Bitwa pod Czemulpo

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Czemulpo
Wojna rosyjsko-japońska
Battle of Chemulpo.jpg
Wizja artystyczna zatopienia okrętów rosyjskich
Czas 9 lutego 1904
Miejsce przed portem Czemulpo (Inch'ŏn)
Terytorium Korea
Przyczyna japoński desant w Czemulpo
Wynik zwycięstwo Japonii
Strony konfliktu
 Japonia  Rosja
Dowódcy
Sotokichi Uryū Wsiewołod Rudniew
Siły
2 krążowniki pancerne,
4 krążowniki pancernopokładowe,
8 torpedowców,
1 awizo
1 krążownik pancernopokładowy,
1 kanonierka
Straty
brak oba okręty samozatopione
33 zabitych
97 rannych
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Flag of Russia.svg Wojna rosyjsko-japońska Merchant flag of Japan (1870).svg

Obrona Port ArturBitwa pod CzemulpoBitwa nad rzeką YaluBitwa pod JinzhouBitwa pod DelisiBitwa na przełęczy MotianBitwa pod DashiqiaoBitwa pod XimuchengBitwa na Morzu ŻółtymBitwa pod UlsanBitwa pod LiaoyangBitwa nad Sha HeBitwa pod SandepuBitwa pod MukdenemBitwa pod Cuszimą

Bitwa pod Czemulpo – starcie zbrojne okrętów japońskich i rosyjskich, które miało miejsce 9 lutego 1904, na początku wojny rosyjsko-japońskiej, przed portem Czemulpo (obecnie Inch'ŏn) w Korei.

Podłoże[edytuj | edytuj kod]

Japonia, rozpoczynając 9 lutego 1904 wojnę z Rosją atakiem na Port Artur, prowadziła równocześnie operację zajęcia neutralnej Korei, wysadzając desant w porcie Czemulpo. W Czemulpo stacjonowały wówczas, zgodnie z ówczesną praktyką kolonialną, okręty kilku państw, reprezentujące interesy swoich rządów w Korei. Wśród nich były dwa okręty rosyjskie: nowy krążownik pancernopokładowy "Wariag" i stara kanonierka "Koriejec" (uzbrojona w 2 przestarzałe działa 203 mm, 1 x 152 mm i 4 x 107 mm) oraz krążowniki: brytyjski (HMS "Talbot"), francuski ("Pascal"), włoski ("Elba") i amerykański (USS "Vicksburg").

Do osłony japońskiego desantu wyznaczono wzmocniony 4. Dywizjon krążowników pod dowództwem kontradmirała Sotokichi'ego Uryū (dawna pisownia: Uriu). Zespół japońskich okrętów i statków transportowych przypłynął pod Czemulpo już 8 lutego. Kanonierka "Koriejec" próbowała tego dnia wypłynąć do Port Artur z pocztą, lecz zawróciły ją japońskie okręty blokujące wyjście na pełne morze (według części rosyjskich relacji, wystrzelono do niej niecelne torpedy). Następnie japońskie transportowce wysadziły w porcie wojsko, nie napotykając oporu.

W dniu 9 lutego rano Japończycy przedstawili dowódcy zespołu rosyjskich okrętów ultimatum z żądaniem wypłynięcia z portu do godziny 12, pod groźbą zaatakowania rosyjskich okrętów na redzie portu. Jednocześnie, uprzedzili kotwiczące tam okręty neutralne, żeby odsunęły się z pobliża miejsca cumowania rosyjskich okrętów.

Oczekujący zespół japoński przewyższał Rosjan liczebnie, składając się z nowego krążownika pancernego "Asama" oraz starszego i mniejszego "Chiyoda", 4 krążowników pancernopokładowych: "Akashi", "Naniwa", "Takachiho", "Niitaka" oraz kilku torpedowców. Okrętem flagowym kadm. Uriu był "Naniwa".

Okręty rosyjskie przed bitwą - od lewej "Wariag" i "Koriejec" (bliższy dla obserwatora)
Uszkodzony "Wariag", z przechyłem, po bitwie
Płonące okręty rosyjskie w porcie Czemulpo

Starcie[edytuj | edytuj kod]

Odrzucając możliwość poddania się, dowódca "Wariaga" i całego zespołu, kapitan 1 rangi (komandor) Wsiewołod F. Rudniew, zdecydował wypłynąć z portu i podjąć walkę lub próbę przedarcia się do głównej bazy Port Artur. Przed południem 9 lutego (27 stycznia, według rosyjskiego kalendarza) oba okręty wypłynęły z kanału portowego.

Walkę ze strony japońskiej toczył przede wszystkim krążownik pancerny "Asama", silniejszy i lepiej opancerzony od obu okrętów rosyjskich (pozostałe okręty były w pojedynkę słabsze od "Wariaga"). Rosyjski zespół płynął początkowo na południe, a siły japońskie znajdowały się na zachód od niego.

Około 11:45 najpierw Japończycy, a po chwili Rosjanie otworzyli ogień. Do "Wariaga" strzelały przed wszystkim "Asama", "Naniwa" i "Niitaka". "Wariag" został kilka razy trafiony, a podczas zwrotu w prawo o godzinie 12:15, uszkodzono mu mechanizm sterowy, na skutek czego wszedł na mieliznę przy wysepce w kanale portowym. Udało mu się następnie z niej zejść, lecz o 12:30 został trafiony w lewą burtę w części podwodnej, co spowodowało przechył i nabieranie wody. Wobec niemożności przedarcia się z uwagi na uszkodzenia, rosyjski dowódca postanowił zawrócić do portu. Kanonierka "Koriejec" również zawróciła. Japońskie krążowniki "Asama" i "Chiyoda" ścigały je w wąskim kanale portowym i nadal ostrzeliwały, lecz mimo to okręty rosyjskie zdołały powrócić do portu. Około godziny 12:45 Japończycy wstrzymali ogień z uwagi na bliskość okrętów neutralnych.

W ciągu kilkudziesięciu minut, "Wariag" otrzymał 11-14 trafień[1], z czego trzy pociskami kalibru 203 mm "Asamy", pozostałe – 152 mm ("Asama" wystrzelił 28 pocisków 203 mm, 98 - 152 mm i 9 - 76 mm[2]). Mimo że okręt zachował możliwość ruchu i nie został przebity jego pokład pancerny, lecz nie nadawał się do walki – zniszczona została większość jego nieosłoniętej artylerii i miał przebicia w części podwodnej, 33 członków załogi zostało zabitych, 97 rannych[3]. W czasie walki, krążownik rosyjski wystrzelił aż 425 pocisków kalibru 152 mm, 470 – 75 mm i 210 – 47 mm[3], a "Koriejec" – 49 pocisków 203 mm[4], lecz bez żadnych istotnych efektów. Według części źródeł rosyjskich, japońskie okręty też zostały trafione i poniosły niewielkie straty w ludziach, lecz strona japońska tego nie potwierdza. "Koriejec" nie ucierpiał podczas starcia.

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

W celu uchronienia okrętów przed zdobyciem, po południu "Wariag" został samozatopiony przez załogę na redzie Czemulpo przez otwarcie zaworów dennych i o 18:10 zatonął, a "Koriejec" został o 16:05 wysadzony w powietrze (kapitan brytyjskiego krążownika sprzeciwił się wysadzeniu "Wariaga" z uwagi na zagrożenia dla okrętów na redzie). Załogi ich zostały przejęte przez okręty państw neutralnych.

Po powrocie do Rosji, komandor Rudniew zyskał sławę bohatera, a wszyscy członkowie załóg obu okrętów otrzymali odznaczenia od cara. Walka "Wariaga" stała się jednym z najbardziej znanych symboli rosyjskiej floty, wykorzystanym w ten sposób dla wzmocnienia morale społeczeństwa. Została też upamiętniona w popularnej pieśni wojskowej. Mimo to, niektórzy autorzy podnoszą, że Rudniew zamiast walczyć, powinien był pozostawić w Czemulpo starą kanonierkę i samemu podjąć próbę przedarcia się do Port Artur, która miała duże szanse na powodzenie z uwagi na szybkość nowoczesnego krążownika[5]. Błędem dowództwa rosyjskiej Eskadry Oceanu Spokojnego było samo wysłanie krążownika do Czemulpo w obliczu napięcia w stosunkach z Japonią, w sytuacji, gdy wystarczyłaby tam do reprezentowania Rosji sama kanonierka. Mimo oficjalnego uhonorowania, dalsza kariera Rudniewa w marynarce uległa przerwaniu, co być może było spowodowanego jego błędami popełnionymi przed starciem oraz zaniechaniem wysadzenia okrętu w powietrze, co umożliwiło Japończykom jego późniejsze podniesienie i wcielenie do służby jako okręt szkolny "Soya"[5].

Zestawienie sił[edytuj | edytuj kod]

Rosjanie[edytuj | edytuj kod]

Zespół stacjonujący w Czemulpo - komandor Wsiewołod F. Rudniew

Japończycy[edytuj | edytuj kod]

Zespół osłony desantu (wzmocniony 4. Dywizjon) - kontradmirał Sotokichi Uriu

  • 4. Dywizjon 2. Floty (kadm. Uriu)
  • 2. Dywizjon 2. Floty
  • 6. Dywizjon 3. Floty
    • krążownik pancerny "Chiyoda"
  • 14. Dywizjon Torpedowców 1. Floty
    • torpedowce "Chidori", "Hayabusa", "Manazuru", "Kasasagi" (typu Hayabusa)
  • 9. Dywizjon Torpedowców 2. Floty
    • torpedowce: "Aotaka", "Hato", "Kari", "Tsubame" (typu Hayabusa)

Przypisy

  1. 11 trafień według źródeł japońskich (A.S. Aleksandrow, S.A. Bałakin, op.cit), 12-14 według rosyjskich (W. Katajew, op.cit.)
  2. (ros.) A.S. Aleksandrow, S.A. Bałakin, "Asama" i drugije. Japonskie bronienosnyje kriejsera programmy 1895-1896 („Асама” и другие. Японские броненосные крейсера программы 1895-1896г.), Morskaja Kampania 1/2006
  3. 3,0 3,1 W. Katajew, op.cit.
  4. Piotr Olender, Artyleria w wojnie rosyjsko-japońskiej 1904-1905, w: Morza, Statki i Okręty nr1/1996, s.59-60
  5. 5,0 5,1 (ros.) Witalij D. Docenko, Mify i liegendy Rossijskogo fłota, Poligon, Sankt Petersburg 2002, ISBN 5-89173-166-5, s. 100-103

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • (ros.) W.I. Katajew (В.И.Катаев), Kriejser Wariag (Крейсер «Варяг»), seria Morskaja Kollekcja nr 3/2003

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]