Bitwa pod Dyneburgiem
| Bitwa pod Dyneburgiem wojna polsko-bolszewicka łotewska wojna o niepodległość |
|||||||||||||
 Polskie czołgi FT-17 z 1 Pułku Czołgów pod Dyneburgiem
|
|||||||||||||
| Czas | 3–25 stycznia 1920 | ||||||||||||
| Miejsce | Dyneburg i okolice | ||||||||||||
| Terytorium | Łotwa | ||||||||||||
| Przyczyna | chęć utworzenia bezpośredniej komunikacji polsko-łotewskiej, okupacja Dyneburga przez wojska sowieckie |
||||||||||||
| Wynik | zwycięstwo Polski i Łotwy | ||||||||||||
|
|||||||||||||
| Wojna polsko-bolszewicka |
|---|
|
Walki o Wilno (31 XII 1918 – 6 I 1919) • Bitwa pod Berezą Kartuską (16 II 1919) • Powstanie nieświeskie (14-19 III 1919) • Walki o Lidę (16-17 IV 1919) • Zajęcie Wilna (IV 1919) • Operacja Mińsk (VIII 1919) • Bitwa pod Dyneburgiem (3-25 I 1920) • Bitwa o Latyczów (18-22 II 1920) • Wyprawa kijowska (IV 1920) • Zagon na Koziatyn (25-27 IV 1920) • Zagon na Żytomierz (26 IV 1920) • Bitwa pod Czarnobylem (27 IV 1920) • Bitwa pod Wołodarką (29-31 V 1920) • Bitwa pod Bystrzykiem (31 V 1920) • Bitwa pod Boryspolem (2 VI 1920) • Bitwa o Lwów 1920 • Bitwa warszawska (12-15 VIII 1920) • Bitwa pod Radzyminem (12-15 VIII 1920) • Bitwa pod Ossowem (14 VIII 1920) • Bitwa o Nasielsk (14-15 VIII 1920) • Bitwa pod Kockiem (14-16 VIII 1920) • Bitwa pod Hrubieszowem (VIII-IX 1920) • Bitwa pod Cycowem (15-16 VIII 1920) • Kontruderzenie znad Wieprza (od 16 VIII 1920) • Bitwa o Mińsk Mazowiecki (16-18 VIII 1920) • Bitwa pod Zadwórzem (17 VIII 1920) • Bitwa białostocka (22 VIII 1920) • Bitwa pod Komarowem (31 VIII 1920) • Bitwa pod Dytiatynem (16 IX 1920) • Zagon na Kowel (IX 1920) • Bitwa nad Niemnem (20-26 IX 1920) |
wojska niemieckie
wojska radzieckie
wojska łotewskie
wojska polskie
wojska litewskie
Bitwa pod Dyneburgiem (operacja Zima, operacja dyneburska, wyprawa dyneburska) – bitwa wojsk polsko-łotewskich z Armią Czerwoną, stoczona w styczniu 1920 roku w rejonie miasta Dyneburg nad Dźwiną, zakończona jego zdobyciem.
Spis treści |
Tło bitwy [edytuj]
W wrześniu 1919 wojska gen. Śmigłego-Rydza, wchodzące w skład Frontu Litewsko-Białoruskiego, podeszły pod Dyneburg i po miesięcznych walkach wyparły Sowietów za Dźwinę. Były to tereny łotewskie okupowane przez radziecką 15 Armię. Wojsko Polskie stanęło przed dylematem, jeśli bolszewikom udałoby się tam utrzymać, umocniliby łączność między 15 a 16 Armią, od lutego walczącą z Polakami. Gdyby miasto zdobyły wojska gen. von der Goltza, umocniłyby niepożądane przez rząd polski wpływy niemieckie w państwach bałtyckich. W związku z tym jedynym korzystnym dla Polski wyjściem był sojusz wojskowy z Łotwą.
Pierwotny termin rozpoczęcia operacji Zima to 15 grudnia, lecz nie został wykonany z kilku powodów:
- nie istniała bezpośrednia komunikacja polsko-łotewska (przeszkodą byli bolszewicy i Litwini)
- rząd łotewski nie przedstawił planów współdziałania
- rząd łotewski obawiał się, że Polacy łotewscy zechcą przyłączyć tereny dawnych Inflant Polskich do Rzeczypospolitej
- wojsko łotewskie nie chciało podporządkować się polskim rozkazom.
Dopiero 30 grudnia osiągnięto porozumienie i wyznaczono termin operacji na początek stycznia.
Zestawienie sił [edytuj]
- Wojska polsko-łotewskie
- Grupa Operacyjna gen. Rydza-Śmigłego (1 i 3 DPLeg.) – ok. 30 tysięcy żołnierzy polskich
- 3 Dywizja Piechoty – ok. 10 tysięcy żołnierzy łotewskich
- 2 kompania czołgów z 1 Pułku Czołgów – ok. 25 czołgów.
- Armia Czerwona
- część 15 Armii, liczebność nieznana.
Przebieg [edytuj]
Operacja rozpoczęła się 3 stycznia, kiedy to jednostki polskie (3 DP i część 1), przy mrozie ok. -25 °C, sforsowały zamarzniętą Dźwinę i mimo ciężkich walk szybko zdobyły miasto, jednak za cenę dział, pod którymi w czasie transportu załamał się lód. Część formacji 1 DP w tym czasie w Wyszkach hamowało odsiecz. Załoga Dyneburga (wśród niej również Strzelcy łotewscy) wycofała się w stronę pozycji łotewskich, gdzie się poddała. Następnie połączone wojska ruszyły dalej, pod koniec stycznia osiągając linię Dryssa-jezioro oświejskie-Świniucha. Wtedy polskie dywizje wycofały się za Dźwinę, a na ich miejsce weszły oddziały łotewskie (z wyjątkiem dyneburskiej cytadeli, w której polska załoga stacjonowała do lipca, kiedy to wraz z ofensywą Frontu Zachodniego groziło jej odcięcie).
Rezultat [edytuj]
Odbicie miasta przez wojska polsko-łotewskie przyniosło następujące korzyści:
- nawiązano bezpośrednie kontakty między II RP a Łotwą
- skrócono front polsko-bolszewicki nad Dźwiną
- podwyższono morale żołnierzy polskich, znudzonych stagnacją na froncie.
Walki żołnierzy polskich o Dyneburg zostały upamiętnione na Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic w II RP i po 1990 r - "DYNEBURG 3 I 1920".
Bibliografia [edytuj]
- Tomasz Paluszyński: Walka o niepodległość Łotwy 1914-1921. Warszawa: Bellona, 1999. ISBN 83-11-08959-0.
- Norman Davies: Orzeł Biały, Czerwona Gwiazda. Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920. Wydawnictwo Znak, 2006. ISBN 83-240-0749-0.
- Mieczysław Wrzosek: Wojny o granice Polski Odrodzonej. Wiedza Powszechna, 1992. ISBN 83-214-0752-8.
