutonic Knights, Swedes, Turks and Tartars in 10th-17th centuries]. Wojskowy Instytut Historyczny, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1990. – description of the battle of Świecino: p. 127, map of the battle of Świecino: p. 114
  • Stanisław Herbst, Wojna Trzynastoletnia – O bitwie pod Świecinem. [The Thirteen Years' War – About the Battle of Świecino], Przegląd Historyczno-Wojskowy, vol. 7: 1934/1935, issue 2, pp. 309-311, reprinted in: Stanisław Herbst, Potrzeba historii, czyli o polskim stylu życia. Wybór pism. Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978
  • K. Górski, Pomorze w dobie wojny trzynastoletniej. [Pomerania during the Thirteen Years' War], Poznań 1932 – description and 3 maps of the battle of Świecino: p. 308
  • Marian Biskup, Druga faza wojny trzynastoletniej (1462-1466). [Second phase of the Thirteen Years' War 1462-1466], in: Gerard Labuda (ed.), Historia Pomorza. [History of Pomerania], Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1972, – description of the battle of Świecino: p. 738
  • Świecino, in: Róża Ostrowska, Izabela Trojanowska, Bedeker Kaszubski, Wydawcnictwo Morskie, Gdańsk 1974
  • Świecino, in: Tadeusz Bolduan, Nowy bedeker kaszubski, Gdańsk 1997